Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Από τη μουσική και τη φωτογραφία στην ποίηση
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από τη μουσική και τη φωτογραφία στην ποίηση

  • A-
  • A+

Ποίηση ενορχηστρωμένη

Η Σοφία Πολίτου-Βερβέρη, ασχολούμενη με τη μουσική κυρίως, έχει επανειλημμένως δώσει δειλά και συγκρατημένα το ποιητικό της παρόν, με ολιγοσέλιδες συλλογές: Φολίδες (2017) και Λα (2018). Εχει επίσης ασχοληθεί με την παιδική λογοτεχνία, συνθέτοντας παραμύθια που κυκλοφορούν σε ηλεκτρονική μορφή και έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά και στα ιταλικά. Η καινούργια της ποιητική σύνθεση, αρχιτεκτονικά δομημένη, έχει τον τίτλο Λουτήρες. Τέσσερα χάικου περιβάλλουν αλλά και εμβολίζονται σε τρεις ανισομερείς ενότητες. Η συλλογή αρχίζει και κλείνει με χάικου και ανάμεσα τρεις ενότητες, από είκοσι επτά ποιήματα η πρώτη, ένδεκα η δεύτερη και δεκατέσσερα η τρίτη.

Η ποιήτρια αγγίζει με προσωπικό τρόπο διακριτά θέματα της τέχνης και της ζωής: τον χρόνο, τον έρωτα, τον θάνατο, τις λέξεις, τα όνειρα, τη θάλασσα, την τρυφερότητα. Ποιήματα όπως το «Πρωινό λατομείο», οι «Τυμβωρύχοι», «Τα πρωινά λόγια», «Ας μείνουμε έτσι», «Ο ρομαντικός», το «Α-πιστό», το «Για απαιτητικούς λύτες», η «Πίκρα», «Η πλαγιά», «Το αναπόφευκτο», οι «Παγίδες» και άλλα ακόμη, συντηρούν αξιοπρεπώς την ποίηση.

Πολλοί είναι οι επιγραμματικοί στίχοι, που προσφέρονται για απομνημόνευση. «Ο χρόνος είναι θάλασσα / κυκλωμένη από βουνά», «Σ’ ένα όνειρο όσοι κι αν είναι μπλεγμένοι, / ένας -ολομόναχος- το βλέπει μοναχά», «η νύχτα κοντεύει να σβήσει / κι η μνήμη ισχνός φανός που ξενυχτά».

Στο μότο της αρχής: «Στην όαση Χουακατσίνα ανθίζουν δηλητηριώδη λουλούδια κι εμείς σε καιρό πολέμου εκδίδουμε ποίηση», από τη μια θυμόμαστε τη διατύπωση του Χέλντερλιν «Κι οι ποιητές τι χρειάζουνται σ’ ένα μικρόψυχο καιρό;» και από την άλλη ανιχνεύουμε τις προθέσεις της ποιήτριας. Η λιμνοθάλασσα της όασης Χουακατσίνα στο Περού, με τους εκατό κατοίκους, τη χαρακτηριστική φτώχεια και τον ελίτ τουρισμό στα μέσα του εικοστού αιώνα, προφανώς τη συγκινεί και την οδηγεί σε σύγχρονους παραλληλισμούς.

Υπάρχει ένα υποδόριο κλίμα μυστικισμού, αναπόλησης, και μια αίσθηση λόγου μεταξωτού και φίνας κινέζικης πορσελάνης που μας πάει στο Μετάξι του Αλεσάντρο Μπαρίκο. Διαβάζουμε: «Στην Περσία οι αγριοαμυγδαλιές άνθισαν κιόλας, / και στην επαρχία της Κίνας διαβάζουν τους οιωνούς / κάτω από τα πρώτα άνθη της δαμασκηνιάς. / Τότε είναι που οι κατασκευαστές φεγγαριών / ταξιδεύουν από τη μια αυτοκρατορία στην άλλη, / εξηγώντας την τέχνη τους στους ονειροπαρμένους / μέσα από παραμύθια και ιστορίες» (σ. 28).

Και ακόμη: «Και τώρα, ο δρόμος του μεταξιού / φτάνει ώς τη γωνία, στο “κινέζικο” / που πουλάει νάιλον πραμάτειες / δήθεν σε τιμή ευκαιρίας.» (σ. 59).

Χωρίς μεμψιμοιρία, θα διατυπώναμε μόνον μιαν ένσταση για την τυποτεχνική μορφή του βιβλίου. Ο ψευδότιτλος η σελίδα τίτλου και τα έργα της ίδιας παρατίθενται ανορθόδοξα και ελλειπτικά.

«Τον έρωτα τον έμαθα με άνισα παιχνίδια»

Μια γυναίκα έρχεται στη ζωή, τη φέρνουν, την εντάσσουν σ’ ένα σύνολο, ερήμην της, αρχίζει να μεγαλώνει, ψάχνεται και ψάχνει, και πορευόμενη αναζητά τις ρίζες, τον σκοπό, τα θέλω και τα πρέπει της. Με φόβους, με όνειρα, με συμβάσεις, με εκτροπές, με υπαναχωρήσεις και εμμονές, με συναίσθηση της ευθύνης, με ενοχές, με αγώνα διαρκή και κατά πάντων, αναζητά τη λύτρωση και την αυθυπαρξία.

Η ολιγοσέλιδη συλλογή είναι διαρθρωμένη σε τρεις ενότητες: «Η κόρη», «Το κορίτσι», «Η συνάντηση». Τα δύο πρώτα μέρη που συμπορεύονται με την ενηλικίωση διαθέτουν από επτά αρμούς το καθένα. Στο τρίτο διαλέγονται μεταξύ τους, σ’ ένα κονταροχτύπημα ύπαρξης και ανυπαρξίας, «είναι» και «φαίνεσθαι» η «κόρη» και το «κορίτσι». «Μεγάλωσα με παραμύθια», «παραμένω σε ηλικία παραμυθιού». «Να ’ξερες πόσο γκρεμίστηκα για να ζήσω», «εγώ τον έρωτα τον κράτησα στα δόντια», «τον έρωτα τον έμαθα με άνισα παιχνίδια. Πάντα νικούσε κι έχανα».

Ενα φόρεμα λευκό, νυφικό ή σάβανο, κοριτσίστικο ή της ενηλικίωσης, τυλίγεται και ξετυλίγεται, κατά περίσταση. Αστραφτοκοπά ή λεκιάζεται και σκίζεται. «Πόσο ν’ αντέξει το λευκό μες το πορνείο […] όταν ξεχνάω πώς με λεν ρωτάω τους πελάτες», «από σιωπή και από κορμί χόρτασα τη ζωή μου», «το άσπρο λένε είναι χαρά, για μένα απουσία».

Ενα βιβλίο με θέμα, ουσία, ρυθμό, γλώσσα που ρέει, σκάβει και καρφώνει. Σαν πολυπρόσωπος μονόλογος κι ας θέλει να παρουσιαστεί ως διάλογος ή δυϊσμός. Θα το φανταζόταν κανείς και σε παράσταση.

Η Μαρία Κοσσυφίδου κατάγεται από τη Δράμα και εργάζεται ως εκπαιδευτικός. Εχει δηλώσει τη συγγραφική της παρουσία από το 2004: Μύθοι του κουτσού χρόνου, ένα παιχνίδι δημιουργικής γραφής με τους μαθητές της, με την ποιητική συλλογή Κύκλος σπουδών (2007) και το βιβλίο Εμένα μου πρέπει το τραγούδι – Η μελοποιημένη ποίηση του Κωστή Παλαμά (2009). Ασχολείται επίσης με την καλλιτεχνική φωτογραφία και έχει αποσπάσει διακρίσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το ταξίδι της Σουζάνας Αντωνακάκη
Η Σουζάνα μπάρκαρε στο πλοίο και ταξιδεύει εδώ και λίγες ώρες. Βρίσκεται έξω, στο κατάστρωμα, καθισμένη κατάμονη σ’ έναν από τους ξύλινους πάγκους. Εκείνους που τόσο αγαπήσαμε σε καλοκαιριάτικες περιπέτειες,...
Το ταξίδι της Σουζάνας Αντωνακάκη
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Σπουδή παραβίασης ορίων
Αναγκαία η εκδοτική πρωτοβουλία να κυκλοφορήσουν σε έναν συλλεκτικό τόμο όλα τα διηγήματα της πολυβραβευμένης Ρέας Γαλανάκη, που έχουν δημοσιευτεί είτε σε συλλογές, είτε σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά...
Σπουδή παραβίασης ορίων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διανοητικά ξέφωτα
Ο Γιώργος Βέλτσος (Αθήνα, 1944) με σπουδές νομικής στη Θεσσαλονίκη, διδάκτορας του Paris VIII, και ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, συνεχίζει τη «Λευκή Ελλάδα» (Περισπωμένη, 2018) και τον «Κύκλο...
Διανοητικά ξέφωτα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στον δρόμο ψυχή
Μετά τη Μαρία Παπαγιάννη, την Ελένη Σβορώνου, τον Γιώργο Παναγιωτάκη, την Αγγελική Δαρλάση και τον Φίλιππο Μανδηλαρά, το αφηγηματικό νήμα πιάνει η Ελένη Κατσαμά.
Στον δρόμο ψυχή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η παραλία με τα λάφυρα
Το Ανοιχτό Βιβλίο, για όγδοη συνεχή χρονιά, θα σας κρατήσει συντροφιά με πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες. Φέτος δώδεκα συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας γράφουν, αποκλειστικά για την «Εφ.Συν.».
Η παραλία με τα λάφυρα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας