Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ψηφιδωτό από μικροσκοπικούς καθρέφτες

Κωνσταντίνος Τζαμιώτης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ψηφιδωτό από μικροσκοπικούς καθρέφτες

  • A-
  • A+

Υπάρχουν συγγραφείς που, καθώς λέγεται, γράφουν ξανά και ξανά το ίδιο βιβλίο. Πρόκειται για λογοτέχνες που έχουν επιλέξει κάποια τετραγωνικά λογοτεχνικής γης, τα οποία σκάβουν και καλλιεργούν με προσήλωση, βαθαίνοντας μάλλον παρά πλαταίνοντας το χωράφι τους. Και υπάρχουν και συγγραφείς πλάνητες που, αφού δρέψουν τους καρπούς που φύτεψαν, μετακινούνται, πειραματίζονται σε χωράφια γειτονικά ή μακρινά, με τρόπους καλλιέργειας παραπλήσιους ή ολότελα καινούργιους.

Τέτοια περίπτωση στα σύγχρονα ελληνικά γράμματα αποτελεί και ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης. Τα βιβλία του καλύπτουν ένα ευρύ ειδολογικό, θεματικό αλλά και υφολογικό φάσμα, κυμαινόμενα από την πεζογραφία έως το θέατρο και το σενάριο για κινηματογράφο, από την παραβολή έως τον κοινωνικό ρεαλισμό, από το ογκώδες μυθιστόρημα και την σύντομη νουβέλα έως τα μικροδιηγήματα. Συλλογή μικροδιηγημάτων αποτελεί μάλιστα το πλέον πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «Σε ποιον ανήκει η κόλαση». Πρόκειται για διηγήματα που κυμαίνονται σε έκταση από μια παράγραφο έως δυο-τρεις σελίδες και διαδραματίζονται στην Ελλάδα από το 1821 έως σήμερα, καλύπτοντας έτσι 200 χρόνια από την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Οι σύντομες αυτές ιστορίες είναι γραμμένες ως επί το πλείστον σε τρίτο πρόσωπο, ενώ κάποιες φορές συναντάμε και το πρώτο ενικό ή πρώτο πληθυντικό. Ακόμη πιο σπάνια έχει επιλεγεί το δεύτερο πρόσωπο, όπως στην έξοχη ιστορία με τίτλο «Το μυστικό», όπου ο αφηγητής απευθύνεται στον εαυτό του-παιδί, ανασύροντας μια τραυματική ανάμνηση: κάποτε ο πατέρας του έξαλλος από θυμό –το παιδί, παρακούοντας τις συμβουλές του, κόντεψε να πέσει σ’ ένα πηγάδι– σηκώνει το τσεκούρι και «σφάζει» μια νεαρή αχλαδιά.

Από το πηγάδι των παιδικών αναμνήσεων –όχι τραυματικών αυτή τη φορά αλλά με το άρωμα της ερωτικής αφύπνισης– αντλούν και τα διηγήματα με τίτλο «Πώς μυρίζουν τα ποτάμια», «Τα κορίτσια δίπλα στο νερό», «Ανθρωποι και κατσίκια» κ.ά. Τα διηγήματα «Λυμένα κορδόνια» και «Εμπιστοσύνη», το πρώτο αφηγούμενο τη σχέση του αφηγητή-συγγραφέα με έναν αποσυνάγωγο του χωριού και το άλλο με ένα τσοπανόσκυλο που είχε ως παιδί, υιοθετούν κι αυτά με τη σειρά τους το ύφος της αυτοβιογραφικής μαρτυρίας, συγκινώντας με την καθαρότητα του αισθήματος που μεταφέρουν.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και κάποια διηγήματα που μιμούνται το ιστορικό ανέκδοτο ή τη μαρτυρία και εμπλέκουν ποιητές, ζωγράφους, οπλαρχηγούς και πολιτικά πρόσωπα της πρόσφατης ιστορίας μας. Ωστόσο, στη συλλογή κυριαρχούν τα διηγήματα που εμφανίζονται ως καθαρή μυθοπλασία. Γραμμένα στη συντριπτική τους πλειονότητα σε τρίτο πρόσωπο, αφηγούνται κάποιο επεισόδιο από τη ζωή ενός ήρωα, ο οποίος μάλιστα αναφέρεται με το ονοματεπώνυμό του, το επάγγελμα και τον τόπο κατοικίας του (κάτι που συναντάμε συχνά στα διηγήματα του Νίκου Χουλιαρά αλλά και του Γιώργου Σκαμπαρδώνη), με αποτέλεσμα διττό: από τη μια αποστασιοποιούμαστε από τον ήρωα –το χιούμορ προϋποθέτει την απόσταση– κι από την άλλη ο ήρωας καθίσταται πιο πραγματικός, πιο πιστευτός, το ίδιο λοιπόν κι η ιστορία του, όσο εξωφρενική κι αν ακούγεται.

Ετσι, συναντάμε τον Βασίλη Μασούρα, έναν πενηνταδυάχρονο οδηγό λεωφορείου που η συνδικαλιστική καριέρα του κράτησε 52 λεπτά, τον Ροδίτη Παράσχο Μπακρατσά, ξενοδοχοϋπάλληλο και μετέπειτα ιδιοκτήτη του καταστήματος ζωντανών δολωμάτων και ειδών ψαρέματος «Ζαργάνες», ο οποίος τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 συνευρέθη με πάνω από χίλιες τουρίστριες, τη συγγραφέα αισθηματικών μυθιστορημάτων Καλλιρρόη Πύρρου-Καριορή, που κατήγγειλε στην προσωπική της σελίδα στο Φέισμπουκ ένα οικολογικό έγκλημα με θύματα τα τζιτζίκια της Πάρου και άλλους πρωταγωνιστές που κινούνται στα όρια του κωμικού ή του κωμικοτραγικού, χωρίς να λείπουν και οι ατόφια τραγικοί ήρωες όπως ο Νίκος Μπαντής, ομοφυλόφιλος ράφτης στην Αμφισσα, που του χάραξαν με μαχαίρι στο μέτωπο τη λέξη «Venceremos» στο ομώνυμο διήγημα, ή οι πονεμένοι αλλά δίκαιοι και σοφοί όπως ο ηλικιωμένος Πρώσος στρατηγός που καταφθάνει στην Κρήτη για να αποτίσει αρχικά φόρο τιμής στον τάφο του γιου του και στη συνέχεια στον τάφο των γιων του Ορφανουδάκη, με τον οποίο μοιράζονται μια ρακή στο καφενείο του χωριού, στο διήγημα με τίτλο «Ο Πρίαμος στο Μάλεμε».

Οι 162 ιστορίες της συλλογής καταφέρνουν να καλύψουν όχι μόνο ένα εκτεταμένο χρονικό διάστημα της ιστορίας μας αλλά και ένα ευρύ φάσμα αφηγηματικής θερμοκρασίας, από τις πιο «ψυχρές» αποχρώσεις της σάτιρας, του υποδόριου χιούμορ και της ειρωνείας μέχρι τις πλέον «θερμές» της συγκίνησης, της ταύτισης και της αναγνωστικής μέθεξης. Εδώ τα μικρά πάθη συμπλέουν με τα μεγάλα, η αφηγηματική ελαφράδα δίνει τη σκυτάλη στη βαρύτητα, η κωμωδία μιμείται την τραγωδία, τα ιδιωτικά στιγμιότυπα συνομιλούν με τα δημόσια γεγονότα, ο ρεαλισμός και η αλληγορία αντλούν απ’ το υπέδαφος του πολιτικού ή φιλοσοφικού στοχασμού.

Ο Τζαμιώτης, με αυτό του το βιβλίο, δημιουργεί ένα ψηφιδωτό σύντομων ιστοριών που η καθεμιά σαν μικροσκοπικός (κάποτε και αστεία παραμορφωτικός) καθρέφτης αντανακλά και μια πτυχή της ελληνικής πραγματικότητας ενώ όλες μαζί –αν και λογοτεχνικά ανισοβαρείς– επιχειρούν κάτι ενδεχομένως μεγαλεπήβολο, αλλά σίγουρα πρωτότυπο και προκλητικό: τη σύνθεση μιας μεγάλης τοιχογραφίας, προτείνοντας, όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο, ένα νέο είδος μυθιστορήματος.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η παραλία με τα λάφυρα
Το Ανοιχτό Βιβλίο, για όγδοη συνεχή χρονιά, θα σας κρατήσει συντροφιά με πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες. Φέτος δώδεκα συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας γράφουν, αποκλειστικά για την «Εφ.Συν.».
Η παραλία με τα λάφυρα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μαρξισμός χωρίς υποκείμενο
O Λουί Αλτουσέρ φαίνεται ότι έκανε κάτι διαφορετικό από το να εκπληρώσει ένα μέρος της συχνά ομολογημένης φιλοδοξίας του, να γράφει εγχειρίδια κομμουνιστικής διαπαιδαγώγησης των εργατικών μαζών και, ακόμα...
Μαρξισμός χωρίς υποκείμενο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τη μουσική και τη φωτογραφία στην ποίηση
Η Σοφία Πολίτου-Βερβέρη, ασχολούμενη με τη μουσική κυρίως, έχει επανειλημμένως δώσει δειλά και συγκρατημένα το ποιητικό της παρόν. Η Μαρία Κοσσυφίδου κατάγεται από τη Δράμα και εργάζεται ως εκπαιδευτικός. Εχει...
Από τη μουσική και τη φωτογραφία στην ποίηση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θα τη φιλήσει
Το Ανοιχτό Βιβλίο, για όγδοη συνεχή χρονιά, θα σας κρατήσει συντροφιά με πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες. Φέτος δώδεκα συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας γράφουν, αποκλειστικά για την «Εφ.Συν.», ένα διήγημα που...
Θα τη φιλήσει

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας