• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.3°C / 25.8°C
    2 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.6°C / 24.6°C
    1 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 16.0°C / 22.1°C
    0 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 18.1°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 20.5°C / 22.0°C
    1 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 18.4°C
    2 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.3°C / 20.3°C
    1 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 23.8°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.2°C / 22.9°C
    0 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 18.8°C / 23.4°C
    0 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.2°C / 22.2°C
    2 BF
    46%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 17.5°C / 23.8°C
    0 BF
    64%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    3 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 23.8°C
    1 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    81%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 21.7°C / 22.8°C
    1 BF
    76%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    77%

Θανάσης Χατζόπουλος. Ιστορικός ενεστώς. Πόλις, 2020, σελ. 112

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ευφυείς επινοήσεις για τη ζωή και τον θάνατο

  • A-
  • A+

Ο παιδοψυχίατρος και ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος χαρακτηρίζεται για την πολυμέρεια και την πολύτροπη δραστηριότητά του. Στη λογοτεχνική οικογένεια είναι γνωστός, κυρίως, ως ποιητής. Με δεκατέσσερις ποιητικές συλλογές και δύο βιβλία ποιητικής στο ενεργητικό του.

Εχει εκδώσει όμως και δοκίμια, νουβέλες, παραμύθια, έχει συνθέσει ανθολογίες, έχει μεταφράσει Γάλλους ποιητές και Αγγλους ψυχαναλυτές. Πολλά από τα βιβλία του μεταφράστηκαν σε ξένες γλώσσες. Η Ακαδημία Αθηνών τον βράβευσε με το Βραβείο Ποίησης (Ιδρυμα Πέτρου Χάρη) για το σύνολο του έργου του, ενώ, επανειλημμένως, έχει αποσπάσει διακρίσεις στο εξωτερικό (Γαλλία, Ισπανία).

Ο Ιστορικός ενεστώς είναι το δεύτερο πεζογραφικό βιβλίο του, μετά το Οι λησμονημένοι: Δύο νουβέλες (2014). Οι είκοσι μία ιστορίες που το απαρτίζουν αποτελούν βιογραφικά σημειώματα υπό τύπον νεκρολογίας, ίσως και εκτενούς επιγράμματος. Η συνύπαρξη του ιστορικού με τον παροντικό χρόνο στον τίτλο συνδέουν το παρόν με το παρελθόν, δεδομένου ότι οι ατομικές μικροϊστορίες διασταυρώνονται με τη μεγάλη ιστορία και εντάσσονται σ’ αυτήν∙ η μνήμη που γίνεται παρόν ή η Ιστορία που επαναλαμβάνεται. Πρόκειται για περιστατικά του 20ού αιώνα, για ατομικές βιογραφίες συντελεσμένες, γι’ αυτό και ο θάνατος πανταχού παρών.

Σε γλώσσα μικτή καθαρεύουσα, λαγαρή και πάλλουσα, δουλεμένη με όλους τους χυμούς της, που παραπέμπει σε Βιζυηνό, Ροΐδη και Παπαδιαμάντη, παραμένει όμως οικεία και για τον αμύητο αναγνώστη. Πολύ διευκολύνει η ιδιαίτερη αυτή γλώσσα του στην προβολή τού άλλοτε σατιρικού, άλλοτε πικρού και άλλοτε ειρωνικού του ύφους, προφυλάσσοντάς τον συγχρόνως από το να διολισθήσει στο ανώδυνο ανέκδοτο ή στο ευφυολόγημα. Βρίσκω εξαιρετικά εύστοχη την παρατήρηση του Αλέξη Ζήρα, όταν έκρινε το No Human’s Land: «Ο ποιητής είναι επίμονα στραμμένος στην προσπάθειά του να μεταφέρει στο φως του λόγου τα αμετάδοτα που συσσωρεύτηκαν στα ψυχικά βάθη. Και αυτή η “ορφική” ανάβαση –από το σκοτάδι στο φως– πραγματοποιείται με μια γλώσσα διαυγή, καίρια στα νοήματά της, ικανή να αποκαλύπτει και να στοχάζεται πάνω στις κορυφαίες στιγμές του ανθρώπινου βίου».

Ιδιαίτερα πρέπει να σταθούμε στην ονοματολογία, στη σήμανση των ονομάτων που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Στα ονόματα υποκρύπτεται συχνά πικρό ιστορικό, πολιτικό ή πολιτειακό σχόλιο. Κορυφαίο από την άποψη αυτή το «Αβάπτιστον “αγνώστου” πατρός», όπου η κυρία Αρσινόη Παπαδοπούλου γεννά, στον πέμπτο μήνα της κυήσεως, «μη συμβατό με τη ζωή κύημα». Αυτό στη «γυναικολογική κλινική του Κωνσταντή Κωνσταντίνου, περιώνυμη για τις οικονομικές ατασθαλίες και τις σχέσεις του ιδρυτή της με το παρακράτος, όσο και με τα πηγαινέλα του μεταξύ παλατιού και Βουλής των Ελλήνων». Επίσης το «2,10 x 1,20 x 1,30», όπου ένας οικογενειακός τάφος, προνοητικώς κατασκευασμένος, μένει κενοτάφιο, εφόσον οι μελλοντικοί του ένοικοι χάνονται σε ναυάγιο αύτανδρο εν πλω προς τα Κύθηρα.

Η τερατογενούς όψεως και ταλαιπώρου διαβιώσεως «Περσεφόνη Αμιλήτου (1965-1980)» είναι το ίδιο συμπαθής με την «Ελένη Γκιαστούδα (1950-1999)», που πολλά γνώρισε και πολλά έπαθε στην ποικίλων διαδρομών ζωή της, ή τον υιοθετημένον «Ιωσήφ Βιδηλάκη (1960-1997)» από το Ηράκλειο Κρήτης, ο οποίος, αφού αποτάχτηκε από την Αεροπορία, «διότι συνελήφθη στην αποθήκη ανεφοδιασμού με τον έφεδρο Ε.Δ. σε στάσεις, οι οποίες δεν αρμόζουν εις άνδρας του στρατεύματος», βρήκε τραγικό θάνατο στη Μεγάλη Βρετανία σε «ομαδική αυτοκτονία της αίρεσης των Αντβεντιστών της Εβδόμης Ημέρας». Στο «Πτώμα γυναίκας», τέλος, σε μία δειγματοληπτική επιλογή από τις ιστορίες, η αφηγηματική επίνοια προκύπτει από το σχόλιο, υπό τύπον υποσημείωσης, που συνοδεύει το πραγματικό ή επινοημένο αστυνομικό δελτίο της εφημερίδας Η Πρωινή, 20 Μαρτίου 2001.

Σεισμοί, πόλεμοι, δικτατορίες, προσφυγιά, καταποντισμοί, κόβουν αιφνιδίως το νήμα της ζωής των ηρώων του Χατζόπουλου. Αφήνει να φανεί ότι τιμωρείται η ύβρις τω ανθρώπων που δεν συνειδητοποιούν το μάταιον της ζωής «ότι αυτό που ανθίζει και το χαίρονται τη μία μέρα / μαραίνεται και χάνεται την επομένη./ …και οι αγέννητοι χαμογελούν».

Ακόμη και στις επιτυχημένες συλλογές διηγημάτων, η ποιότητα, κατά κανόνα, κυμαίνεται ανάμεσα στα εξαιρετικά, πολύ καλά, καλά, ενίοτε αδύναμα κείμενα. Στον Ιστορικό ενεστώτα, η αξία διατηρείται σε όλα, και παρά τη διαφοροποίηση στην έκταση, από μία παράγραφο το μικρότερο μέχρι δέκα σελίδες το μεγαλύτερο∙ ενώ σε πολλά εντυπωσιάζει το ακαριαίο και απρόσμενο τέλος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της πολυφωνίας
Το προσωπικό ύφος της Φάντη με τις καλά χωνεμένες επιρροές δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο εντός του οποίου εκπέμπουν όλα τα διηγήματα, καθιστώντας τά μεταξύ τους όρια δυσδιάκριτα, εντείνοντας την ηχώ της...
Η ηχώ της πολυφωνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
Η έκδοση, προϊόν πολυετούς εργασίας, είναι μια καλή ευκαιρία να πάρουμε εκείνη τη γενναία ανάσα και να βουτήξουμε στην άβυσσο αυτού του εξαιρετικά ιδιοσυγκρασιακού δημιουργού της μεταπολεμικής αμερικανικής...
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
Μεθοδολογικά, ο Σινιόσογλου προσαρμόζει συνειδητά το είδος της γραφής του στα υλικά και στους σταθμούς μιας διακριτής γενεαλογίας σωματικής γραφής και αναμέτρησης με την ασθένεια του εαυτού και των...
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
Ωστόσο, δεν αποτελεί μια λογοτεχνία ίσων αποστάσεων: είναι περισσότερο ένα πεδίο φωνών που δεν αγνοούν το πολιτικό, ούτε το κρύβουν κάτω από το χαλί, αλλά το τονίζουν με πλάγιες πινελιές.
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας
Η μεταποίηση της πικρής αυτοσυνειδησίας σε ποίηση γίνεται χωρίς ωραιοποιημένο λόγο, με λεξιλόγιο κοινό, απροκάλυπτο, με εικόνες κάποτε σκληρές όπου η φθορά δηλώνεται σωματικά.
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας