Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η σκοτεινή ζώνη του εαυτού και του κόσμου

PATRICK HAMILTON. «Πλατεία Χανγκόβερ». Μετάφραση: Κατερίνα Σχινά. Επίμετρο: Νίκος Α. Μάντης. Στερέωμα, 2019. Σελ. 402

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η σκοτεινή ζώνη του εαυτού και του κόσμου

  • A-
  • A+

O Πάτρικ Χάμιλτον στην «Πλατεία Χανγκόβερ» αφηγείται την ιστορία ενός τριανταπεντάχρονου ψυχικά διαταραγμένου άντρα, λίγο πριν από το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ογδόντα χρόνια μετά τη δημοσίευση του έργου και ο Τζορτζ Χάρβεϊ Μπόουν παραμένει ένας ήρωας που εξακολουθεί να συγκινεί καθώς, παρά τα σύνθετα προβλήματά του, διαθέτει μια διαύγεια και μια βαθιά κατανόηση για τα κίνητρα και τις αδυναμίες αυτών που τον περιβάλλουν, με μια σπάνια ικανότητα να διεισδύει στην ουσία των πραγμάτων.

Την ημέρα των Χριστουγέννων του 1939 ο Πάτρικ Χάμιλτον άρχισε να γράφει την «Πλατεία Χανγκόβερ». Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται τους κρίσιμους μήνες που ακολούθησαν, μεταφέροντας στον αναγνώστη την αίσθηση της απειλής που επικρατούσε στον κόσμο – έναν κόσμο ανίκανο να αντιδράσει στη χαοτική ατμόσφαιρα που είχε δημιουργηθεί εν όψει του επικείμενου πολέμου.

Ωστόσο στο μυθιστόρημα περιγράφεται και ένα διαφορετικό χάος – το αβυσσαλέο χάος που κυριαρχεί στο μυαλό του πρωταγωνιστή. Από την πρώτη σελίδα που μας συστήνει τον Τζορτζ Χάρβεϊ Μπόουν, μοναχικό εργένη, τον βλέπουμε να έχει βυθιστεί σε μια από εκείνες τις «νεκρές» φάσεις του, σε μια κατάσταση φυγής από την πραγματικότητα, όπου με ένα «κλικ» το μυαλό του κατεβάζει ρολά, μια εμπειρία που ο ίδιος την προσομοιάζει με ταινία του βωβού κινηματογράφου άνευ μουσικής συνοδείας.

Κατά τη διάρκεια αυτών των νεκρών φάσεων δεν ήταν σε θέση να κάνει καμία σκέψη, όλα ήταν άχρωμα και ασύνδετα, αναγνώριζε μεν τον κόσμο γύρω του, αλλά απαντούσε μηχανικά και τα λόγια δεν είχαν νόημα ούτε και κάποια σύνδεση με όσα είχαν προηγηθεί. Τα ανθρώπινα πλάσματα γύρω του ήταν άνευρα σαν μαριονέτες και ο εαυτός του μουδιασμένος, χωρίς αισθήσεις, συνείδηση και αντιδράσεις. Τον τελευταίο καιρό αυτά τα «κενά» έχουν επιδεινωθεί, ο Μπόουν περιπλανάται κουβαλώντας τη θλίψη του στις γειτονιές της Ερλ’ς κορτ, πνίγοντας τη στο ποτό.

Η «Πλατεία Χανγκόβερ» του τίτλου είναι ένας μεταφορικός τόπος, μια στάση στην ατέρμονη και μοναχική περιπλάνηση του Μπόουν από παμπ σε παμπ και από στέκι σε στέκι, όπου καταναλώνει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, εξαντλώντας τον οργανισμό του και ξοδεύοντας τα τελευταία του λεφτά προκειμένου να καθησυχάσει τον ταραγμένο νου του.

Από την αρχή, επίσης, μαθαίνουμε πως πρέπει «να σκοτώσει τη Νέτα» (υπάρχει στο κεφάλι του μια φωνή που του έχει υποβάλει και του επαναλαμβάνει ακατάπαυστα αυτή την ιδέα – αν και δεν θυμάται πάντα τον λόγο που θέλει να το κάνει αυτό). Το μόνο που ξέρει είναι πως όταν θα έχει «τελειώσει» με εκείνη θα βρει τη γαλήνη και τότε θα φύγει για το Μέιντενχεντ, ένα μέρος απ’ όπου έχει όμορφες αναμνήσεις καθώς είχε περάσει εκεί δυο βδομάδες με την αδελφή του Ελεν, η οποία έναν χρόνο μετά πέθανε (δεν μαθαίνουμε ποτέ για το πώς πέθανε η αδελφή του). Οταν θα έφτανε εκεί, θα γαλήνευε και θα σταματούσε να πίνει, επαναλαμβάνει στον εαυτό του. Αυτό που γρήγορα γίνεται εμφανές σε εμάς, είναι πως αυτά τα επεισόδια μοιάζουν με σχιζοφρενικές κρίσεις και πως ξεχνάει τα περί δολοφονίας όταν συναντάει τη Νέτα.

Παρότι είναι μια γυναίκα που μισεί, η Νέτα Λόγκντον είναι το επίκεντρο μιας παρέας αντρών που τα πίνουν στις παμπ της περιοχής, ανάμεσά τους και κάποιοι νταήδες φασίστες, οι οποίοι κοροϊδεύουν τον Τζορτζ, τον θεωρούν ηλίθιο και καθυστερημένο.

Ο Τζορτζ όταν τη βλέπει αιχμαλωτίζεται από τη λάμψη της. Η Νέτα φιλοδοξεί να γίνει ηθοποιός και να αναρριχηθεί στους λαμπερούς καλλιτεχνικούς κύκλους, πρόκειται για μια πανέμορφη αλλά αδίστακτη γυναίκα κι αυτό όχι μόνο μέσα από τα παραπλανημένα μάτια του Τζορτζ, αλλά και στα μάτια του φίλου και παλιού συμμαθητή του Τζόνι ο οποίος τη «διαβάζει» αμέσως: «Αυτή εδώ η κοπέλα έφερε την ομορφιά της όχι όπως θα έπρεπε να τη φέρει μια γυναίκα, απλά, ενσυνείδητα, σαν μια καλοτυχία, σαν ένα δώρο της φύσης, αλλά σαν ένα δολοφονικό εργαλείο, που το χρησιμοποιούσε για να πληγώνει δεξιά-αριστερά».

Ο Χάμιλτον κατασκευάζει το διχασμένο πορτρέτο του ήρωά του με ιδιαίτερη μαεστρία, είναι μεν ένας μέθυσος που επαναλαμβάνει φράσεις στο μυαλό του και «φέρει ανεξίτηλα το στίγμα της μοναξιάς του, αλλά και ένας νηφάλιος, μοναχικός άντρας παρατηρητής που βλέπει τον κόσμο όπως ακριβώς είναι: «…Χρειάζονται όλα τα είδη ανθρώπων για να φτιάξεις έναν κόσμο».

Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τζορτζ παραμένει ένας σύγχρονος συγκινητικός χαρακτήρας – παρά τα κενά του, κατανοεί πολύ καλά την κατάστασή του. Ξέρει πως είναι το «κορόιδο» της Νέτα, ξέρει πως τον χρησιμοποιεί και τον ξεζουμίζει, αλλά αποδέχεται το πάθος του, χωρίς μοιρολατρία αλλά ρεαλισμό. Η τραγωδία του Μπόουν έχει διαρκέσει μέσα στον χρόνο – το πορτρέτο ενός ανθρώπου σε πόλεμο με τον εαυτό του λίγο πριν από το τελικό ξέσπασμα του πολέμου.

Η μετάφραση της Κατερίνας Σχινά αποτελεί εγγύηση για την άρτια απόδοση του κειμένου στη γλώσσα μας.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ψηφιδωτό από μικροσκοπικούς καθρέφτες
Τα βιβλία του καλύπτουν ένα ευρύ ειδολογικό, θεματικό αλλά και υφολογικό φάσμα, κυμαινόμενα από την πεζογραφία έως το θέατρο και το σενάριο για κινηματογράφο, από την παραβολή έως τον κοινωνικό ρεαλισμό, από...
Ψηφιδωτό από μικροσκοπικούς καθρέφτες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εκδοχές στοχαστικής ποίησης
Η Γιάννα Μπούκοβα, δίγλωσση ποιήτρια με σπουδές Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας και Ορφέας Απέργης, ποιητής, μεταφραστής και θεωρητικός της λογοτεχνίας.
Εκδοχές στοχαστικής ποίησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
O ελληνικός 20ός αιώνας του Αντώνη Λιάκου
Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει ο 20ός αιώνας; Δεν πρόκειται για ευφυολόγημα του τύπου «Τα παιδιά του Ζεβεδαίου ποιον είχαν πατέρα;», αφού, ιστορικά, τις εποχές δεν τις ορίζουν τα στρογγυλά νούμερα, αλλά...
O ελληνικός 20ός αιώνας του Αντώνη Λιάκου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αισθηματικό μυστήριο σε βικτοριανό φόντο
Δεν είναι εύκολο να γραφεί έστω και ένα σύντομο σημείωμα για το «Μυστικό της Λαίδης Οντλεϊ» και να αποφευχθεί η αποκάλυψη σημείων της πλοκής, ωστόσο η πλοκή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την απόλαυση που αντλεί...
Αισθηματικό μυστήριο σε βικτοριανό φόντο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του μικρού καμπούρη
Με την ελληνική έκδοση επίλεκτων κειμένων του Βάλτερ Μπένγιαμιν από την περίοδο 1934-1940 αρχίζει να παίρνει μορφή και στα καθ’ ημάς το σχέδιο για ένα απάνθισμα των σημαντικότερων μπενγιαμινικών γραπτών, όπως...
Μεταμορφώσεις του μικρού καμπούρη
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η πραγματικότητα εφιάλτης, το όνειρο πραγματικότητα
Ο Στάθης Ιντζές, γεννημένος στη Λάρισα το 1986, εκτός της συγγραφικής και μεταφραστικής του ιδιότητας, είναι γνωστός και από τις Εκδόσεις Ενύπνιο, τις οποίες διευθύνει, όπως και από τον ενεργό ρόλο του στις...
Η πραγματικότητα εφιάλτης, το όνειρο πραγματικότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας