• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.6°C / 31.1°C
    3 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.5°C / 28.5°C
    3 BF
    44%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.0°C / 32.6°C
    2 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 30.0°C
    1 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.4°C / 27.9°C
    4 BF
    30%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.5°C / 29.5°C
    2 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 24.5°C / 27.2°C
    2 BF
    29%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.0°C / 32.4°C
    2 BF
    30%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 26.6°C / 28.8°C
    5 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    4 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.9°C / 27.4°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 26.8°C
    3 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    2 BF
    51%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 28.5°C
    3 BF
    42%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.3°C / 32.2°C
    1 BF
    43%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.2°C / 31.8°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    4 BF
    43%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 28.8°C
    0 BF
    45%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.7°C / 29.9°C
    3 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.5°C / 29.5°C
    0 BF
    24%
Μια άλλη άποψη, ενός «μη διανοούμενου», για το βιβλίο της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου

Ντίνος Χριστιανόπουλος

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια άλλη άποψη, ενός «μη διανοούμενου», για το βιβλίο της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Θεωρώ τον εαυτό μου έναν πολύ στενό φίλο του Ντίνου Χριστιανόπουλου (η φιλία μας χρονολογείται από το 1968), αφού επί χρόνια ήμουν ένας από τους σημαντικούς συνεργάτες του αλλά και προσωπικός του γιατρός και γνωρίζω –πιστεύω, καλά– τόσο την ψυχοσύνθεση και τον χαρακτήρα του ίδιου του ποιητή όσο και πρόσωπα, πράγματα και γεγονότα της λογοτεχνικής και πανεπιστημιακής «συντεχνίας» της Θεσσαλονίκης. Επίσης, είμαι ένα από τα ελάχιστα πρόσωπα που δεν μάλωσε μαζί μου ποτέ στα φανερά ο Χριστιανόπουλος. Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμα: είμαι το κύριο πρόσωπο εναντίον του οποίου καταφέρεται ο Χριστιανόπουλος σχεδόν σε όλο το βιβλίο των συνομιλιών του με την κ. Σταυρακοπούλου.

Επομένως, θα σταθώ σε δύο τρία κύρια –κατά τη γνώμη μου– θέματα που θίγουν οι εμφανιζόμενοι ως θιγόμενοι. Κατ’ αρχάς, θέλουν να εμφανιστούν ως υπερασπιστές του έργου του Χριστιανόπουλου, το οποίο η Σταυρακοπούλου με το βιβλίο της προσπάθησε δήθεν να απαξιώσει, κοινοποιώντας δηλαδή αυτά που της έλεγε ο ίδιος ο Χριστιανόπουλος. Ποια, η Σταυρακοπούλου; Εκείνη που από το 1982 κ.ε. υπήρξε θαυμάστριά του (το λέει και στον πρόλογό της) και από το 2000, μπορώ με σιγουριά να πω, και μαθήτριά του μιας «ιδιότυπης μορφής», έτσι που να θεωρεί τον Χριστιανόπουλο ως ένα από τα «πανεπιστήμιά» της στα οποία φοίτησε, θυμίζοντας τη διάσημη αυτοβιογραφία του Γκόρκι;

Ο Χριστιανόπουλος είναι μία από τις σημαντικότερες μορφές στα μεταπολεμικά γράμματά μας και, ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, χάραξε ανεξίτηλα το πολιτιστικό της πρόσωπο ποικιλότροπα: προσωπικό συγγραφικό έργο (ποίηση, πεζογραφία, δοκίμια, μελέτες), διεύθυνση του μακρόβιου περιοδικού «Διαγώνιος» και των εκδόσεων της Διαγωνίου, ίδρυση της Μικρής Πινακοθήκης Διαγώνιος κ.λπ.

Για χρόνια έχω καταπιαστεί με την προβολή όλου αυτού του πολυσχιδούς έργου, ενώ πολλοί από τους «διαμαρτυρομένους» (όσο κι αν κάποιοι από αυτούς αναδείχτηκαν από τα σπλάχνα της «Διαγωνίου») όχι μόνο δεν έχουν γράψει ούτε αράδα για το έργο του, αλλά και καταφέρονται εναντίον όσων λέει ο ίδιος για πτυχές του έργου τους ή του χαρακτήρα τους. Αυτά τα έλεγε προφορικά πάντα ο Χριστιανόπουλος, αλλά ακόμα και σε έντυπες συνεντεύξεις του, σε εφημερίδες και περιοδικά.

Ο Χριστιανόπουλος θεωρούσε πάντα τον εαυτό του αντικομφορμιστή και έλεγε όσα ήξερε ή όσα αισθανόταν χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες. Ο «ιδιόρρυθμος» χαρακτήρας του τον έκανε να τα λέει κάπως «άκομψα», πολλές φορές ανακατεμένα με δικά του μυθεύματα ή με παρανόηση πληροφοριών που του έδιναν άλλοι. Πίσω όμως απ’ όλα αυτά, στον πυρήνα τους, κρύβονταν αλήθειες, που φαίνεται πως τώρα χαλάνε τη μόστρα της φιλολογικής ή λογοτεχνικής εικόνας των «διανοουμένων» αυτών.

Ερχομαι τώρα στο θέμα των συνεντεύξεων και της συναίνεσης για δημοσίευσή τους. Δεν γνωρίζω καμιά συνέντευξη συγγραφέα που να κράτησε σε συνέχειες δέκα ολόκληρα χρόνια και ο συνεντευξιαζόμενος (ο Χριστιανόπουλος, εδώ) να θέλει πάντα να ελέγχει μία προς μία τις αυθόρμητες συζητήσεις που είχε με τη φίλη του στην οποία έδινε τις συνεντεύξεις (τη Σταυρακοπούλου, στην περίπτωσή μας). Ο Χριστιανόπουλος έδωσε πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Τις έλεγξε όλες προτού δημοσιευθούν, και η μόνη εξαίρεση είναι το κατηγορούμενο βιβλίο της Σταυρακοπούλου;

Οσο για τη συναίνεση, την επιθυμία του να καταγράψει κάποιος τα «εσώψυχά» του, την είπε και σε μένα, όταν δοκίμαζε κάποιους, οι οποίοι φαντάζομαι να έχουν αρκετές κασέτες στο συρτάρι τους από παρόμοια «μουχαμπέτια», όπου έλεγε ακόμα και πώς «ήθελε» να τυπωθεί το αγγελτήριο του θανάτου του. Μόνο που έγκαιρα συνειδητοποίησε ότι εκείνα δεν ήταν τα κατάλληλα πρόσωπα.

Οι στίχοι που προηγούνται ως παράθεμα στο κείμενο διαμαρτυρίας των 36 επιλέχτηκαν από ποίημα του Χριστιανόπουλου, που το έγραψε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και αφορά την ερωτική του ιδιαιτερότητα. Αντίθετα, στο βιβλίο της Σταυρακοπούλου δεν μιλά ποτέ για τη σεξουαλική ζωή του. Ας μου επιτραπεί, λοιπόν, να κλείσω κι εγώ αυτή τη σύντομη κατάθεσή μου με την τελευταία παράγραφο της πολύ γνωστής συνέντευξης του Χριστιανόπουλου, που τιτλοφορείται «Εναντίον», επιφυλασσόμενος για περισσότερες λεπτομέρειες όταν δημοσιευτεί ολοκληρωμένη βιβλιοκρισία μου για το βιβλίο της Σ. Σταυρακοπούλου:

«[…] Είμαι εναντίον κάθε ατομικής μας φιλοδοξίας, που μας οδηγεί καθημερινά σε μικρούς και μεγάλους συμβιβασμούς. Αν σήμερα κυριαρχούν οι παραγοντίσκοι και τα τσανάκια, φταίει βέβαια το κωλοχανείο, φταίνε όμως και οι δικές μας παραχωρήσεις και αδυναμίες. Και αν η λογοτεχνία μας κατάντησε σκάρτη, φταίει προπάντων η δική μας σκαρταδούρα».

*Λογοτέχνης

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Αίαντας ο Αρβανίτης
Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου, συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής...
Ο Αίαντας ο Αρβανίτης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο έρως για τη μορφή και τον λόγο
Ο Δημήτριος Καπετανάκης (1912-1944) υπήρξε ένα φωτεινό μετέωρο της νεοελληνικής σκέψης. Το σύντομο πέρασμά του από την πνευματική ζωή της Αθήνας (1936-1939) και του Λονδίνου (1939-1944) εξέπεμψε τη σπάνια...
Ο έρως για τη μορφή και τον λόγο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξένο σώμα
Πριν από ενάμιση χρόνο περίπου, όταν η πανδημία είχε μόλις ενσκήψει στην Ευρώπη, ο Ζαν-Λικ Νανσί είχε αντιδικήσει με τον Τζόρτζιο Αγκάμπεν με αφορμή τις θέσεις του τελευταίου για τη βιοπολιτική διαχείριση μιας...
Ξένο σώμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Προβολές της μεσαίας τάξης
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Παναγής Παναγιωτόπουλος, στο τελευταίο του βιβλίο επαναπροσδιορίζει την έννοια και τη συγκρότηση της ελληνικής μεσαίας τάξης και αναλύει τις πολλαπλές...
Προβολές της μεσαίας τάξης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διαφυλάσσοντας την απώλεια
Ενα βιβλίο που μοιάζει με καλειδοσκόπιο ή με μια ιδιότυπη, προσωπική εγκυκλοπαίδεια (εκ των πραγμάτων αποσπασματική), αφιερωμένη σε όσα χάνονται, καταστρέφονται, βουλιάζουν, απορρίπτονται, περιπίπτουν στη λήθη...
Διαφυλάσσοντας την απώλεια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας