Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι σύγχρονοι πειρατές πέρα από τον ρομαντικό μύθο
AP Photo/Farah Abdi Warsameh
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι σύγχρονοι πειρατές πέρα από τον ρομαντικό μύθο

  • A-
  • A+
Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις

Οταν το 2004 το τσουνάμι χτύπησε τις ακτές της νοτιανατολικής Ασίας, η προσοχή των δυτικών μέσων ενημέρωσης στράφηκε στην τεράστια καταστροφή που προκλήθηκε στα παραθαλάσσια θέρετρα όπου διασκέδαζαν οι τουρίστες. Το γεγονός ότι ένα αντίστοιχης έντασης κύμα χτύπησε την ακτογραμμή της Αφρικής δεν βρήκε θέση στην ειδησεογραφία.

Στο κάτω κάτω η Σομαλία, που υπέστη το σφοδρότερο χτύπημα, ήταν ήδη μια κατακερματισμένη χώρα που σπαρασσόταν από εμφύλιες διαμάχες και κυριαρχούσε η ένδεια και οι αναπτυγμένες χώρες τη χρησιμοποιούσαν σαν σκουπιδότοπο για τα τοξικά τους απόβλητα. Τον επόμενο χρόνο εμφανίστηκαν οι Σομαλοί πειρατές.

Ο μύθος των πειρατών γεννήθηκε στις ίδιες θάλασσες του Ινδικού Ωκεανού τον 17ο αιώνα. Σύμφωνα με αυτόν, οι πειρατές ήταν οι θαρραλέοι τυχοδιώκτες που ύψωναν τη μαύρη σημαία με τη νεκροκεφαλή, δεν αναγνώριζαν ούτε νόμους ούτε κράτη ούτε κυβερνήσεις, ζούσαν σύμφωνα με τους δικούς τους κανόνες και ξόδευαν σε ρούμι και γυναίκες τα πλούτη που αποκόμιζαν από το πλιάτσικο στα εμπορικά πλοία, τα οποία μετέφεραν στις μητροπόλεις τα πλούτη των αποικιών. Ηταν οι ρομαντικοί εξεγερμένοι που ζούσαν και πέθαιναν με το σπαθί στο χέρι.

Οι Σομαλοί δεν γνωρίζουν τους μύθους γύρω από τους παλιούς πειρατές. Ζουν σε μια χώρα όπου μόνο τα κινητα τηλέφωνα λειτουργούν. Οπου η ανθρωπιστική βοήθεια πέφτει στα χέρια των πολέμαρχων και των συμμοριών τους. Οπου η κεντρική κυβέρνηση ελέγχει στην ουσία μόνο μια στενή λωρίδα γης, στην οποία συγκεντρώνεται ο γραφειοκρατικός μηχανισμός της. Οπου η ιταλική μαφία αναλαμβάνει να μεταφέρει από την Ευρώπη τα τοξικά απόβλητα για να τα θαψει στην ακτογραμμή. Οπου τα χωράφια και τα ζώα χάθηκαν εξαιτίας της συνεχιζόμενης ξηρασίας. Οπου οι στόλοι των αλιευτικών καταστρέφουν τον βυθό εξαφανίζοντας τα ψάρια. Οπου οι διαρροές πετρελαιοκηλίδων από τα τάνκερ ολοκληρώνουν την καταστροφή. Κι όπου δίπλα τους περνάνε πλοία γεμάτα εμπορεύματα που μεταφέρουν, όπως στο παρελθόν, τον πλούτο των αποικιών στη Δύση.

ΣΟΜΑΛΙΑ  Iskashato, «Αδέρφια της Ακτής»,  Εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες, Ιούνιος 2019, Σελ. 216

Οπότε οι πεινασμένοι Σομαλοί μπαίνουν στις άχρηστες πια ψαρόβαρκες, οπλίζονται με τα καλάσνικοφ των συμμοριών και κάνουν ρεσάλτο στα καράβια. Μόνο που αυτοί οι επίγονοι των ρομαντικών πειρατών δεν θέλουν το εμπόρευμα, απλώς ληστεύουν πλήρωμα και επιβάτες και ζητάνε λύτρα από την πλοιοκτήτρια εταιρεία για να αφήσουν το πλοίο να συνεχίσει την πορεία του.

Η συλλογικότητα Iskashato (στα σομαλικά μεταφράζεται ως άνθρωποι που συνασπίζονται για να πετύχουν έναν σκοπό) ζει και δρα στη Γαλλία. Είναι μια δράκα ανθρώπων που δεν πιστεύει στα ρεπορτάζ για τους δύστυχους ναυτικούς και στα μελό του Χόλιγουντ. Αντίθετα, κάνει μια εμπεριστατωμένη έρευνα γύρω από την εφιαλτική κατάσταση στη Σομαλία, ξεθάβει ντοκουμέντα για τη συστηματική εκμετάλλευση αυτής της περιοχής, παραθέτει δικογραφίες πειρατών και αποκαλύπτει αναφορές για τη στρατηγική που ακολουθούν οι δυτικές δυνάμεις, ώστε να εντείνουν την καταστολή και να πετύχουν την εξάλειψη των πειρατών.

Οι Ιskashato κάνουν λόγο για έναν αγώνα των πεινασμένων Δαβίδ ενάντια σε έναν πανίσχυρο οπλισμένο Γολιάθ. Οι πειρατές, που η προπαγάνδα τούς θέλει μοχθηρούς και αδίστακτούς πλιατσικολόγους, αποκαλύπτονται αμόρφωτοι ψαράδες. Στα δικαστήρια που σέρνονται όσοι συλλαμβάνονται δεν υπερασπίζουν τις πράξεις τους. Αντίθετα, περιγράφουν την εφιαλτική καθημερινότητά τους σε μια περιοχή, την «γκρίζα ζώνη της παγκοσμιοποίησης», χωρίς τρόφιμα, νερό και ιατρική περίθαλψη. Ή διηγούνται πώς έφαγαν για πρώτη φορά μακαρόνια στο κατάστρωμα ενός πλοίου μαζί με τους ομήρους.

Τα «Αδέρφια της Ακτής» (μετάφραση Ορέστης Χρυσικόπουλος - εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες) μπορεί να έχει ως υπότιτλο «Πραγματεία προς υπεράσπιση των Σομαλών πειρατών καταδιωκόμενων απ’ όλες τις μεγάλες δυνάμεις αυτού του κόσμου», αλλά δεν είναι μια άκριτη συνηγορία υπερ της πειρατείας. Οι συντάκτες της πραγματείας γνωρίζουν ότι οι Σομαλοί φτωχοδιαβολοι δεν είναι οι πειρατές των αλλοτινών καιρών που προσπαθούσαν να οικοδομήσουν ελευθεριακές ουτοπίες. Είναι παράνομοι από ανάγκη, σχετίζονται με τους πολέμαρχους και είναι ομάδες που υπακούουν σε μια αυστηρή ιεραρχία.

Ομως τα συμπεράσματα είναι αμείλικτα. Η Δύση, αφού εκμεταλλεύτηκε για αιώνες τη Μαύρη Ηπειρο, συνεχίζει να αντιμετωπίζει με τη βία αυτόν τον ξεσηκωμό των απεγνωσμένων. Αντί να λάβει μέτρα για την υπεραλιεία ή την εναπόθεση των τοξικών αποβλήτων, προτιμάει να ξοδεύει εκατομμύρια για να στέλνει πολεμικά πλοία ή να χρηματοδοτεί νέα εξοπλιστικά προγράμματα ή να συνδράμει ακόμα και ιδιωτικους στρατούς για την αντιμετώπιση της πειρατείας σε μια επίδειξη υπεροψίας και κυνισμού απέναντι σε μια καθημαγμένη χώρα.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εχει θέση η ψυχανάλυση στην πολιτική;
Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, που αναδεικνύουν τις σημασίες που μπορεί να πάρει η έννοια της «πολιτικής του αναλυτή» – πολιτική αφενός μέσα στο πεδίο της κοινωνικής πραγματικότητας και αφετέρου μέσα στη...
Εχει θέση η ψυχανάλυση στην πολιτική;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια επιστολή του ποιητή Ηλία Γκρη
Πριν από μέρες εμφανίστηκε στα βιβλιοπωλεία ένας ογκώδης τόμος με τίτλο «ΤΑ ΕΣΩΨΥΧΑ ΤΟΥ ΝΤΙΝΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Μια εκ βαθέων δεκαετής συνομιλία», με τη συγγραφέα Σωτηρία Σταυρακοπούλου.
Μια επιστολή του ποιητή Ηλία Γκρη
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αναστοχαστική λειτουργία του Οσβαλντ Σπένγκλερ
Αναμφίβολα ο Οσβαλντ Σπένγκλερ στην «Παρακμή της Δύσης» είναι ένας στρυφνός στοχαστής(1). Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος και η τεχνική», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μάγμα, ο στοχαστής συνδέει την...
Η αναστοχαστική λειτουργία του Οσβαλντ Σπένγκλερ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικονογραφική μυθιστορηματική βιογραφία
Η συζήτηση για το αν τα κόμικς ή τα graphic novels (σύμφωνα με ένα μέρος της κριτικής, τα δεύτερα είναι υποσύνολο των πρώτων) ανήκουν στον λογοτεχνικό χώρο μετρά ήδη αρκετές δεκαετίες, κυρίως στο εξωτερικό,...
Εικονογραφική μυθιστορηματική βιογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα ερείπια του πολέμου
Τίποτα δεν απομένει πέρα από τον δισταγμό και τον φόβο. Στα μεγάλα έργα έχεις την αίσθηση μιας έντονης μοναξιάς αλλά και μια εξαντλητική πορεία μιας νέας συγκρότησης. Ο άνθρωπος αναλογίζεται και οριοθετεί,...
Τα ερείπια του πολέμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χειραφετικά προτάγματα
Οι Γ. Κολέμπας και Γ. Μπίλλας, πρώην εκπαιδευτικοί και νυν βιοκαλλιεργητές, σ' αυτό το βιβλίο τους «Για την Κοινότητα των Κοινοτήτων», που είναι η φυσική συνέχεια του προηγούμενου, επιχειρούν να ανιχνεύσουν...
Χειραφετικά προτάγματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας