Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Για τη γλώσσα και τη γραφή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τη γλώσσα και τη γραφή

  • A-
  • A+
Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις

Υπάρχουν μυστηριακές σχέσεις μεταξύ της [εθνικής] γλώσσας και της λογοτεχνίας, μεταξύ της ευαισθησίας τού Είναι της πρώτης και της πλαστικότητας της δεύτερης. Το μεταξύ αυτό είναι φως και μουσική· ρίγος. Το βάρος της χώρας [του νοήματος] του συγγραφέα είναι ασήκωτο μεν -πώς να μιλήσεις εθνικά και ταυτόχρονα οικουμενικά;- επιβεβλημένο δε, άλλως δεν χρειάζεται να γράφει κανείς. Ο δημιουργός οφείλει είτε να ξαναγεννηθεί είτε να «ξαναγεννήσει» τη χώρα του· να νιώσει μέσα του το καθήκον αλλά και τον τάραχο που προκαλεί το παιγνίδι του χορού και του έρωτα - να ξαναμιλήσει, να αρθρώσει νέο λόγο, επίκαιρο, ζωντανό, αινιγματικό και ταυτόχρονα καθαρό.

Ο νέος λόγος λιανίζει τη λέξη, διαχωρίζει και συναρμολογεί τις συλλαβές, ακούει τον ήχο τους. Καλούνται οι ποιητές και οι συγγραφείς [εάν υπάρχουν ακόμη] να πλέξουν τις λέξεις και να τις μεταμορφώσουν έτσι ώστε να αντηχήσει στη γραφή και την ανάγνωση η ρίζα τους - για φαντάσου να ήταν μπορετό κάτι τέτοιο. Ωστε καλούνται οι καλοί δημιουργοί να αναπνεύσουν το άρωμα της γλώσσας που ευωδιάζει στα άνθη της γενέθλιας γης, να «στήσουν» ένα πανηγύρι με πρωταγωνιστή τον χορό της αέναης αγωνίας, του ασταμάτητου αγώνα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η σχολαστική γλώσσα δεν ποιεί ποίηση. Η ποίηση έχει αρχαία μάνα την προφορικότητα και τη λαϊκότητα, οφείλει να ψαχουλεύει και να ανιχνεύει τις αρχαίες σημασίες των κραυγών και των αναστεναγμών. Ας πάψουν να γράφουν όσοι ποιητές δεν είναι ποιητές [τρέχα γύρευε τι σημαίνει αυτό]. Ξένη γλώσσα φαντάζει η γλώσσα στην οποία γράφουν οι Ελληνες ποιητές [και οι Ελληνες κριτικοί - αυτό πού το πάμε;].

Να επανανοηματοδοτηθεί η πρωταρχία του ρήματος, της πράξης, του νοήματος. Μπουχτίσαμε από βασανισμένα και ταλαιπωρημένα «εγώ» και λοιπά - η γλώσσα θέλει σθεναρούς και αποφασιστικούς ποιητές, όχι γλυκανάλατες ατομικιστικές πομφόλυγες, βουτηγμένες δήθεν στον πόνο και τον στοχασμό, στη μοναξιά. Απουσιάζουν από αυτόν τον πόνο ο Αναξίμανδρος και το κενό των κιόνων του Παρθενώνα - τι να πεις; Την ηδύτητα της ανάγνωσης ψάχνει να βρει ο αναγνώστης, όπως η χώρα αναζητεί το βάρος [και το βάθος] του συγγραφέα.

Πώς να αντηχούσε αυτή η ηδύτητα μέσα μας [και στο «μέσα» της χώρας]; Πώς να αντιλαμβάνονταν οι ποιητές ότι η γλώσσα δεν είναι συμβατική, ότι τους ανήκει, αλλά δεν λένε να το καταλάβουν; Αρνούνται να συνειδητοποιήσουν οι καλοί ποιητές, που είναι και πολλοί, ότι είναι υποχρεωμένοι να μιλήσουν [με] τη γλώσσα του σώματος της χώρας. Το σώμα της χώρας έχει τη δική του γλώσσα, το δικό του ξεχωριστό αίμα. Δεν σκοτίζονται να ανακαλύψουν την εφηβεία της γραφής, τη μόνη επαναστατική περίοδο του γράφειν - καινούργια γλώσσα απαιτεί η ποίηση όχι νέα τοπία ή νέα πραγματικότητα. Η τοπογεωγρα- φία-ψυχογραφία μία είναι πάντα· η γλώσσα οφείλει να είναι νέο έργο.

Δεν μπορούν οι Ελληνες δημιουργοί να βγάλουν το πόδι τους [ή το χέρι τους] έξω από τον πλανήτη, ακριβώς διότι δεν γνωρίζουν τα όρια του Σύμπαντος, τα όρια του σώματός τους εννοείται. Και ποιος -εδώ που τα λέμε- γνωρίζει και ποιος μπορεί. Αγνωστοι αι βουλαί του κατασκευαστή ούτως ή άλλως. Κανείς πια δεν εργάζεται σαν μανιακός ή σχεδόν κανείς· το κοινωνικό εγώ έχει διασπαστεί. έχει αποσπαστεί από το μύχιο εγώ.

Τα τετράδια των ποιητών [μα, γράφουν σε τετράδια οι ποιητές;] δεν έχουν λοιπόν μνήμη, η γραφή έπαψε να είναι χειρωνακτική εργασία, δεν υπάρχουν μνημεία γραφής, αγάλματα ας πούμε, που όμως μπορούν να συνομιλούν, να κινούνται ακόμα. Ναι, η γραφή δεν είναι έργο τέχνης· πώς, διάβολε, συμβαίνει κάτι τέτοιο; Αλλά μάλλον συμβαίνει κάτι τέτοιο διότι οι συγγραφείς λησμόνησαν [ή δεν το έμαθαν ποτέ] ότι είναι οι ίδιοι, όφειλαν τουλάχιστον να είναι, έργο τέχνης.

Επίσης συμβαίνει και τούτο: πολλά βιβλία δεν έχουν γραφεί παρότι έχουν εκδοθεί, δεν έχουν ολοκληρωθεί εννοείται - ευτυχώς να λέμε, διότι έχουμε όλοι κάτι να περιμένουμε. Η ανάδειξη της ομορφιάς σ' ένα βιβλίο προηγείται των σχεδίων [σχεδιασμών] του συγγραφέα. Η σάρκα του βιβλίου επιβάλλεται στο πνεύμα του. Δεν υπάρχει -το βλέπουμε δα- συνοχή στο μύχιο· ούτε καν στη μουσική [στον χορό] υπάρχει αρκετή συνοχή. Δεν μάθαμε τι σημαίνει Ελλάδα [και όχι Ελληνας]. Δεν ξέρουμε τι σημαίνει πάθος - τα πάθη [μας] δεν γράφουν [δεν σχεδιάζουν] βιβλία, οπότε ας μη μιλάμε και για το λυρικό κανό, που απαιτείται για τη συγγραφή.

Αστραποβολήματα και ρεύματα, μικρά θαύματα δηλαδή, δεν μετεωρίζονται, δεν λούζονται στο ελληνικό φως [διότι υπάρχει ελληνικό φως με ιδιαίτερες σκιάσεις και νοήματα, δεν μπορούμε αυτό να το παραβλέψουμε, να το ξεχάσουμε]. Μέσα σε αυτό το φως συμβαίνουν τα αινίγματα αλλά και αναβρύζουν οι λύσεις· η αποκρυπτογράφηση της γραφής [και της ανάγνωσης].

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μαρξιστές αντιπολιτευόμενοι «από τα μέσα»
Από το καλοκαίρι μέχρι το τέλος του 1989 τα καθεστώτα του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην ανατολική και κεντρική Ευρώπη κατέρρευσαν το ένα μετά το άλλο σαν ντόμινο. Οι άρχουσες τάξεις της Δύσης...
Μαρξιστές αντιπολιτευόμενοι «από τα μέσα»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για βαριά ψυχικά ασθενείς
Ο τίτλος είναι το δεύτερο μέρος του υπότιτλου του βιβλίου [το πρώτο μέρος είναι: Θεραπευτικές κοινότητες]. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό βιβλίο, έτσι το χαρακτηρίζει η Κατερίνα Μάτσα, τ. διευθύντρια της...
Για βαριά ψυχικά ασθενείς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μπαινοβγαίνοντας στο όνειρο και στην πραγματικότητα
Υπάρχουν βιβλία στη βιβλιοθήκη του καθενός, που μάλλον θέλουν τον χρόνο τους να ωριμάσουν ώσπου να διαβαστούν -ή να ωριμάσει ο αναγνώστης. Ερχεται η ώρα τους βεβαίως και τότε απολμβάνεις την ανάγνωση και...
Μπαινοβγαίνοντας στο όνειρο και στην πραγματικότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
«Ε,μην το παίρνεις τοις μετρητοίς, παιδί μου» [εάν είσαι ποιητής]. Και, επίσης: «εάν είσαι ποιητής, μην επισκεφτείς τους συγγενείς σου... θα σε βάλουν να πεις ότι δεν είσαι αυτό που είσαι». Στα Εξάρχεια ζει η...
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τον Πούσκιν στη Σιτσόβα
Ο πανεπιστημιακός φιλόλογος Γιάννης Μότσιος, μαχητής και ποιητής του Γράμμου, πρόσθεσε στο πνευματικό του έργο τη δίτομη «Ανθολογία Ρωσικού Διηγήματος». Εναν μεταφραστικό άθλο, που συνιστά υψηλής ποιότητας...
Από τον Πούσκιν στη Σιτσόβα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το μεγαλείο της συντριβής
Μεταξύ των κορυφαίων της αμερικανικής ποίησης, δηλαδή των Elisabeth Bishop, Emily Dickinson, T.S. Eliot, Allen Ginsberg, Wallace Stevens, Walt Whitman, William Carlos Williams, κ.ά., οι εκδόσεις «Library of...
Το μεγαλείο της συντριβής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας