Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στον συνταγματικό και παραδειγματικό άξονα της ζωής

Χρίστος Κυθρεώτης. «Εκεί που ζούμε». Μυθιστόρημα. Πατάκης, 2019, σελ. 440

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στον συνταγματικό και παραδειγματικό άξονα της ζωής

  • A-
  • A+

Είμαστε σημεία που κινούμαστε σε έναν τρισδιάστατο χώρο, μέσα στον οποίο καθοριζόμαστε από τη σχέση μας με άλλα σημεία; Ή είμαστε, σύμφωνα με τα λόγια του πρωταγωνιστή του Χρίστου Κυθρεώτη, προϊόντα μοντάζ, των μοντάζ που κάνουν οι άλλοι για μας;

Κάπως έτσι συλλαμβάνει τον ήρωά του ο συγγραφέας, ίσως και ο ίδιος τον εαυτό του. Πρόκειται για τον 35χρονο δικηγόρο Αντώνη Σπετσιώτη, που εργάζεται σε ένα δικηγορικό γραφείο και μια καλοκαιρινή μέρα του 2014 έχει να διεκπεραιώσει τρεις «ενοχλητικές» εργασίες.

Πολύ πρωί ο αφηγητής απαριθμεί τις υποχρεώσεις του, ξεκινώντας από το τέλος: σχεδιάζει να βοηθήσει τον πατέρα του να μεταφέρει το βράδυ ένα γεωτρύπανο, το απόγευμα να συναντηθεί με την πρώην κοπέλα του, τη Στέλλα, και το πρωί να εκπροσωπήσει στο δικαστήριο την πελάτισσά του Ανθή Δημητριάδου.

Η σειρά με την οποία τα σκέφτεται είναι η αντίστροφη απ’ αυτήν που θα συμβούν, καθώς η πρωινή βάρδια δίνει προτεραιότητα στη δουλειά, την οποία δεν πολυαγαπά, ενώ το απόγευμα και το βράδυ αφιερώνονται στις προσωπικές και οικογενειακές του σχέσεις.

Ολα αυτά μοιάζουν καθημερινά, αναμενόμενα, ίσως αδιάφορα. Αλλά το πληκτρολόγιο του Χρ. Κυθρεώτη είναι μαγικό ραβδί που τα μετατρέπει σε ένα πολυεπίπεδο και γι’ αυτό ενδιαφέρον ανάγνωσμα. Από τη μια, είναι η σφιχτή δομή που διαπλέκει, χωρίς να συγχέει το παρόν της αφηγούμενης μέρας με τις άπειρες ιστορίες των προσώπων, οι οποίες δίνονται με έντεχνες αναδρομές.

Ετσι, σ’ αυτό το παζλ των χρονικών επιπέδων και των εγκιβωτισμένων ιστοριών ο αναγνώστης πηγαινοέρχεται στον άξονα του χρόνου και ολοκληρώνει στο μυαλό του τα γεγονότα, τους χαρακτήρες και τις σχέσεις τους. Δεν λείπει ο άξονας του τόπου, καθώς η Αθήνα ως αστικό κέντρο, ως χώρος κίνησης και εργασίας, σαν αεικίνητο μελίσσι, έχει καθοριστική θέση ως λειτουργικό σκηνικό: από το ατμοσφαιρικό ξύπνημα της πολυκατοικίας ώς τον μικρόκοσμο των δικαστηρίων κι από την ημιέρημη στοά με τα κλειστά μαγαζιά μέχρι την ημιαστική αττική γη.

Από την άλλη, αυτός ο πολυμορφικός κύβος, που μετασχηματίζεται αέναα, αποδίδεται με αφηγηματική άνεση, τέτοια που κινεί συνεχώς τα γρανάζια της ιστορίας. Κι ενώ ο πεζογράφος φλερτάρει με την αδολεσχία της δεξιότητάς του, οριακά καταφέρνει να πατήσει φρένο και να μην υπερκεράσει τα όριά του. Κάθε μικροϊστορία διαθέτει τη δική της αυτονομία, αλλά δεν παύει να υποδεικνύει τα σημεία των οποίων η τροχιά συναντά την κίνηση του Αντώνη Σπετσιώτη. Κάθε ιστορία ακολουθεί τη δική της ρότα, αλλά με έναν έντεχνο τρόπο συνδέεται με τις άλλες σε μια πολυεδρική αφήγηση.

Ποιος είναι τελικά αυτός ο καθημερινός άνθρωπος που εργάζεται, και αν και ανικανοποίητος ψάχνει συνεχώς κάτι καινούργιο, που διατηρεί τις οικογενειακές του σχέσεις, με τη συγκατάβαση και την κατανόηση που τους ταιριάζει, που βλέπει τη ζωή σαν μυθιστόρημα χωρίς νομοτέλεια; Ποιος είναι αυτός ο πλέον φυσικός χαρακτήρας που πείθει 100% για την ύπαρξή του;

Το μυθιστόρημα «Εκεί που μένουμε» παράγει μια ολόκληρη θεωρία περί κοινωνικών ρόλων. Κάθε άνθρωπος εκδηλώνει τον χαρακτήρα του μέσω ποικίλων ρόλων, που σχετίζονται με διαφορετικές πλευρές της ζωής. Αυτοί καθορίζονται σε ένα σύμπλεγμα κοινωνικών συντεταγμένων, αλλά συχνά ορίζονται αντιθετικά, καθώς αυτό που επιλέγει το άτομο είναι αυτό που δεν επέλεξε ο ανταγωνιστής του. Η ζωή είναι ένα δομιστικό τετράγωνο, μια σκακιέρα εναλλασσόμενων πιονιών.

Οι ρόλοι, λοιπόν, σύμφωνα με τον Χρ. Κυθρεώτη, έχουν παρελθόν (το οποίο δίνεται μέσω αναδρομών), ένα παρελθόν που προετοιμάζει το παρόν και το μέλλον, σαν σταλακτίτες δημιουργημένους αργά αργά μέσα στους αιώνες. Συχνά αφήνουν ανοιχτές προοπτικές, αν και δεν κλείνουν πάντα, όπως συνέβαινε παλιότερα στην πεζογραφία, και τελικά καθορίζουν συμπεριφορές που απορρέουν από την (αναμενόμενη) τέλεση δικαιωμάτων και καθηκόντων.

Η αφήγηση –κατά τα πρότυπα του πολλών μοντερνιστικών μυθιστορημάτων– καταλαμβάνει ακριβώς ένα εικοσιτετράωρο, από την ανατολή της Παρασκευής μέχρι την ανατολή του Σαββάτου, με όλα τα καθημερινά και τα απρόοπτα. Αυτή η μέρα –όπως και όλες άλλωστε!– συνοψίζει λογοτεχνικά όλη τη ζωή του πρωταγωνιστή, με εξακτινώσεις και σκέψεις, με προβολές και με παραλληλισμούς.

Ο Αντώνης Σπετσιώτης μέσα στους ρόλους του ως δικηγόρος, ως γιος, ως εραστής, ως φίλος ανιχνεύει τον εαυτό του αλλά και αυτοσαρκάζεται στην αμηχανία του, όπως κάθε ενσυνείδητος άνθρωπος που υποπτεύεται πολλά για το στίγμα του αλλά συνάμα γνωρίζει πόσο αυτό είναι ασταθές σε ένα ρευστό και αέναα κινούμενο κοινωνικό πεδίο.

Ο Χρίστος Κυθρεώτης ήρθε με το δεύτερο βιβλίο του για να μείνει. Μετά την πολύ καλή συλλογή διηγημάτων «Μια χαρά» (Πατάκης, 2014) δεν βιάστηκε να ξαναδημοσιεύσει, ούτε να περάσει γρήγορα στο μυθιστόρημα. Δούλεψε, απ’ όσο βλέπω, με υπομονή και επιμονή, μεγέθυνε και καλλιέργησε τις αφηγηματικές τεχνικές που χρειάζεται η μεγάλη φόρμα και πλέον κατέβηκε στη λογοτεχνική κονίστρα έτοιμος και ικανός να μας δώσει ένα άρτιο έργο.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πλάγια αυτοβιογραφία
Η «Μετάβαση» της Ρέιτσελ Κασκ είναι το δεύτερο μέρος της «ψευδοαυτοβιογραφικής» τριλογίας της. Κι εδώ παρακολουθούμε την ίδια αφηγήτρια, τη Φαίη, που στο «Περίγραμμα» -στο πρώτο μέρος- τη συναντήσαμε να...
Πλάγια αυτοβιογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πολεμώντας τον ναζισμό
Με την «Εκκληση προς άρρενες Εβραίους» ο Γιόνας καλεί τους συμπατριώτες του να πολεμήσουν τον ναζισμό που θέλει να αφανίσει ολοκληρωτικά τους Εβραίους από προσώπου Γης, απλώς και μόνο επειδή διέπραξαν το...
Πολεμώντας τον ναζισμό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Μάγκας κι ωραίος (…) ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος»
Ισως ποτέ οι άνθρωποι του γραπτού λόγου δεν έπαψαν να πιστεύουν ότι όσα έζησαν, ειδικά αν αυτά σχετίζονται με την πρόσφατη Ιστορία, αξίζει να καταγραφούν ως βιώματα αλλά και ως σχόλια επί του βιωμένου...
«Μάγκας κι ωραίος (…) ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η παλαιά διαμάχη λογοτεχνίας και αντιλογοτεχνίας
Η παλαιά διαμάχη, με όρους δικαστηρίου. Κατηγορούμενη, η λογοτεχνία. Τίποτα πιο δύσκολο από τον ορισμό της. Από τις μυθικές απαρχές της διώκεται συστηματικά και συνεχώς περιορίζεται.
Η παλαιά διαμάχη λογοτεχνίας και αντιλογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Συγγραφική αυτοαξιολόγηση
Το βιβλίο με τίτλο Δημιουργική Γραφή και Λογοτεχνία του Γιώργου Παναγιωτίδη αποτελεί, εκτός των άλλων, κυρίως μια τεκμηριωμένη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο γράφτηκε το πρώτο ακαδημαϊκό μυθιστόρημα στον...
Συγγραφική αυτοαξιολόγηση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα διαφορετικό αντίο
Στο βιβλίο του σημαντικού Βρετανού ιστορικού Tony Judt (1948-2010) «Το πανδοχείο της μνήμης», η μνημονική λειτουργία είναι ο κινητήριος μοχλός των αφηγήσεών του και τα πανδοχεία των ελβετικών αλπικών χωριών...
Ενα διαφορετικό αντίο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας