• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.7°C / 7.3°C
    2 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.7°C / 4.1°C
    1 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    7°C 3.0°C / 8.0°C
    4 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    -5°C -5.1°C / -5.1°C
    1 BF
    68%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.1°C / -2.1°C
    0 BF
    64%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    1°C -0.8°C / 3.5°C
    0 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -2.6°C / -2.1°C
    3 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C -1.0°C / 7.6°C
    2 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.5°C / 9.8°C
    4 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 2.9°C / 4.9°C
    3 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 8.4°C
    5 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 4.0°C / 4.0°C
    5 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    49%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    3°C -0.5°C / 3.2°C
    3 BF
    51%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    3°C -1.1°C / 4.0°C
    1 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 1.8°C / 6.6°C
    2 BF
    44%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.2°C / 7.5°C
    4 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.5°C / 2.1°C
    1 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.6°C / 4.2°C
    1 BF
    62%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    56%

Βιρτζίνια Γουλφ. «Ενα δικό της δωμάτιο». Εισαγωγή-Μετάφραση: Βάσια Τζανακάρη. Μεταίχμιο, 2019. Σελ. 257

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οψεις της γυναικείας εμπειρίας

  • A-
  • A+

Η Βιρτζίνια Γουλφ στο «Ενα δικό της δωμάτιο», που γράφτηκε το 1928, απευθύνεται σε νεαρές φοιτήτριες, σε γυναίκες συγγραφείς αλλά και σε εργαζόμενες, με τον δικό της γοητευτικό τρόπο: επιχειρηματολογεί ενώ ταυτόχρονα εμπλέκει τον αναγνώστη και την αναγνώστρια στη συζήτηση, αφήνοντας υπαινιγμούς και θέτοντας συνεχώς καινούργιες ερωτήσεις, ενώ πολλές από αυτές μένουν αναπάντητες ή ανοιχτές.

Το εν λόγω κείμενο υπήρξε κομβικό για την ιστορία του γυναικείου κινήματος καθώς έγινε ένα είδος «μανιφέστου» για τη γυναικεία χειραφέτηση, είχε μεγάλη απήχηση στις φεμινίστριες της δεκαετίας του 1970 αλλά και τις δεκαετίες που ακολούθησαν, διαβάστηκε (και εξακολουθεί να διαβάζεται) από πλήθος αναγνώστες και αναγνώστριες. Και έναν αιώνα σχεδόν μετά τη δημοσίευσή του συνεχίζει να εγείρει το ενδιαφέρον και να προκαλεί ερωτήσεις για το τι έχουν εν τέλει «καταφέρει» οι γυναίκες σε αυτό το χρονικό διάστημα.

Οπως και σε όλα τα έργα της, τη Γουλφ την απασχολεί κι εδώ η γυναικεία εμπειρία και η γυναικεία δημιουργικότητα. Το ενδιαφέρον της στρέφεται κυρίως στην εξερεύνηση των προκαταλήψεων που εμφανίζονται ως θεσμικά δεδομένα και γίνονται τροχοπέδη για την εξέλιξή της, χωρίς να παραλείπει και τις αντιστάσεις που η ίδια προβάλλει.

Σε μία από τις μνημειώδεις παραγράφους του βιβλίου, η Γουλφ παρακινεί τις γυναίκες να μπουν δυναμικά στον εργασιακό χώρο, να αποτινάξουν τις φοβίες και τα εμπόδια που τις φρενάρουν και να δοκιμαστούν σε νέα επαγγέλματα και δραστηριότητες. Τις προτρέπει, επίσης, να μην αποφύγουν την όποια «περιπέτεια» τους δοθεί και να τη βιώσουν και να μην αποδέχονται παθητικά τον ρόλο της αδύναμης ή της άβουλης που επί αιώνες έχει αποδοθεί σ’ αυτές.

Η Γουλφ, επίσης, είχε μια «εμμονή» με τη συγγραφή ως επάγγελμα (η ίδια επαγγελματίας, εκδότρια, συγγραφέας, δημοσιογράφος), καθώς αυτό έδινε την ευκαιρία στις γυναίκες να αυτονομηθούν, να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους και να κερδίζουν τα προς το ζην.

Ενα δωμάτιο, ένα εισόδημα και χρόνος είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις γι’ αυτό το ασυνήθιστο επάγγελμα, το οποίο με τη βοήθεια του ταχυδρομείου μπορεί να ασκηθεί ακόμα και μέσα στη σφαίρα του σπιτιού. «Δώστε της άλλα εκατό χρόνια… δώστε της ένα δικό της δωμάτιο και πεντακόσιες λίρες τον χρόνο, αφήστε τη να πει αυτά που σκέφτεται, κι ας αφήσει απέξω τα μισά από αυτά που τώρα χρησιμοποιεί, και σύντομα θα γράψει ένα καλύτερο βιβλίο».

Το ερώτημα που τίθεται επαναληπτικά δεν είναι μόνο η τέχνη της γραφής αλλά η θέση της γυναίκας στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η Γουλφ, στη συνέχεια, θα ισχυριστεί πως η γραφή δεν είναι μόνο θέμα δωματίου και χρημάτων, αλλά πως η γυναίκα συγγραφέας οφείλει να απαλλαγεί και από τη συσσωρευμένη πικρία και τον θυμό που παραμονεύουν κάθε φορά που βουτάει την πένα της στη μελάνη και λειτουργούν εις βάρος του γραπτού της.

Σχεδόν εκατό χρόνια έχουν περάσει και φυσικά κανείς δεν παραχώρησε στις γυναίκες δωμάτια και χρήματα, ωστόσο έχουν καταφέρει να τα αποκτήσουν με τις δικές τους δυνάμεις και εργασία. Τώρα μένει να δούμε αν (με τις νεοαποκτηθείσες ελευθερίες) έχουν εξελιχτεί τα εκφραστικά τους μέσα και αν έχουν εν τέλει απαλλαγεί από την εσωτερική αυτολογοκρισία που ήταν εν μέρει υπεύθυνη για την ανάγκη τους να είναι αρεστές, όπως και προκάτοχες της Γουλφ τους προηγούμενους αιώνες. Και εδώ εντοπίζει ένα σοβαρό έλλειμμα στις γυναίκες συγγραφείς: την έλλειψη παιδείας (οι γυναίκες δεν είχαν πρόσβαση στη μόρφωση) και την έλλειψη μιας παράδοσης.

«…όταν μια γυναίκα γράφει σκέφτεται το παρελθόν μέσα από τις μητέρες της», σημειώνει, και «εφόσον η ελευθερία και η αρτιότητα της έκφρασης είναι η ουσία της τέχνης, μια τέτοια έλλειψη παράδοσης και η ανεπάρκεια εργαλείων πρέπει να επηρέασαν τρομερά το γράψιμο των γυναικών».

Η έλλειψη παράδοσης στη γυναικεία πεζογραφία και ποίηση, η αδυναμία να συνδεθεί με άλλες γυναίκες συγγραφείς που προηγήθηκαν, η έλλειψη μιας αδελφής του Σέξπιρ, καθώς, ακόμα και αν υπήρξε, δεν θα κατάφερνε και πολλά γιατί δεν θα είχε δυνατότητα να μορφωθεί, και αν ακόμα έφτανε μέχρι το θέατρο, πιθανότατα θα έμενε έγκυος, θα αυτοκτονούσε και θα βρισκόταν θαμμένη σε κάποιο σταυροδρόμι.

«Ολους αυτούς τους αιώνες, οι γυναίκες λειτουργούν σαν καθρέφτες που έχουν τη μαγική και απολαυστική δύναμη να καθρεφτίζουν τη μορφή ενός άντρα δύο φορές στο φυσικό της μέγεθος», γράφει η Γουλφ.

Τώρα έχει έρθει η ώρα να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη, έχοντας πλέον δοκιμάσει τις δυνάμεις της σε τόσα καινούργια πεδία και να δει το πραγματικό της μέγεθος, ίσως έτσι να απαλλαγεί από τη συσσωρευμένη πικρία και να γράψει πια ως μία «απενοχοποιημένη» γυναίκα ή με τα λόγια τής Γουλφ:

«…έγραφε σαν γυναίκα, αλλά σαν γυναίκα που είχε ξεχάσει ότι είναι γυναίκα, έτσι οι σελίδες της ήταν γεμάτες με εκείνη την παράξενη έμφυλη αίσθηση που προκύπτει όταν το φύλο λειτουργεί ασυνείδητα».

Η μετάφραση της Βάσιας Τζανακάρη είναι απολαυστική – κατάλληλη για να διαβαστεί και από τη νέα γενιά αναγνωστών και αναγνωστριών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας