Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μπαινοβγαίνοντας στο όνειρο και στην πραγματικότητα
© Mary Katherine Wynn
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μπαινοβγαίνοντας στο όνειρο και στην πραγματικότητα

  • A-
  • A+
Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις

Υπάρχουν βιβλία στη βιβλιοθήκη του καθενός, που μάλλον θέλουν τον χρόνο τους να ωριμάσουν ώσπου να διαβαστούν -ή να ωριμάσει ο αναγνώστης. Ερχεται η ώρα τους βεβαίως και τότε απολμβάνεις την ανάγνωση και ταράσσεσαι από τη συγκίνηση. Βουρκώνεις. Ετσι με το βιβλίο του εκ Κερατέας συγγραφέα Γιώργου Ιατρού.

Οποιος έχει γεννηθεί τη δεκαετία του ’50 (λίγο πριν ή λίγο μετά) πρέπει απαραιτήτως να το προμηθευτεί. Πραγματικά είναι μια έκπληξη· όχι τόσο για το ξύπνημα της μνήμης και το ζωντάνεμα της εποχής όσο για τον συγγραφικό τρόπο [τους], που είναι: λακωνικός, αφαιρετικός, λιτός, ουσιαστικός.

Ο συγγραφέας δεν εκβιάζει το συναίσθημα, είναι ο ίδιος, όλος [το γραπτό του] συναίσθημα.

Το πρώτο κιόλας διήγημα, που αφορά περισσότερο τον αντρικό πληθυσμό, εισάγει στα θαυμαστά και ανατατικά που συνέπαιρναν τους εφήβους της δεκαετίας: κούρεμα γουλί με τη φούντα μπροστά, το μπριγιόλ, τα τρίγωνα κουλούρια [έπαθλα της νίκης του μπαμπά στην ξερή], το «κρυφτό», ο γύρος του θανάτου, το χαρτζηλίκι για τον «Μικρό Σερίφη» και τα Διαπλανητικά, το Σινεάκ, το τζουκ μποξ, οι πλανόδιοι, οι παγωτατζήδες, τα ποδοσφαιράκια και το μπιλιάρδο, το τρανζίστορ που μετέδιδε τους ποδοσφαιρικούς αγώνες της Κυριακής, η εφημερίδα «Ακρόπολη», η πάστα αμυγδάλου, ο Ταρζάν, ο Καραγκιόζης, η λέξη με τα πέντε «ου» [μουστουκούλουρου], οι Ινδοί φακίρηδες και βεβαίως οι αγαπημένοι παλαιστές με τα απίθανα ψαλίδια τους.

Μέσα σε όλα τούτα το παιδί ξεχωρίζει το καλό και το κακό -και: «Μόνο το καλό που έχεις μάθει από παιδί έχει βαθύτητα, μπορείς να το σκεφτείς, να το καλλιεργήσεις, είναι ριζικό...». Οπλοστάσιο του συγγραφέα η παιδική του ηλικία· αυτή θεμελιώνει όχι μόνο την τέχνη του, αλλά και τη ζωή του. Γεννιέται στον απόηχο του Εμφύλιου, ζει τις επιπτώσεις και υφίσταται τη χούντα. Δύσκολοι καιροί -αλλά καταλυτικοί για το παιδί που ανακαλύπτει τον κόσμο.

Ενα κι ένα [διαμαντάκι!] τα δεκαέξι πεζογραφήματα στα οποία δεν κρύβεται η «θητεία» του στη λογοτεχνία και την επιστήμη. Θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω μερικά [καλά, τα δύο πρώτα].

Εχει σημασία ότι δεν απευθύνονται μόνο στους ομηλίκους του. Μπορούν οι νέοι να ανακαλύψουν τις ρίζες τους, να ακούσουν τους γονείς να μιλάνε, να συνειδητοποιήσουν πόσο μακριά είναι οι ίδιοι από τις παρέες αλλά και το ίδιο τους το σώμα. [Εκτός από το διαδίκτυο υπάρχει και το γεμάτο σφρίγος και ερωτισμό νεανικό σώμα -και πνεύμα, που οξύνεται από τις σωματικές εμπειρίες].

Προσφέρεται επίσης το βιβλίο για επίδοξους αλλά και νυν συγγραφείς για το λακωνίζειν, το ύφος· θα εντυπωσιαστούν από την ποιητική ευχέρεια να μπαινοβγαίνει στον χρόνο και στο όνειρο, στην πραγματικότητα και την ουτοπία, με τιθασευμένο τον θυμό του και μάλιστα με μακροθυμία, να υποστηρίζει το θαύμα της ανθρώπινης ύπαρξης αναδεικνύοντας παράλληλα το κακό, το οποίο οι κοινωνίες δεν μπορούν να εξορίσουν, να εξαλείψουν [η λογοτεχνία, όμως, μπορεί, αλλιώς γιατί να γεννιόταν;]

Ειλικρινής και σφαιρική η ματιά του· βιβλίο εξαιρετικών λογοτεχνικών προδιαγραφών, με ιστορικά και φιλοσοφικά-υποστρώματα. Οπως είπα, βιβλίο-έκπληξη.

Η περηφάνια του δεντροβασίλειου

Η πρόσφατη ανά χείρας έκδοση από έναν νέο εκδοτικό οίκο με μόλις δύο χρόνια ζωής και 13 βιβλία στο ενεργητικό του δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι απευθύνεται σε παιδιά ή τουλάχιστον μόνο σε παιδιά, ασυνόδευτα μάλιστα, κατά την ανάγνωση, από κάποιον, απαραιτήτως φιλομαθή, ενήλικο.

Η δέος εμπνέουσα περηφάνια του δεντροβασίλειου αποτυπώνεται ήδη στο μεγάλο, θα έλεγε κανείς επιβλητικό, σχήμα του βιβλίου, στο οποίο το ένα έκτο κάθε αντικριστού δισέλιδου αφιερώνεται στο κείμενο του Wojciech Grajkowski και τα υπόλοιπα πέντε έκτα στην (επιστημονικής κοπής, δεν είναι τυχαίο ότι το όνομά του αναφέρεται πρώτο) εικονογράφηση του Piotr Socha.

Η πρώτη έκδοση του βιβλίου στην Πολωνία έγινε το 2018 και η αστραπιαία μεταφορά του στη γλώσσα μας αιτιολογείται απολύτως από την εξαιρετική ποιότητά του, τόσο τη γνωστική όσο και την εικαστική.

Σταχυολογώντας ελάχιστα αλλά ενδεικτικά στοιχεία από την κάθε δισέλιδη ενότητα σχετικά με τους μεγαλύτερους ζωντανούς οργανισμούς της Γης, οι οποίοι, παρεμπιπτόντως, είναι και πολύ μακρινοί συγγενείς μας, ας αναφερθούμε στη με σαφήνεια τεκμηριωμένη περιγραφή τού τι είναι δέντρο και τι δεν είναι, στην εύγλωττη παρουσίαση της απίθανης ποικιλομορφίας των φύλλων, στην απρόσμενα εντυπωσιακή εξήγηση του τι μπορούν να κάνουν και πώς μπορούν να αναπτυχθούν οι ρίζες (σε ένα ινδικό χωριό ένας και μόνο φίκος έχει αναπτύξει 3.700 «ψευδοκορμούς», που καλύπτουν μια περιοχή διαμέτρου 500 μ.).

Χάρη στη σχεδόν ανάγλυφη (τόσο «ζωντανή» είναι) εικονογράφηση, θα νομίσετε πως αγγίζετε μερικά από τα πιο ιδιαίτερα είδη ενδημικών φυτών στον πλανήτη, ενώ θα διαβάσετε ότι ο κορμός ενός γίγαντα μπαομπάμπ στη Νότια Αφρική φιλοξενεί μια παμπ και ένα κελάρι κρασιού!

Οι επισκέπτες βέβαια των δέντρων δεν είναι πάντοτε ευπρόσδεκτοι, όπως, επί παραδείγματι, τα ξυλοφάγα είδη ζώων, ενώ για να είσαι κάτοικος ενός δέντρου πρέπει να διαθέτεις, τις περισσότερες φορές, συγκεκριμένες δεξιότητες – οι φιλοξενούμενοι, από την άλλη, είναι συχνά «γνώστες της τέχνης» του καμουφλάζ, ιδιότητα οπωσδήποτε ζωτικής σημασίας.

Οι ενότητες για τα προϊστορικά, τα υψηλότερα ή τα γηραιότερα δέντρα (ο νικητής εδώ φύτρωσε το 3050 π.Χ.), όπως και για τα παλαιότερα αυτή τη στιγμή ξύλινα κτίρια είναι πράγματι εντυπωσιακές. Επιπλέον υπάρχουν πολύ ενδιαφέροντα κεφάλαια αναφερόμενα σε επαγγέλματα ή αντικείμενα που σχετίζονται με το ξύλο των δέντρων, αλλά και στη σύνδεση του δέντρου με τις θρησκείες.

Υπάρχουν όμως και ενότητες που «πλησιάζουν» την ποίηση, όπως εκείνη που επιγράφεται «Οι Δακτύλιοι της Ιστορίας» και αναφέρεται στον προσδιορισμό της ηλικίας των δέντρων ή εκείνες για τους «Θρύλους του Δάσους», τα «Δεντροπλάσματα» (ένας από τους συγκλονιστικούς Εντ, τους δεντρο–βοσκούς στον Αρχοντα των δαχτυλιδιών του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν κοσμεί το υπέροχο εξώφυλλο) και βέβαια την αμείλικτη «Δύναμη της Φύσης». Στα τελευταία δύο δισέλιδα το ανθρώπινο γένος τίθεται προ των ευθυνών του. Πρόκειται πράγματι για απόκτημα!

Σταυρούλα Τσούπρου

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για την οντολογία του Καρούζου
«Σας μιλώ από ένα υπόγειο. Σας μιλώ από το υπερώο της Ελλάδος», μας λέει ο Καρούζος σε ένα στίχο του. Αυτός ο άνθρωπος, λέει μια φίλη μου, είχε όση κόλαση χρειαζόταν και όσο παράδεισο ήθελε. Δεν έχω ακούσει...
Για την οντολογία του Καρούζου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τέχνη, αυτονομία, θάνατος, νόημα
Τον Σεπτέμβριο του 2018 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Παπαζήση ένα βιβλίο που, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει ακόμα προσεχτεί όσο του αξίζει. Ο λόγος για το πόνημα του Γιάννη Λαζαράτου, καθηγητή Φιλοσοφίας στο...
Τέχνη, αυτονομία, θάνατος, νόημα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μαρξιστές αντιπολιτευόμενοι «από τα μέσα»
Από το καλοκαίρι μέχρι το τέλος του 1989 τα καθεστώτα του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην ανατολική και κεντρική Ευρώπη κατέρρευσαν το ένα μετά το άλλο σαν ντόμινο. Οι άρχουσες τάξεις της Δύσης...
Μαρξιστές αντιπολιτευόμενοι «από τα μέσα»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για τη γλώσσα και τη γραφή
Ο δημιουργός οφείλει είτε να ξαναγεννηθεί είτε να «ξαναγεννήσει» τη χώρα του· να νιώσει μέσα του το καθήκον αλλά και τον τάραχο που προκαλεί το παιγνίδι του χορού και του έρωτα - να ξαναμιλήσει, να αρθρώσει...
Για τη γλώσσα και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για βαριά ψυχικά ασθενείς
Ο τίτλος είναι το δεύτερο μέρος του υπότιτλου του βιβλίου [το πρώτο μέρος είναι: Θεραπευτικές κοινότητες]. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό βιβλίο, έτσι το χαρακτηρίζει η Κατερίνα Μάτσα, τ. διευθύντρια της...
Για βαριά ψυχικά ασθενείς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
«Ε,μην το παίρνεις τοις μετρητοίς, παιδί μου» [εάν είσαι ποιητής]. Και, επίσης: «εάν είσαι ποιητής, μην επισκεφτείς τους συγγενείς σου... θα σε βάλουν να πεις ότι δεν είσαι αυτό που είσαι». Στα Εξάρχεια ζει η...
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας