• Αθήνα
    Χιονοπτώσεις
    1°C -0.4°C / 2.2°C
    0 BF
    91%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 0.5°C / 3.0°C
    2 BF
    41%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.8°C / 7.9°C
    4 BF
    40%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -1.9°C / -0.1°C
    4 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / 1.9°C
    5 BF
    34%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 0.2°C / 2.3°C
    3 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    -3°C -2.6°C / -2.1°C
    3 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.4°C / 5.6°C
    2 BF
    29%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 3.3°C / 6.4°C
    1 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 1.9°C / 3.9°C
    2 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 0.9°C / 4.8°C
    2 BF
    81%
  • Σκόπελος
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    2°C 1.6°C / 1.6°C
    7 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    3 BF
    45%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C -1.5°C / 1.9°C
    5 BF
    41%
  • Λαμία
    Χιονοπτώσεις
    0°C -1.5°C / 2.2°C
    3 BF
    68%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.6°C / 7.8°C
    0 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Ασθενής ομίχλη
    1°C -0.2°C / 2.0°C
    3 BF
    96%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.3°C / 2.7°C
    0 BF
    41%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.5°C / 3.1°C
    3 BF
    57%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    3 BF
    46%

Μαρία Μοίρα. «Ηράκλειο, η αδιόρατη πόλη. Λογοτεχνικές διαδρομές στον αστικό χώρο». Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, 2018. Σελ. 301

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πόλη των συγγραφέων

  • A-
  • A+

Εξι ντόπιοι συγγραφείς, οκτώ διηγήσεις, έξι επιμέρους ενότητες, πίνακες και διαγράμματα. Εστω ας πούμε πως αυτός είναι ο ιστός, σε γενικές γραμμές, που υφαίνεται από τη Μ. Μοίρα γύρω από την πόλη του Ηρακλείου, όπως αναδύεται μέσα από τη λογοτεχνία. Μετά, αν προσέξουμε πώς γίνεται η επεξεργασία των «αφηγήσεων», αυτά τα λεπτεπίλεπτα κεντήματα που απλώνονται σε χώρο και χρόνο κάθε φορά ακολουθώντας το ίδιο τυπικό, αποκαλύπτεται μιαν άλλη εσωτερική δομή.

Ξεκινώντας από τα δύο εισαγωγικά μέρη (λογοτεχνία-χώρος-πόλη και η «πραγματική» πόλη του Ηρακλείου) η καθαυτό συγκρότηση των θέσεων του βιβλίου προκύπτει μέσα από την αντιπαραβολή του τρίτου μέρους, από τη λογοτεχνία στην πόλη («Η λογοτεχνική πόλη του Ηρακλείου») και του τέταρτου, από την πόλη στη λογοτεχνία («Λογοτεχνικοί αντικατοπτρισμοί και χωρικές εστιάσεις στον αστικό χώρο του Ηρακλείου»). Το επόμενο, το πέμπτο μέρος, επικεντρώνεται, τέλος, στις πλατείες της πόλης, ως «πυκνωτές της συλλογικής μνήμης».

Αυτή η πολυδαίδαλη δομή βασίζεται στην πλούσια βιβλιογραφία που υπάρχει πάνω στις σχέσεις λογοτεχνίας με πόλη, τομέα έρευνας που αποτελεί αυτοτελές αντικείμενο σπουδών σε άλλες χώρες. Εδώ καλλιεργείται περιστασιακά στις σχολές Αρχιτεκτονικής, όπου για παράδειγμα βιβλία όπως οι «Αόρατες πόλεις» του Καλβίνο και ο «Μονόδρομος» του Μπένγιαμιν αποτελούν σταθερό σημείο αναφοράς. Αν και πιο αναιμική σε σύγκριση με το εξωτερικό, η ντόπια παραγωγή κειμένων πάνω στο θέμα διαθέτει μερικούς αξιόλογους τίτλους, ανάμεσά τους ξεχωρίζει το παλιότερο αλλά υποδειγματικό «Λογοτεχνία της πόλης» της Λ. Τσιριμώκου (1988).

Η ιδιαιτερότητα του βιβλίου της Μ. Μοίρα έγκειται στο ότι βασίζεται σε διατριβή της στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ με υπεύθυνο καθηγητή τον Α. Κούρκουλα, ο οποίος στις μεταπτυχιακές του σπουδές στη σχολή UCL (Μπάρτλετ) του Λονδίνου μυήθηκε στη θεωρία του «συντακτικού του χώρου» του σημαντικού Bill Hillier. Σημάδια της ανιχνεύονται στο βιβλίο της Μ. Μοίρα, κατευθύνοντας τον τρόπο που εκτίθενται τα συμπεράσματα της έρευνας ως «ανασκόπηση», με τη διαδοχή «χαρτών» που ανταποκρίνονται στις οκτώ αφηγήσεις και ακόμα πιο εμφατικά στους πίνακες και τα διαγράμματα με τα οποία κλείνει το βιβλίο.

Αν τα παραπάνω δείχνουν πώς αξιοποιήθηκε το θεωρητικό εργαλείο του «συντακτικού του χώρου» στη συσχέτιση λογοτεχνίας με πόλη, σε αντιστάθμισμα, στο σύνολο του βιβλίου, επιβάλλεται μιαν άλλη, ιδιαίτερα ποιητική ατμόσφαιρα χάρη στις ειδικά για την έκδοση φωτογραφίες της Νίνας Λασηθιωτάκη. Κόρη της Μ. Μοίρα και του ζωγράφου Κώστα Λασηθιωτάκη, η Λασηθιωτάκη κρατάει ανεξάρτητη στάση από τη θεωρητική δομή του βιβλίου, εστιάζοντας στο πώς η πόλη δείχνει σήμερα, σε χαρακτηριστικούς δημόσιους χώρους της, με τους κατοίκους και χρήστες της σε κίνηση ή στάση. Θα μπορούσε κανείς να δει τη δουλειά της ως ένα δεύτερο βιβλίο, πλάι στην «αδιόρατη πόλη» της θεωρίας, έναν ρεμβασμό πάνω σε ιδιαίτερες πτυχές της. Ο συνδυασμός τους με ένα μαγικό τρόπο ζωντανεύει με απτό τρόπο την έννοια της «αδιόρατης πόλης» που προτάσσεται στον τίτλο του βιβλίου.

Αν και σύντομο, το «προλογικό σημείωμα» του Γ. Πεπονή, και αυτού μαθητή του Hillier, προσφέρει το απαραίτητο γενικότερο θεωρητικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο κινήθηκε η εκπόνηση της διατριβής της Μ. Μοίρα. Μιλώντας ειδικά για τις προεκτάσεις της δουλειάς της Μ. Μοίρα, ο Γ. Πεπονής θα θυμίσει τελειώνοντας πως, εκτός από τη γλώσσα, υπάρχουν τα διαγράμματα και οι συνδυασμοί αναπαραστάσεων με τη μορφή κολάζ ως συμβολικά μέσα στην κατανόηση της πόλης, προτρέποντας τον αναγνώστη να τα δοκιμάσει.

Αν και στην έκδοση λείπει η αναφορά στο ποιος ανέλαβε την τόσο προσεγμένη καλλιτεχνική επιμέλεια του βιβλίου, τουλάχιστον ας επαινέσουμε την Τ. Κολόμβου που σχεδίασε το ατμοσφαιρικό εξώφυλλο, χρησιμοποιώντας παραλλαγή της εικόνας με την οποία τελειώνει το κείμενο του βιβλίου. Εκτελώντας έτσι μια κυκλοτερή κίνηση, η πόλη του Ηρακλείου, μέσα από τη σύνθεση μυθοπλασίας και θεωρητικών κατασκευών, προσφέρεται ως τόπος ανεκπλήρωτης επιθυμίας με κεντρικό σύμβολο το θαλάσσιο μέτωπό του, με το οποίο δεν έχει ακόμα συμφιλιωθεί.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Συμβολή στην ιστορία της τέχνης
Το βιβλίο της Τιτίνας Κορνέζου πραγματεύεται τη ζωγραφική παραγωγή στη Γαλλία κατά την περίοδο των δύο αιώνων που προηγήθηκαν της Γαλλικής Επανάστασης.
Συμβολή στην ιστορία της τέχνης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της απόστασης
Ο θάνατος είναι η φιλοσοφία της ζωής, η αναθεώρηση όσων βιώθηκαν και η αναστόχευση όσων έρχονται. Στο πρόσφατο ολιγοσέλιδο βιβλίο (μικρή νουβέλα ή εξομολόγηση) του Θανάση Σταμούλη, ο αφηγητής μαθαίνει για τον...
Η ηχώ της απόστασης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι πήδοι του βατράχου
Η Ρούλα Γεωργακοπούλου βολτάρει άνετα σε αυτή την υβριδική ζώνη μεταξύ ύπνου και ξύπνου και μας στέλνει καλειδοσκοπικές ανταποκρίσεις από το συναπάντημα του ιψενικού Γιον Γκάμπριελ Μπόρκμαν με τα Λόγια της...
Οι πήδοι του βατράχου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις ενός γυάλινου κόσμου
Η Βίνσεντ μεγαλώνει στοιχειωμένη από τον πνιγμό της μητέρας της. Εργάζεται ως μπαργούμαν στο ξενοδοχείο Κάιετ «ένα παλάτι από γυαλί και κέδρο», στη νήσο Βανκβούβερ της Βρετανικής Κολομβίας.
Οψεις ενός γυάλινου κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ματιά του ακροατή και το «μουσικό μυστικό»
Η ματιά του ακροατή που υιοθετεί ο Πλέσνερ πηγάζει από την «έκκεντρη τοποθετικότητα» του ανθρώπου, όπως ονομάζει το ίδιόν μας να είμαστε και να έχουμε συγχρόνως σώμα, να αντιλαμβανόμαστε χωρίς δεύτερη σκέψη...
Η ματιά του ακροατή και το «μουσικό μυστικό»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Iστορία της πολιτικής φιλοσοφίας της νεωτερικότητας
Ο Τζον Ρολς (1921-2002) σημάδεψε την πολιτική και ηθική φιλοσοφία, ενώ δίδαξε πλήθος φοιτητών, πολλοί από τους οποίους άφησαν το δικό τους στίγμα στη σκέψη.
Iστορία της πολιτικής φιλοσοφίας της νεωτερικότητας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας