Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πρόσωπα και προσωπεία

PATRICK McGRATH «Το φάντασμα του βεστιαρίου» Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος Μεταίχμιο, σελ. 372.
 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πρόσωπα και προσωπεία

  • A-
  • A+

Το φάντασμα που αναφέρεται στον τίτλο του μυθιστορήματος του Πάτρικ Μακγκράθ δεν είναι άλλο από το φάντασμα του φασισμού που πλανιέται πάνω από ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο και που, παρά την ήττα του μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεχίζει να εμφανίζεται και απειλητικά να δείχνει τα δόντια, καθώς οι εναπομείναντες φασίστες συσπειρώνονται, έτοιμοι να επιτεθούν και να πάρουν εκδίκηση.

Καθώς μπορεί μεν ο Χίτλερ να ηττήθηκε αλλά δεν ηττήθηκαν η μισαλλοδοξία, ο ρατσισμός και η ματαιοδοξία των μελών της Βρετανικής Ενωσης Φασιστών που ακόμα κρατούν ακόμα τις στολές τους στην ντουλάπα και συσπειρώνουν τις δυνάμεις τους για αναζωπύρωση της δράσης τους.

Στο μεταπολεμικό Λονδίνο (1947), ο Τσάρλι Γκράις, διάσημος ηθοποιός, πεθαίνει ξαφνικά και ο κόσμος του θεάτρου πενθεί. Ο Γκράις ήταν γνωστός και αγαπητός από όλους, αλλά ελάχιστοι γνώριζαν όλες τις πτυχές της ζωής του και σίγουρα ανάμεσα σε αυτούς δεν ήταν η σύζυγός του, Τζόαν, μια σπουδαία μοδίστρα, ούτε η κόρη του, Βέρα, ταλαντούχα ηθοποιός.

Τον ρόλο του στο «Δωδέκατη Νύχτα» παίρνει ο αντικαταστάτης του, Φρανκ Στόουν, ο οποίος έχει μια ιδιότυπη προφορά που αφήνει υποψίες για γερμανική καταγωγή. Η Τζόαν αρχίζει να δίνει στον κακοντυμένο νεαρό τα κοστούμια του νεκρού συζύγου της, μετά τις απαραίτητες μεταποιήσεις. Η μοναξιά της μετά τον θάνατο του άντρα της είναι μεγάλη, η μοναδική κόρη της, παντρεμένη με έναν ιμπρεσάριο, περνάει τη δική της δοκιμασία και έχει απομονωθεί στη σοφίτα όπου προετοιμάζεται πυρετωδώς για τον επόμενο ρόλο της.

Σύντομα ανάμεσα στην Τζόαν και στον νεαρό Φρανκ θα αναπτυχθεί μια ερωτική φιλία που θα εξελιχτεί σε σχέση και η Τζόαν θα αναλάβει το ρόλο της ερωμένης/ μητέρας, ενώ ο Φρανκ θα επωφεληθεί από τη γενναιοδωρία της. Ομως, λίγο λίγο, το παρελθόν του καθενός ξεμυτίζει. Βρισκόμαστε στο 1947, μετά τον πόλεμο, περίοδο μεγάλης φτώχειας και ένδειας για τη Βρετανία, και στο παγωμένο Λονδίνο έχουν καταφύγει πολλοί Εβραίοι, που κρύβουν την ταυτότητά τους.

Η Τζόαν είναι Εβραία, το ίδιο και η κόρη της, αλλά κι ο Φρανκ, που με τη μητέρα του κατάφερε να δραπετεύσει από τους ναζί, κάτω από μυστήριες συνθήκες, και να έρθουν στο Λονδίνο λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.

Η Τζόαν ψάχνοντας τα ρούχα του νεκρού συζύγου της, για να τα δώσει στον εραστή της, τυχαία ανακαλύπτει πως ο Γκράις υπήρξε φιλοναζί και εχθρός των Εβραίων, κάτι που η ίδια δεν είχε υποψιαστεί όσο εκείνος ζούσε. Τότε είναι που αρχίζει να «συνομιλεί» με το φάντασμά του που εμφανίζεται σποραδικά στην γκαρνταρόμπα του. Η υπόθεση θα πάρει ανεξέλεγκτη τροπή, όταν η Τζόαν αποφασίζει να ερευνήσει το παρελθόν του συζύγου της, προσεγγίζοντας μια οργάνωση νεοναζί για να μάθει για τη δράση του άντρα της.

Τα κρυμμένα μυστικά, το σκοτεινό παρελθόν, οι παραποιημένες ταυτότητες που, κατά τη διάρκεια του πολέμου, είχαν την ευκαιρία να αλλοιωθούν, βγαίνουν σταδιακά στην επιφάνεια και δεν είναι όλοι έτοιμοι να αντέξουν την αλήθεια.

Τα φαντάσματα τιμωρούν και εκδικούνται σε έναν κόσμο που μοιάζει με θεατρική σκηνή, ενώ η Τζόαν διαπιστώνει πως η απόπειρα να τιμωρήσεις ένα φάντασμα μπορεί να σε οδηγήσει στην τρέλα. Επιπλέον το «Φάντασμα του βεστιαρίου» είναι και ένα μυθιστόρημα για το θέατρο και για όσα συμβαίνουν στα παρασκήνια ανάμεσα στους ηθοποιούς και στους ανθρώπους του θεάτρου, καθώς και για την επίδραση των ρόλων τους σε αυτούς, σε σημείο που ο ηθοποιός να χάσει κάθε αίσθηση του εαυτού:

«Συμβαίνει αυτό μερικές φορές, έχουμε παρατηρήσει, με τον αυθεντικό, τον αληθινό ηθοποιό, η αίσθηση του εαυτού να είναι σε τέτοιο βαθμό αδύναμη, ώστε να χάνει τη συνεκτικότητά της. Ναι. Είναι ο τρόπος της μάσκας».

Στο μυθιστόρημα κυριαρχεί μια γκόθικ ατμόσφαιρα, καθώς τα «φαντάσματα» –ως μεταφορά για τα κρυμμένα μυστικά– πρωταγωνιστούν. Ενδιαφέρουσα είναι επίσης και η επιλογή της οπτικής γωνίας: η αφήγηση αλλάζει συνεχώς οπτική, περνώντας από την οπτική της Τζόαν στην οπτική ενός γυναικείου χορού που σχολιάζει, σαρκάζει και προοικονομεί τα όσα συμβαίνουν, ενίοτε προλαβαίνοντας το πώς μπορεί να νιώθουμε ή τι μπορεί να σκεφτόμαστε εμείς που διαβάζουμε την ιστορία.

Η ελληνική έκδοση του βιβλίου είναι ιδιαίτερα φροντισμένη. Ο Μιχάλης Μακρόπουλος απέδωσε το ύφος και τον υπόγειο σαρκασμό του πρωτότυπου. Εντυπωσιακός ο σχεδιασμός του εξωφύλλου από τον Φώτη Πεχλιβανίδη.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στον συνταγματικό και παραδειγματικό άξονα της ζωής
Είμαστε σημεία που κινούμαστε σε έναν τρισδιάστατο χώρο, μέσα στον οποίο καθοριζόμαστε από τη σχέση μας με άλλα σημεία; Ή είμαστε, σύμφωνα με τα λόγια του πρωταγωνιστή του Χρίστου Κυθρεώτη, προϊόντα μοντάζ,...
Στον συνταγματικό και παραδειγματικό άξονα της ζωής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η λέξη από «Ι»
Φαντάζει απίστευτο αλλά είναι αληθινό: το βιβλίο του –πολυμεταφρασμένου και στα καθ’ ημάς– Τέρι Ιγκλετον Ιδεολογία: Μια εισαγωγή, δημοσιευμένο πρώτη φορά πριν από τριάντα σχεδόν χρόνια, έρχεται εν έτει 2019 να...
Η λέξη από «Ι»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μοβ φράντζα
Δώδεκα διηγήματα που μετεωρίζονται από την αγωνία της πλοκής στην αγωνία της ύπαρξης, από το σκοτεινό απόθεμα του ήρωα στο σκοτεινό απόθεμα της τρέχουσας πραγματικότητας. Μετά τον Φίλιππο Φιλίππου, τον Τεύκρο...
Μοβ φράντζα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Φωτίζοντας αποσιωπήσεις συλλογικής μνήμης
Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ποταμός το βιβλίο της Αννας Μαρίας Δρουμπούκη που έχει τίτλο «Μια ατέλειωτη διαπραγμάτευση, Η ανασυγκρότηση των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων και οι γερμανικές...
Φωτίζοντας αποσιωπήσεις συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
Θα ’μαι εξαρχής σαφής σαν κατακλυσμός. Το «Γεωγραφίες των Φριτς και των Λανγκ» του Θωμά Τσαλαπάτη (γ. 1984, Αθήνα) είναι το «Πεθαίνω σαν χώρα» (βλ. Δημήτρης Δημητριάδης, 1978) μιας νέας «γενιάς», μιας...
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Μπροστά στο ορθάνοιχτο στόμα της Αποκάλυψης»
Οφείλουμε στα γρήγορα αντανακλαστικά της Κρίστα Βολφ την πρώτη λογοτεχνική αντίδραση στη μεγαλύτερη τεχνολογική καταστροφή του 20ού αιώνα, αλλά και την επισήμανση ότι για άλλη μια φορά «η εποχή μας φαινόταν...
«Μπροστά στο ορθάνοιχτο στόμα της Αποκάλυψης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας