Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μεταξύ ιδιοσυγκρασιακής αισθαντικότητας και πολιτικής συνειδητότητας

Ο ποιητής Γιώργος Μ. Μυλωνογιάννης και δίπλα το αρχειομαρξιστικών και τροτσκιστικών τάσεων βραχύβιο περιοδικό «Λυτρωμός» του οποίου ήταν υπεύθυνος. Δεξιά, ιδιόχειρο σημείωμα του Ναπολέοντος Λαπαθιώτη με αποδέκτη τον Γ. Μ. Μυλωνογιάννη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μεταξύ ιδιοσυγκρασιακής αισθαντικότητας και πολιτικής συνειδητότητας

  • A-
  • A+

 Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις

Την τελευταία ημέρα του Αυγούστου του 1954 η καρδιά του 45χρονου ποιητή Γιώργου Μ. Μυλωνογιάννη σταμάτησε στο Δρομοκαΐτειο – στην προσπάθειά του να αποτοξινωθεί. Μαζί μ' αυτήν, το σώμα ενός δημιουργού που αγάπησε τον αυτοκτόνο Κώστα Γ. Καρυωτάκη, τους τεχνητούς παραδείσους, τα αθηναϊκά κέντρα διερχομένων και τον ομοφυλοφιλικό έρωτα σε «παραβατικά» στέκια.

Ανήκει στη γενιά ποιητών που η ζωή και το έργο τους δεν ξεχωρίζουν· σε μια περιρρέουσα πολιτική και κοινωνική ατμόσφαιρα, βαριά και καταθλιπτική. Οι Μικρασιάτες πρόσφυγες ρίχνονται, πένητες και εξαθλιωμένοι, υπό άθλιες συνθήκες, σε παράγκες. Οι δικτατορίες των Πάγκαλου, Κονδύλη, Μεταξά βασανίζουν, φυλακίζουν, δολοφονούν. Το ιδιώνυμο αδίκημα επί κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου θέτει στόχο του την ποινικοποίηση των «ανατρεπτικών» ιδεών, κομμουνιστικών και αναρχικών.

Γιώργος Μ. Μυλωνογιάννης (1909-1954) - Εκατόν δέκα χρόνια από τη γέννησή του

Ο ποιητής, κριτικός, μεταφραστής και δημοσιογράφος Γιώργος Μ. Μυλωνογιάννης γεννιέται το 1909, στο προάστιο Χαλέπα των Χανίων. Είναι το πέμπτο από τα οκτώ παιδιά της οικογένειας Μυλωνογιάννη, με ενεργό ρόλο στις κρητικές εθνικοαπελευθερωτικές επαναστάσεις.

Σε ηλικία έξι ετών μετοικεί στην Αθήνα, συντόμως όμως θα επιστρέψει στην κωμόπολη Βάμος των Χανίων, όπου θα μυηθεί σε ποικίλες αυτοδιαμορφωτικές βιβλιακές αναγνώσεις και θα διαμορφώσει συνείδηση κοινωνικού αγωνιστή από τον αδελφό τού πατέρα του, τον γιατρό, μαχητή και βουλευτή Γιώργο Μυλωνογιάννη.

Η επάνοδός του στην πρωτεύουσα του ταλανιζόμενου νεοελληνικού κράτους θα συνδεθεί με τη φοίτησή του στο Β' Γυμνάσιο και την εγγραφή του –και τις ανολοκλήρωτες σπουδές του– στη Φιλοσοφική ή στη Νομική Σχολή της Αθήνας – δεν έχει διευκρινιστεί. Ομως, το μέγιστο πανεπιστήμιο το ανακαλύπτει στα στέκια των διανοουμένων και των συγγραφέων εκείνης της εποχής, όπως είναι το «Μπάγκειον» της πλατείας Ομονοίας. Εκεί γνωρίζει τους ποιητές Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Μήτσο Παπανικολάου και τον διευθυντή του περιοδικού «Μπουκέτο» Χάρη Σταματίου.

Αυτή θα είναι η διαρκής συντροφιά του, οι μόνιμοι συνομιλητές του, με κοινά στοιχεία ζωής και θανάτου. Ο πρώτος θα αυτοκτονήσει με το περίστροφο του πατέρα του, ο δεύτερος θα λιώσει σαν το κερί κατά την αποτοξίνωσή του στο Δρομοκαΐτειο, ο τρίτος θα θέσει τέλος στη ζωή του με μια αυτοσχέδια αγχόνη στο εσωτερικό του σπιτιού του.

Σ' αυτό το σημείο, ένα στάσιμο σ' αυτή την τραγωδία, σε πρώτο πρόσωπο. Μιλάει ο Γιώργος Μ. Μυλωνογιάννης στον Ν.Β. Σφυρόερα, στο περιοδικό «Νεοελληνικά Γράμματα» (4 Ιουνίου 1936). Στο οποίο εργάστηκε, από το 1936 έως το 1941, ο ποιητής ως αρχισυντάκτης, κριτικός βιβλίου και δημοσιογράφος με μια σειρά συνεντεύξεων υπό τον τίτλο «Πορτραίτα Συγγραφέων», είτε με το πραγματικό του ονοματεπώνυμο είτε με το ψευδώνυμο «Περαστικός». Σχολιάζει το δημοσιευμένο σε συνέχειες κοινωνικό μυθιστόρημά του «Βιοπάλη» –έναν χρόνο πριν– στην εφημερίδα «Θάρρος» του Πειραιά:

«[...] Καθρεφτίζει το μεγάλο δράμα της σημερινής νεότητας – τον σκληρόν αγώνα για τη ζωή. Από τότε που τελείωσα το γυμνάσιο, μου είχε κάμει μεγάλην εντύπωση το γεγονός ότι, από τους 75 συμμαθητές μου, μόλις οι δέκα-δώδεκα κατόρθωσαν να συνεχίσουν και να τελειώσουν τις σπουδές των. Ολοι οι άλλοι, ή χάθηκαν μέσ' στον αγώνα της ζωής ή συμβιβάστηκαν με μια μέτρια θεσούλα, δίχως επιδιώξεις και όνειρα.

»[...] Τσακισμένα φτερά, προτού ακόμα ανοίξουν. Ελλειψη ελπίδας και θάρρους για τη ζωή και συγχρόνως απέραντη και ζηλότυπη λαχτάρα για τις απολαύσεις της. Οι θαυμαστές κατακτήσεις του σύγχρονου πολιτισμού – ένα άπιαστο όνειρο. Παντού ο εξαντλητικός μόχθος κι ο ιδρώτας, που καταντά στο τέλος να κάνει πικρή τη γεύση της ζωής, κι αβάσταχτο το παράπονο για τη μοίρα της...».

Δεν φαίνεται ο πολιτικός λόγος του Γ. Μ. Μυλωνογιάννη να έχει εκφραστεί σε μαχητικά κείμενα, όμως βλέπουμε συχνά την υπογραφή του σε περιοδικά της Αριστεράς, και μάλιστα της αποκλίνουσας από την ορθοδοξία του σοβιετικού κομμουνισμού. Ενα απ' αυτά είναι ο βραχύβιος «Λυτρωμός» (Ιούνιος-Δεκέμβριος 1933), στον οποίο εμφανίζεται ως υπεύθυνος. Σ' αυτόν συμμετέχουν διανοούμενοι, φανερά επηρεασμένοι από αρχειομαρξιστικούς και τροτσκιστικούς κύκλους (Βάσος Βαρίκας, Τεύκρος Ανθίας, Ορέστης Λάσκος). Στο διπλό και τελευταίο τεύχος 5-6 δημοσιεύεται απόσπασμα από το έργο του Τρότσκι, «Φιλολογία και Επανάσταση».

Πάντως, ο Μακρονησιώτης Γιώργης Πικρός (ψευδώνυμο του Γιώργου Βαγιάκη) έχει να καταθέσει για τον Γιώργο Μ. Μυλωνογιάννη, προλογίσας και επιμελητής του βιβλίου του «Πορτραίτα» (εκδόσεις Καρανάση, 1987): «[...] Πώς ν' αποτολμήσεις ανοιχτή σύγκρουση με το κατεστημένο, αν δεν είσαι φτιαγμένος από την πάστα των αγωνιστών που με το αίμα τους θεμελιώνουν τη νέα ζωή; [...] Χωρίς να έχει φτάσει στο ψηλότερο σκαλοπάτι της επαναστατικής κλίμακας, έδωσε έργο αγωνιστικό. Συνέπεια της πνευματικής αγωνιστικότητάς του ήταν η προσχώρησή του στην Εθνική Αντίσταση και η αδιάλειπτη πάλη, από τις γραμμές του Ε.Α.Μ., ενάντια στο φασισμό».

Μεταξύ ιδιοσυγκρασιακής αισθαντικότητας και πολιτικής συνειδητότητας, ο Γιώργος Μ. Μυλωνογιάννης άλλοτε σηκώνεται κι άλλοτε γκρεμίζεται, και τολμά να γράψει το ποίημα «Ο Επαναστάτης»:

«Δε ζω, παρά για μιαν ημέρα μόνο/ Κι αν θέλουν, ας με πουν ονειροπόλο/ Μα μένα τ' όνειρό μου κι η λαχτάρα/ Ενα μονάχα: Η Κόκκινη Αυγή/ που απ' των τυρράνων το θάνατο θα βγει/ Κι από των πονεμένων την κατάρα// Του μίσους η οργή θα με κινήσει/ Που κάθε σκέψη κι αίστημα θα σβήσει/ Στης προσμονής το ξέσπασμα της τόσης,/ Μόνος εγώ τη δύναμη θε νάβρω/ Απ' το κελλί μου το τρισκότεινο και μαύρο/ Να πνίξω όλα τα τέρατα της γνώσης».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικονοποιημένα συναισθήματα
Η ποίηση γράφεται από έναν, τη διαβάζουν πολλοί, αλλά την ερμηνεύει ο καθένας μόνος του. Το περιγράφει όμορφα ο ποιητής Δημήτρης Αναματερός στο ποίημά του «Ποίηση» που περιλαμβάνεται στην ποιητική του συλλογή...
Εικονοποιημένα συναισθήματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
«Ε,μην το παίρνεις τοις μετρητοίς, παιδί μου» [εάν είσαι ποιητής]. Και, επίσης: «εάν είσαι ποιητής, μην επισκεφτείς τους συγγενείς σου... θα σε βάλουν να πεις ότι δεν είσαι αυτό που είσαι». Στα Εξάρχεια ζει η...
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια επιστολή του ποιητή Ηλία Γκρη
Πριν από μέρες εμφανίστηκε στα βιβλιοπωλεία ένας ογκώδης τόμος με τίτλο «ΤΑ ΕΣΩΨΥΧΑ ΤΟΥ ΝΤΙΝΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Μια εκ βαθέων δεκαετής συνομιλία», με τη συγγραφέα Σωτηρία Σταυρακοπούλου.
Μια επιστολή του ποιητή Ηλία Γκρη
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αναστοχαστική λειτουργία του Οσβαλντ Σπένγκλερ
Αναμφίβολα ο Οσβαλντ Σπένγκλερ στην «Παρακμή της Δύσης» είναι ένας στρυφνός στοχαστής(1). Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος και η τεχνική», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μάγμα, ο στοχαστής συνδέει την...
Η αναστοχαστική λειτουργία του Οσβαλντ Σπένγκλερ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικονογραφική μυθιστορηματική βιογραφία
Η συζήτηση για το αν τα κόμικς ή τα graphic novels (σύμφωνα με ένα μέρος της κριτικής, τα δεύτερα είναι υποσύνολο των πρώτων) ανήκουν στον λογοτεχνικό χώρο μετρά ήδη αρκετές δεκαετίες, κυρίως στο εξωτερικό,...
Εικονογραφική μυθιστορηματική βιογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υπό διαρκή ξενότητα
Ο Κώστας Καναβούρης (Καβάλα, γεν. 1955), ποιητής, αρθρογράφος και παραγωγός εκπομπών λόγου στο Τρίτο Πρόγραμμα, μας κομίζει την «Αποθήκη καταλοίπων ηδονής», το ένατο ποιητικό βιβλίο του.
Υπό διαρκή ξενότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας