• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 31.7°C / 36.3°C
    4 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 32.1°C / 34.8°C
    4 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    36°C 35.0°C / 38.2°C
    2 BF
    46%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 33.9°C
    2 BF
    27%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 34.6°C
    5 BF
    27%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    36°C 35.0°C / 37.3°C
    2 BF
    35%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 31.4°C / 33.7°C
    2 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    36°C 36.3°C / 36.3°C
    1 BF
    20%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.8°C / 33.2°C
    4 BF
    48%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 30.9°C
    5 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.4°C / 28.8°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.7°C / 30.1°C
    2 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    0 BF
    40%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 34.0°C / 34.9°C
    3 BF
    34%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 31.5°C / 35.1°C
    3 BF
    35%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.8°C / 31.8°C
    4 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 31.7°C / 35.0°C
    3 BF
    26%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.3°C / 29.9°C
    3 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    37°C 30.6°C / 37.2°C
    3 BF
    37%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    33°C 33.2°C / 33.2°C
    3 BF
    24%

ΚΛΑΡΙΣΕ ΛΙΣΠΕΚΤΟΡ «Τα κατά Α.Γ. πάθη» Μετάφραση: Μάριος Χατζηπροκοπίου Αντίποδες, 2018

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πέρα από το ανθρώπινο

  • A-
  • A+

Η Κλαρίσε Λισπέκτορ γεννήθηκε το 1920 στο Τσετσέλνικ της Ουκρανίας. Το πραγματικό εβραϊκό της όνομα ήταν Χάγια μπατ (κόρη) Πινχάς. Είναι το όνομα που χαράχτηκε στον τάφο της. Οι εβραίοι γονείς της αναζητούσαν εναγωνίως τρόπο να μεταναστεύσουν από τη χώρα τους, την Ουκρανία, η οποία μετά τον Α' Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά τη δεκαετία του 1920 είχε μετατραπεί σ’ ένα μέρος μαζικής πείνας και τρομακτικών θρησκευτικών διώξεων.

Αρχικά η οικογένεια εγκαθίσταται στο Μασεϊό της βορειανατολικής Βραζιλίας, μία ιδιαίτερα φτωχή περιοχή της χώρας. Στη νέα τους πατρίδα όλα τα μέλη της οικογένειας άλλαξαν τα ρωσοεβραϊκά ονόματά τους σε λατινογενή. Ο βιογράφος της Λισπέκτορ, Μπέντζαμιν Μόσερ, αναφέρεται στην τραγωδία της οικογένειας: η μητέρα της που έπασχε από σύφιλη μετά από βιασμό που υπέστη το 1919 από ομάδα Ρώσων στρατιωτών, πεθαίνει το 1930. Το 1934 μετακομίζουν στο Ρίο ντε Τζανέιρο και μερικά χρόνια αργότερα εισάγεται στη Νομική Σχολή, ενώ το 1940 πεθαίνει και ο πατέρας της. Παρά τις αντιξοότητες η Κλαρίσε αρχίζει να δημοσιεύει άρθρα και λογοτεχνικά κείμενα, ενώ ταυτόχρονα εργάζεται ως δημοσιογράφος.

Θεωρείται κορυφαία συγγραφέας και κύρια εκπρόσωπος του μοντερνισμού (ή μεταμοντερνισμού;) στη βραζιλιάνικη λογοτεχνία. Συγκρίθηκε με τη Βιρτζίνια Γουλφ, τον Τζέιμς Τζόις, ακόμα και με τον Προυστ, ενώ στο έργο της ανιχνεύονται από τους μελετητές συγγένειες με τους υπαρξιστές Καμί, Σάρτρ και Κίρκεργκαρντ. Η γραφή της ζωντανή και συνάμα απροσπέλαστη, λες και η ίδια η γλώσσα έθεσε τους όρους της για να μιληθεί. Η Λισπέκτορ την υπηρετεί με τη ζωτική δύναμη ενός όντος που προσπαθεί να κατανοηθεί από εκεί που πηγάζει η ελάχιστη, η πρώτη συνείδηση της ανάγκης να υπάρχει.

«Εγώ και η κατσαρίδα είμαστε κολασμένα ελεύθερες γιατί η ζωντανή μας ύλη είναι μεγαλύτερη από εμάς, είμαστε κολασμένα ελεύθερες γιατί η ίδια μου η ζωή χωράει τόσο λίγο μες στο σώμα μου που δεν καταφέρνω να τη χρησιμοποιήσω. […] Γιατί καθισμένη εκεί κι ακίνητη, είχα αρχίσει να θέλω να ζήσω την ίδια μου την απόμακρη φύση σαν μοναδικό τρόπο να ζήσω το παρόν μου».

Η Α.Γ. (δεν γνωρίζουμε ολόκληρο το όνομά της) είναι η περίπλοκη διαδοχή πολλών προσωπείων μιας κατά τ’ άλλα μοναδικής ύπαρξης. Αυτοσυστήνεται ως καλλιτέχνης, αρκετά έως πολύ ευκατάστατη, που υπήρξε ερωτευμένη και ζει σ’ ένα σπίτι «καλλιτεχνική δημιουργία» στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Αναζητώντας να δώσει μορφή σε αυτό που της συνέβη διαπιστώνει ότι έχει «εξανθρωπίσει υπερβολικά τη ζωή». Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει στην αρχή ακόμη του βιβλίου για να περιγράψει λίγο αργότερα το συμβάν που θα είναι η αφορμή για μία καταβύθιση στα άγνωστα τοπία της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η Α.Γ. πάσχει (αυτό είναι το πάθος της) από την ανάγκη να μορφοποιήσει το άγνωστο, να δώσει ένα νόημα στο α-νοητο και να περιγράψει τον χώρο εκείνο από τον οποίο αφορμάται η ύπαρξη, ανυπότακτη, πρωτογενής και ενστιγματική. Η είσοδος στο σκοτεινό και σχεδόν άδειο δωμάτιο της υπηρέτριάς της, συμβολικά μιλώντας, σημαίνει την είσοδο στον ανοίκειο και ανήλικο χώρο της ύπαρξης. Μόνο σε αυτόν τον χώρο ένα περιστατικό όπως η ενέργεια να λιώσει μια κατσαρίδα κλείνοντας την πόρτα της ντουλάπας μπορεί να σταθεί η αφορμή για έναν αδυσώπητο και σχεδόν φιλοσοφικό μονόλογο. Η Κλαρίσε Λισπέκτορ γράφει σε κατάσταση έκστασης και πάθους. Με ιερή και νιτσεϊκή μανία δίνει τη δική της (μη) ερμηνεία στο «πολύ ανθρώπινο». Και λέει «μου έδωσαν το παν και για δες τι είναι το παν, είναι μία κατσαρίδα που είναι ζωντανή και που πεθαίνει... ο θησαυρός ήταν ένα κομμάτι μέταλλο, ένα κομμάτι ασβέστη από τον τοίχο, ένα κομμάτι ύλης καμωμένο κατσαρίδα».

«Τα κατά Α.Γ. πάθη» είναι το ευαγγέλιο μιας νέας ύπαρξης. Μιας ανθρώπινης θεϊκότητας που ψάχνει απεγνωσμένα να ελευθερωθεί χρησιμοποιώντας το μόνο μέσο που την κάνει να διαφέρει από τις άλλες υπάρξεις, τον λόγο. Το ιδιαίτερο γλωσσικό πλέγμα της Λισπέκτορ δεν καταγράφεται στη μνήμη του αναγνώστη, αλλά δοκιμάζει το συναίσθημά του. Η ανάγκη να τη διαβάσεις μοιάζει με την ανάγκη να πιστέψεις στο υπερβατικό. Και πίσω από όλη αυτή τη συγγραφική ιδιοτροπία κρύβεται μία βαθύτατη αγωνία. Ανθρωπος, πεπρωμένο, Θεός, αγάπη είναι τα δαιμόνια της δέσμευσης του ανθρώπινου. Και η Λισπέκτορ θέλει να ξεφύγει από το ανθρώπινο, ν’ ανοιχτεί στο φλεγόμενο παρόν μιας σιωπής που θα έχει συνθλίψει κάθε προσδοκία: «Το άγνωστο μας περιμένει, αισθάνομαι όμως πως αυτό το άγνωστο είναι μία ολοκλήρωση που θα είναι ο αληθινός εξανθρωπισμός που λαχταρήσαμε».

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η διεθνής των εγωτιστών
Υπό το πρίσμα ενός ψυχαναλυτικά εννοούμενου εγωτισμού, ιδεολογικές διαφορές και δίπολα που φαντάζουν απόλυτα γίνονται πορώδη και, αίφνης, εντελώς προσωρινά, ικανά να μεταβαίνουν στο αντίθετό τους μέσα σε...
Η διεθνής των εγωτιστών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Plutôt la vie
Η Λ. Διβάνη, βιογραφώντας τη Δ. Σωτηρίου, δείχνει και τον δικό της τρόπο σκέψης: έτσι στο βιβλίο η ζωή της Μικρασιάτισσας συγγραφέως διαθλάται στο βλέμμα μιας σύγχρονης ιστορικού που θαυμάζει αλλά και κρίνει...
Plutôt la vie
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηθική του μυθιστορήματος
Αυτό που κερδίζουμε από την ανάγνωση του τόμου είναι η επανένταξη των μυθιστορημάτων στα νέα συμφραζόμενα, στις νέες εμπειρίες που έχουν εισχωρήσει αποκαλυπτικά στη συλλογική συνείδηση.
Η ηθική του μυθιστορήματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ζωή μετά το στρατόπεδο
Η ποιητική αφήγηση –στα όρια της αλληγορίας– και η εφιαλτική σκηνοθεσία, συντονισμένες απόλυτα με την άγρυπνη συνείδηση του εξουθενωμένου Μπάρτφους, παλεύουν με το γνωστό ερώτημα: πώς αναπαριστάται το...
Η ζωή μετά το στρατόπεδο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας