Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ψυχή επαναστάτη, καρδιά με λογική
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ψυχή επαναστάτη, καρδιά με λογική

  • A-
  • A+

Ρ ι ζ ο σ π α σ τ ι κ έ ς  Α ν α γ ν ώ σ ε ι ς

Μου αρκεί να μ’ αγαπάνε οι άνθρωποι του καιρού μου…

Κάτω από τον τίτλο «Μοιρόγραφτο», του Γιάννη Πανούση, μπορούμε να καταχωρίσουμε σε υποκατηγορίες τις αντιπαραθέσεις, συγκρούσεις, μεταξύ Ερωτος και καθήκοντος, αυτοσυντήρησης και αυτοθυσίας, σκοπών και μέσων, μεταξύ πίστης και λογικής, την υπέρθεση δύο αξόνων. Σκέψης και μέτρου, όπου κυριαρχεί, ένα πρωταρχικό στοιχείο, του διατεταγμένα σύνθετου, κυριολεκτικά της ομορφιάς. Μ’ έναν εσωτερικό ρυθμό υποδορίως ελεγειακό, να έχει την έγνοια να νανουρίζει τον άνθρωπο και το μυαλό του, πάνω σε μια ξύπνια νάρκη, αυτογνωσίας και κριτικής.

«Νέμεσις;»: «Η Ιστορία / ούτε διαψεύδει ούτε δικαιώνει / αμετάκλητα / Αφήνει όλους τους λογαριασμούς / ανοιχτούς / γιατί τρέφεται με τις έριδες / των ανιστόρητων ανθρώπων» και με τον «Ιλιγγο»: «Αν θέλεις να πάθεις ίλιγγο / κοίταξε τη ζωή από ψηλά / και πριν ζαλιστείς / πρόλαβε να πηδήξεις πρώτος / για να γεμίσεις το κενό / με την παρουσία σου» να συνοδεύονται με συναισθήματα δυσαρέσκειας. Σχηματίζονται συγκινησιακές εμπειρίες, άλλοτε με «φόβους» και κάποτε με «θυμούς».

Η λαχτάρα του ποιητή Γιάννη Πανούση, να τις μοιραστεί με ένα ακροατήριο, μπορεί να είναι πραγματική ή υποθετική. Οταν οι δημαγωγοί της πολιτικής «υπνωτίζουν τα πλήθη», αναφέρεται σε περιστατικά της ψυχολογίας της μάζας! «Οφθαλμ-Απάτες»: «Το μάτι του μέλλοντος / θάμπωσε από τις ακτινοβολίες / των ηλεκτρονικών μηνυμάτων / κι από τον κουρνιαχτό / των υπερηχητικών αισθημάτων. / Γύρισε ανάποδα ο βολβός / και φάνηκαν σκιές από το παρελθόν / αποθηκευμένες στην ωχρά κηλίδα. / Γλαύκωμα εικόνων, αχρωματοψία προσώπων, / στραβισμός ιδεολογιών συμπίεσαν / τόσο το οπτικό νεύρο / ώστε για λίγο η ιστορική ανοφθαλμία / διαχύθηκε σε όλο τον εγκέφαλο. / Ευτυχώς / το ασπράδι και το μαυράδι του ματιού / ξαναγύρισαν γρήγορα στην αρχική τους θέση, / οι κρυστάλλινοι φακοί καθάρισαν / και τα βλέφαρα / της ένοχης μνήμης έκλεισαν. / Μέχρι νεωτέρας ρωγμής, είπαν οι ειδικοί».

Λίγο προζύμι έχει τη δύναμη να ζυμώσει ολόκληρο το ζυμάρι. Ο φίλος μου ποιητής Γιάννης Πανούσης έχει τη δύναμη, πίστη, ελπίδα και αγάπη (αλληλεγγύη) να δράσει. Η γραφή του έχει το εμβατήριο των εξεγερμένων (Als Adam grub und Eva spann-Wo War denn da der Edelmann?). Τότε έφθασε η φωνή δίχως απόκριση / Τούτου τ’ ανθρώπου ο χαμός για να ‘ναι σίγουρος / όταν για την αλήθεια πρέπει να πεθάνει... Αφού είναι καλύτερη μια καταστροφική αλήθεια παρά ένα χρήσιμο ψεύδος. «Ωδή στην πατρίδα»: «Πατρίδα που σε γνώρισα / στ’ αναγνωστικά του σχολείου / πάνω στο λόφο του Κολωνού / Πατρίδα που σ’ αγάπησα / στις διηγήσεις του περήφανου παππού / πλάι στη σβησμένη ξυλόσομπα / Πατρίδα που σε ανακάλυψα / μέσα στις σκοπιές της ομιχλώδους Λάρισας / Πατρίδα που σε θαύμασα / στις απαντοχές της Κομοτηνής / Πατρίδα που σε λησμόνησα / τρέχοντας από ‘δώ κι από ‘κεί / για να βρω μιάν άλλη ταυτότητα / Πατρίδα που σ’ έχασα / -ευτυχώς για λίγο- / χαμένος κι εγώ στις φρούδες υποσχέσεις / μιας παγκοσμιοποιημένης ειρήνης / Πατρίδα που σε πλήγωσα / αρνούμενος την ιστορία και τους ήρωές σου / Πατρίδα που σε πρόδωσα / κρατώντας και κυματίζοντας άλλες σημαίες / Πατρίδα-μάνα / πρέπει να ξαναγυρίσεις κοντά μας / να προστατεύσεις όλα σου τα παιδιά / στην Ελλάδα και στην ξενητειά / από τους κινδύνους του μέλλοντος / Χωρίς εσένα / κρατάμε τη δάδα μιας δόξας / που μας καίει δίχως ποτέ να μας φωτίζει».

Ασφαλώς, η προσγείωση είναι περίπου όπως η απόγνωση. Δεν υπάρχει (θεραπεία) ούτε οίκτος, ούτε έλεος απ’ τον καπιταλισμό. Το έγκλημα παραμένει. Στην οφθαλμαπάτη δεν υπάρχουν πουλιά! Ελευθερία. Γι’ αυτό χρειάζεται ψυχή επαναστάτη και καρδιά με λογική. «Επίδομα θέρμανσης 2018»: «Πετάχτηκε η σπίθα απ’ τα κάρβουνα / του μαγκαλιού / Ο παππούς κοιμόταν, / το παιδί που διάβαζε δεν την πρόλαβε, / βρήκε ανοιχτό το φωταγωγό η σπίθα κι ανέβηκε / στην ταράτσα / για να πάρει αέρα πριν σβήσει και ξεψυχήσει. / Μόλις έβγαλε το κεφάλι της στον ανοικτό ουρανό / την χτύπησε καταπρόσωπο ο ήλιος / και την ξαναφούντωσε / κλείνοντάς της με νόημα το μάτι. / Κι αυτή ξανακατέβηκε στο φτωχόσπιτο / μπήκε στη μαντεμένια ξυλόσομπα / που ’χαν ξεχάσει να την ανάψουν / οι κουρασμένοι γονείς / γιατί είχαν βγει από τα μαύρα χαράματα / για να βρουν δουλειά / κι όλο το σπίτι είχε παγώσει, / όμοια με τα όνειρά τους, / που τώρα, χάρη στη σπίθα του φωτοδότη ήλιου / ζωντάνεψαν / για να μπορέσουν ν’ αντέξουν μιάν ακόμα νύχτα».

Ο ποιητής Γιάννης Πανούσης έχει το προνόμιο να περπατά απάνω σ’ ένα τεντωμένο σκοινί. Οπως οι εικόνες στην επιφάνεια μιας λίμνης, στην οποία έπεσε μια πέτρα. Αυτές τις πέτρες πρέπει να μαζέψουμε γρήγορα. Για να «ζεσταθούμε», βάζοντας τις φωτιές της σκέψης μας. «Γρήγορα ο Ποταμός θα ανανεώσει τη στιλπνάδα του. Γρήγορα / θα ξαναγυρίσουν τ’ οράματα / και να, μένει και γρήγορα αχνά συντρίμμια από όμορφες μορφές. Που πίσω έρχονται τρεμάμενες, ενώνονται, να, τώρα, άλλη μία φορά / η λίμνη γίνεται ένας καθρέφτης». Αφού στον «Απο-λογισμό»: «Τόσα ήξερα / Τόσα πίστευα / Τόσα έδωσα / Τόσα άντεξα / Τόσα άξιζα / Για τα υπόλοιπα / ας με κρίνουν / οι Θεοί των ανθρώπινων λαθών / και το DNA των λαθών της φύσης».

*Συγγραφέας-αναλυτής συστημάτων πληροφορικής

   

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα λευκά κελιά του τσάρου
Η Βέρα Φίγκνερ, μια γυναίκα που επιθυμούσε διακαώς να «λυτρώσει τον ρώσικο λαό εξαλείφοντας το απολυταρχικό καθεστώς», όπως υποστήριξε στην απολογία της, καταδικάζεται αρχικά σε θάνατο και αργότερα η ποινή της...
Στα λευκά κελιά του τσάρου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η κατά Μανόλην Αποκάλυψις
Εμφανής η απόκλιση του Πρατικάκη στην παρούσα συλλογή από τους δύο κύριους οντολογικούς πυλώνες της ποίησής του: αφενός μεν από τον ανοιχτό διάλογο με τη φύση και τα έμβια όντα της, αφετέρου δε από τον διάλογο...
Η κατά Μανόλην Αποκάλυψις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στη χώρα της Αυτονομίας
Απομάγευση του κόσμου δεν χρειάζεται να σημαίνει ότι στα ρυάκια του δεν χορεύουν νύμφες, ότι οι αέρηδες του δεν μεταφέρουν ψιθύρους ή ότι στα σκοτάδια του δεν κρύβονται απόκοσμα πράγματα. Ούτε ότι όλα είναι...
Στη χώρα της Αυτονομίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Η εξάρτηση δεν αποτελεί νόσο»
Ο ψυχίατρος Φοίβος Ζαφειρίδης είναι από τους πρώτους που ερμήνευσαν τις ψυχολογικές και ψυχιατρικές διαταραχές με βάση το κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον, κόντρα στην κυρίαρχη αντίληψη, που επιμένει να...
«Η εξάρτηση δεν αποτελεί νόσο»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το χρονικό μιας πράξης αντίστασης
Μετά το αριστουργηματικό «Για τα πληγωμένα μας αδέρφια», οι εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου μόλις κυκλοφόρησαν το βιβλίο του Ζοζέφ Αντράς με τίτλο «Κανακύ». Αμέσως αντιλαμβάνεσαι ότι ένα λεπτό νήμα ενώνει τα δύο...
Το χρονικό μιας πράξης αντίστασης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Παγκόσμιες μάχες
Tα κινήματα των γυναικών σε όλο τον κόσμο ξαναβγαίνουν στο προσκήνιο, από την Αμερική μέχρι τη Μαδρίτη και από το Δουβλίνο μέχρι την Αργεντινή. Διεκδικούν «ίση αμοιβή για ίση εργασία», νομιμοποίηση των...
Παγκόσμιες μάχες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας