Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η λογοτεχνία ως θεραπεία

Fabio Stassi Η χαμένη αναγνώστρια Μετάφραση: Δήμητρα Δότση Ικαρος, σελ. 270

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η λογοτεχνία ως θεραπεία

  • A-
  • A+

Στις μέρες μας, όπου επιστρατεύεται κάθε είδος θεραπείας –εναλλακτική ή μη– και όλοι γυρεύουν μια κατεύθυνση, μια παρηγοριά ή μια στήριξη για να αντεπεξέλθουν στην έλλειψη νοήματος, στην αδυναμία άντλησης χαράς και ικανοποίησης αλλά και πλήθος άλλες σύγχρονες αρρώστιες της ψυχής, ο ήρωας του Φάμπιο Στάσι, άνεργος καθηγητής που έχει παρακολουθήσει και ένα σεμινάριο Συμβουλευτικής, έχει τη φαεινή ιδέα να «εκμεταλλευτεί» την αγάπη του για τα βιβλία και τη μεγάλη του βιβλιοθήκη για να παρέχει τις υπηρεσίες του στα άτομα που τις χρειάζονται.

Η μέθοδός του είναι η εξής: Αφού ακούσει επί μακρόν το πρόβλημά τους, τα αδιέξοδά τους και τις φοβίες τους, προτείνει ένα βιβλίο, όπου αυτοί, μόνοι τους, θα ανακαλύπτουν την απάντηση στις ερωτήσεις τους ή ακόμα και την έμπνευση που θα τους προσφέρει και μια κάποια λύση. «Κάθε λογοτεχνική ιστορία δεν ήταν τίποτε άλλο πέρα από μια ανεξάντλητη εγκυκλοπαίδεια γεμάτη παθολογίες και δυσλειτουργίες. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν να ξέρεις πώς να τη συμβουλευτείς». Μια ιδέα που, ενώ μοιάζει πρωτότυπη και ευφάνταστη, στην πράξη παρουσιάζει δυσκολίες και δεν έχει πάντα το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ο Βίντσε Κόρσο είναι σωσίας του Ζεράρ Ντεπαρντιέ (σε νεαρή ηλικία), χωρίς οικογένεια και συγγενείς, παιδί άγνωστου πατέρα, πάσχει από προβλήματα αποδοχής και αναγνώρισης και έχει μόλις χωρίσει από μακροχρόνια σχέση. Στην προσπάθειά του να επιβιώσει μετά την απόλυσή του από το σχολείο όπου εργαζόταν ως φιλόλογος, νοικιάζει με τα τελευταία του λεφτά ένα μικρό διαμέρισμα σε ένα προάστιο της Ρώμης, με σκοπό να το λειτουργήσει ως επαγγελματική στέγη και να ασκήσει το επάγγελμα της βιβλιοθεραπείας ή του συμβούλου υπαρξιακής αναγέννησης, όπως μας συστήνεται. Αρχίζει τις προετοιμασίες για τη νέα του δραστηριότητα, καταγράφοντας τις ιατρικές περιπτώσεις που θίγονται σε διάφορα λογοτεχνικά έργα: στερητικά σύνδρομα, εξάρτηση από το αλκοόλ, πονόδοντος, σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς, φόβος θανάτου και όλες οι μικρές συμπτωματολογίες που συναντούσε σε κάποιο κεφάλαιο, ενίοτε σε μια μόνο σελίδα ή αράδα.

Επειτα από μια μικρή και πρόχειρη ανακαίνιση, βάζει διάφορες αγγελίες και αρχίζει να δέχεται τους «ασθενείς του», κατά το πλείστον γυναίκες, οι οποίες πάσχουν από διάφορες διαταραχές. Η πρώτη πάσχει από αγοραφοβία· φανατική αναγνώστρια η ίδια, τον δυσκολεύει να προτείνει κάποιο βιβλίο, καθώς οι περισσότεροι λογοτεχνικοί χαρακτήρες πάσχουν από «το ίδιο αίσθημα του ασυμβίβαστου» που έπασχε και εκείνη.

Καταλήγει στο «Μια κινητή γιορτή», ένα βιβλίο αναμνήσεων, το τελευταίο που έγραψε ο Χεμινγουέι πριν αυτοκτονήσει, προκειμένου η πελάτισσα να «να συμφιλιωθεί με τη ζωή και τις ελπίδες της», αλλά να που εκείνη φεύγει εξοργισμένη και απογοητευμένη, καθώς θεωρεί απαράδεκτη αυτή την πρόταση του Κόρσο, να πάρει βοήθεια από το μεταθανάτιο έργο ενός αυτόχειρα. Η δεύτερη επισκέπτρια υποφέρει από τη συζυγική απιστία και η τρίτη από υπαρξιακό άγχος. Τα βιβλία που προτείνει δεν είναι πάντα γνωστών συγγραφέων, ούτε τα έργα τα πιο διαβασμένα από το ευρύτερο κοινό.

Μέσα σε όλα αυτά και με την αγωνία για αυτό το τολμηρό εγχείρημα, μια γειτόνισσα εξαφανίζεται και η αστυνομία θεωρεί ως βασικό ύποπτο τον σύζυγό της. Η κυρία Παρόντι είναι μανιώδης αναγνώστρια και όταν ο Βίντσε αρχίζει να μελετά τη ζωή της μέσα από τα βιβλία που εκείνη είχε διαβάσει και είχε δανειστεί από τη βιβλιοθήκη, πείθεται πως οι επιλογές της δεν είναι τυχαίες και πως βρίσκεται μπροστά σε έναν γρίφο που μόνο ο ίδιος μπορεί να αποκωδικοποιήσει.

«Η χαμένη αναγνώστρια» είναι ένα ευφυές μυθιστόρημα με πνευματώδεις διαλόγους και ευφυείς ανατροπές – φόρος τιμής στη λογοτεχνία και στους συγγραφείς· αφηγείται με χάρη την καταλυτική δύναμη των λογοτεχνικών έργων και την επίδραση που αυτά μπορεί να έχουν στους αναγνώστες. Το ήμισυ του μυθιστορήματος κυλάει ευχάριστα και η πρωτοτυπία με την οποία εφευρίσκει ο θεραπευτής τρόπους να αντεπεξέρχεται σε κάθε είδους επισκέπτρια και να δίνει συμβουλές για τις διάφορες διαταραχές μάς ανοίγει την όρεξη να δοκιμάσουμε κι εμείς αυτό το είδος της θεραπείας. Ωστόσο, τα κεφάλαια όπου ο συγγραφέας επιχειρεί να στρέψει το μυθιστόρημα σε αστυνομικό μυστήριο αδυνατίζουν την αρχική σύλληψη.

Διαφαίνεται και εδώ η κυρίαρχη τάση στα σύγχρονα πονήματα να έχουν οπωσδήποτε και έναν φόνο ή μια εξαφάνιση, για να εκμεταλλευτούν και να «εξιτάρουν» την περιέργεια του αναγνώστη. «Η χαμένη αναγνώστρια» δεν είναι ένα μυθιστόρημα μυστήριου, αλλά ένα πνευματώδες έργο για τη δύναμη των βιβλίων. Το μυθιστόρημα αναδεικνύεται από τα ωραία ελληνικά της Δήμητρας Δότση.

  

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Περιπατητική προφορική ιστορία
Θα ήταν πριν από περίπου πέντε χρόνια όταν, περιμένοντας τη σειρά μου να κουρευτώ στο μπαρμπέρικο της οδού Ρόμβης, είδα τον φίλο κουρέα, φανερά περήφανο, να δείχνει ένα βιβλίο στους πελάτες του, λέγοντας πως...
Περιπατητική προφορική ιστορία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Γραφή και μεταφυσική
Η μυθιστοριογράφος/αφηγήτρια στο «Δάσος σκοτεινό» έχει ήδη γράψει κάποια επιτυχημένα μυθιστορήματα, αλλά παλεύει να βρει τρόπο να γράψει το επόμενο μυθιστόρημά της, την ώρα που βασανίζεται από αϋπνίες και ο...
Γραφή και μεταφυσική
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας χαρτογραφικός θησαυρός
Στο εισαγωγικό κείμενο αυτού του επιβλητικού τόμου, γραμμένο από την επιμελήτριά του Ολγα Κατσιαρδή-Hering, διαβάζουμε την περιπετειώδη ιστορία που κρύβεται πίσω από τον εντοπισμό από την ίδια αυτών των...
Ενας χαρτογραφικός θησαυρός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις, διαθέσεις, ροπές
Ανάμεσα στο 2011-2018, η κορύφωση της κρίσης, ο κλονισμός αξιακών συστημάτων, ατομικών και συλλογικών βεβαιοτήτων, καθώς και η απότομη αναπροσαρμογή του ιδιωτικού και δημόσιου χώρου καθόρισαν, άλλοτε ως φόντο...
Οψεις, διαθέσεις, ροπές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αρωμα ελληνικής πεζογραφίας 15 συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία
Στα δύο προηγούμενα σαββατιάτικα ένθετα (6 & 13 Οκτωβρίου) επιμερίστηκε το αφιέρωμα «Πρόγευση ξένης λογοτεχνίας», όπου 18 μεταφραστές παρουσίασαν ισάριθμα υπό έκδοση βιβλία που μετάφρασαν. Σήμερα 15...
Αρωμα ελληνικής πεζογραφίας 15 συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρόγευση ξένης λογοτεχνίας (Α΄ μέρος)
Το Ανοιχτό Βιβλίο θα αφιερώσει όλα τα σαββατιάτικα ένθετα του Οκτωβρίου στην επικείμενη εκδοτική παραγωγή (ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας), στην προσπάθειά του να ανιχνεύσει το βιβλιογραφικό τοπίο ώς το πέρας...
Πρόγευση ξένης λογοτεχνίας (Α΄ μέρος)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας