Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ερεθιστικές ποιητικές διαδρομές
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ερεθιστικές ποιητικές διαδρομές

  • A-
  • A+

Ο Γιώργος Πρεβεδουράκης ήδη από το Κλέφτικο (εκδ. Πανοπτικόν, 2013, 2015, 2018) κομίζει έναν νέο αέρα -ο οποίος έχει προφανώς προσεχθεί, αφού το βιβλίο βρίσκεται στην τρίτη επανέκδοσή του- μπολιάζοντας πάνω στο σώμα της αμερικανικής πρωτίστως ποίησης στοιχεία του ζωντανού και περιρρέοντος αστικού μας τοπίου και βιώματος.

Ενδεικτικά, στην απεύθυνσή του στον ποιητή Αντρέα Παγουλάτο, γράφει: «Είμαι μαζί σου στο Πέραμα/ όπου είσαι πιο πλούσιος από την Deutsche Bank».

Σε ένα ξεχείλισμα εκφραστικότητας, μιας νέας «γενιάς», το οποίο ενώ έρχεται από την ποίηση και συγκεκριμένα από τη γεωφυσική κεντρικότητα και λατρεία του Walt Whitman, και κατ’ επέκταση από την ποίηση του Alain Ginsberg, στον αστικό-αστρικό μετασχηματισμό του, δεν μεσσιανίζει και δεν δείχνει προς τον ορθό δρόμο. Τόσο στον τόνο και στο στυλ, όσο και στο περιεχόμενο. Οπως συναντάται χαρακτηριστικά -όσον αφορά στο στιλ- στην Οκτάνα του Ανδρέα Εμπειρίκου, τη φυσιολατρία του Whitman και τις συμπαντικές γεννήτριες του Ginsberg.

Ο ποιητής τονίζοντας ήδη από το μότο του νέου του βιβλίου (Οδός Ρόδων) πως «ο άνθρωπος είναι μια έλλειψη», στο ποίημα «Τα απέναντι προάστια αχνοφέγγουν», δυσφορεί και ασφυκτιά από τα κέντρα συνεστιάσεων που κοχλάζουν, τους γαμήλιους μπουφέδες, τα ηλεκτρικά κλαρίνα στα decks, και τον «ορθόδοξο τεμαχισμό των “αισθητικών μας κριτηρίων” πλάι στα γουρουνόπουλα και τα πλαστικά ρόδα».

Αν μάλιστα ο Μαγιακόφσκι, μετά τη λογοκρισία της δικής του εποχής, είναι ένα «σύννεφο με παντελόνια», ο Πρεβεδουράκης αυτοχαρακτηρίζεται ως «ένα σύννεφο παράταιρο που σας χαλάει το φωτογραφικό σκηνικό». Ενώ τα «πάντα λιάζονται, επισκευάζονται, φθείρονται, ανταλλάσσονται», αυτός μας λέει πως «τίποτα δεν καρτερώ». «Είμαι το α- στερητικό κάθε λεξιλογίου, ένα ληγμένο σκεύασμα», «ό,τι πιο ασταθές κι ό,τι πιο σεισμογενές», πιάνοντας τον παλμό μιας εποχής, μες στο αδιέξοδο και στην αντιφατικότητά της. Ως «κάτι που δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως».

Φέρνοντας στην «επιφάνεια», όπου συναντιόμαστε, με ποιητικά κατορθωμένο, διαρκή και διακριτό τρόπο, ένα καινούργιο μείγμα οργής και αστικής μελαγχολίας, εγγύτητας και απόστασης. Εναν θυμό που σιγοβράζει κι όμως -ακόμη- ελέγχεται. Με τον τόνο της ποιητικής αυτής σύνθεσης να είναι μειωμένα ειρωνικός και σαρκαστικός, σε σχέση με το Κλέφτικο.

Στο ποίημα «Οδός Γαλήνης», ενδεικτικά, με τρόπο πιο κοφτό, και την ανάσα κοντή ανεβάζει ρυθμούς και σηκώνοντας το βλέμμα σαν ταύρος, περιμένει τη στιγμή όπου θα ορμήξει. Φτάνοντας σε μια σύνθεση μουσική, στην οποία ο αναγνώστης καλείται να επιστρέφει διαβάζοντας φωναχτά.

Πρόκειται για ένα ποιητικό βιβλίο-κατόρθωμα, όπου ο ποιητής-αφηγητής-παραμυθάς όχι μόνο στέκεται πάνω από και μέσα στη συνάντηση της ιστορίας με την ποίηση, αλλά μας παρασέρνει, παραδίδοντας ένα βιβλίο που διαβάζεται μονομιάς και που θα μπορούσε να σταθεί, ως έχει, στην έκταση αυτή, και σε μια δημόσια ανάγνωση.

Την «αίσθηση» της παγκοσμιοποίησης, την οποία συνοψίζει ο Πρεβεδουράκης στο: «παρά τα φαινόμενα / δεν έχει μια καρέκλα για τον καθένα μας / ούτε έναν ανελκυστήρα που να μας χωράει όλους», τη συνεχίζει η Κατερίνα Χανδρινού, μετασχηματίζοντάς τη μέσα από τα δικά της φίλτρα, γνήσια και διακριτά επίσης, τόσο στη σύστασή τους όσο και στη λειτουργία τους.

Αποφεύγοντας καταστατικά, εξ αρχής, τα τσιγκέλια της προόδου, μες στην ξενότητά της -απέναντι στο σώμα, στην οικογένεια, στη σχέση αρσενικού-θηλυκού- και με την ανοικείωση και τη μη προσαρμογή της διαρκώς παρούσα, η Χανδρινού, στις παρυφές ενός «μεσοηλικιακού» πλατώματος, κατευθύνει και συντηρεί έναν απολογισμό.

Με νεύρο δικό της και με μια πάλλουσα και κοφτή προφορικότητα -που υποστηρίζεται από το σώμα και τις χειρονομίες του- ήδη από το πρώτο ποίημα, καθορίζει τα όρια της περιοχής όπου θα κινηθεί.

Λέει: «Οταν πέφτω, πέφτω. Καθολικά. Η καρδιά μου∙ τενεκεδάκι που κλωτσάνε εναλλάξ, τ’ αγόρια μέχρι να φτάσουν, για να μην τους φανεί η διαδρομή. Κολοσσός με κλειστά τα πόδια, είναι».

Ομολογεί επίσης στο ποίημα «Από το πίσω κάθισμα πήγα να οδηγήσω», πως «σα να 'σουνα αυτόματο σου συμπεριφερόμουν, ενώ έπρεπε το συμπλέκτη να πατάω βαθιά, και απαλά ν’ αλλάζω την ταχύτητα». «Επαιρνα τις ανηφόρες με νεκρά κι όλους σβάρνα τους κώνους».

Θυσιάζοντας τα «ποιήματα σκαλωσιές» κατορθώνει να φιλοτεχνήσει μια ποιητική τοιχογραφία, όπου τα ποιήματα στέκονται διακριτά, με ραχοκοκαλιά και πυρήνα. Ποιήματα «διασώστες» και ποιήματα «για τη μεγάλη αγάπη, το στοιχειό». Ενώ η ίδια είναι συχνά μια από τις φιλοτεχνημένες φιγούρες, ανοίγεται σε μια ευρύτερη σύνθεση, όπου στις καλύτερες στιγμές κατορθώνει να παίξει και να αλλοιώσει την περιρρέουσα -γύρω από τα συμβάντα και από τις «φέτες ζωής» (slices of life)- ατμόσφαιρα. Ακινητοποιώντας και στρεβλώνοντας επιτυχώς τα όρια του -γύρω από το σώμα της- χωροχρόνου.

Στο καβαφικό, αλά Ιθάκη, ποίημα της στο Ταχυδρόμειο, όπως και στο Νεκροταφείο, αναδύεται, σε ένα χαϊντεγκεριανό ξέφωτο, με την ξενότητά της να συναντά τις τύψεις.

Γνωρίζοντας «πως την επανάστασή μου δεν θα φέρω εις πέρας», απολογείται για την ορμή με την οποία μπήκε στο «σπίτι του πεθαμένου ποιητή» (στο ποίημα «Ιδρυμα Τ.Σ.», Τάκη Σινόπουλου). Και ιδίως γι’ αυτά που είπε: «Ζητώ, λοιπόν, και έχω ανάγκη τη συγγνώμη αυτή από τον κύκλο των ανθρώπων που υπέστησαν τη δημόσια προσπάθεια να αναγάγω σε αισθητικό κανόνα τις προσωπικές κι αμφίβολες ορέξεις μου». Περνώντας στο επόμενο στάδιο. Πεισμένη για το αδιέξοδο, τρυφερή με τον τρόπο της, και υπεύθυνη, προς το τέλος, ενώ φλέγεται ως ένας θηλυκός Jim Morrison -με την αγάπη της για τους παράδρομους παρούσα- προσθέτει στην τοιχογραφία της, κλείνοντας: «Τα χείλη του αιδοίου. Στόμα ιερέα νέου και όμορφου∙ ανεστραμμένο∙ το μισανοίγει, κάτι να πει, μα δεν το λέει».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα ημερολόγιο-πνευματικός οδηγός
Οι περίφημες Μέρες, όπως ονόμασε ο Σεφέρης το ημερολόγιό του, που άρχισαν να γράφονται τον Φεβρουάριο του 1925 και τερματίστηκαν με τον θάνατο του ποιητή (1971), καλύπτουν περίοδο 46 ετών, με άλλα λόγια...
Ενα ημερολόγιο-πνευματικός οδηγός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποιητικό ψηφιδωτό 2018
Ποικιλία μορφικών επιλογών, τολμηροί πειραματισμοί ή ωρίμανση κλασικότερων τάσεων, πολιτικές, ενδοσκοπικές ή ενδοποιητικές σκοπιές, τόνοι παιγνιώδεις, δραματικοί, αφηγηματικότεροι ή θραυσματικοί, αλλά και...
Ποιητικό ψηφιδωτό 2018
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πεζογραφία vs ποίηση, ή και κάτι παραπάνω;
​Το τι παρακολουθούν οι μελετητές της λογοτεχνίας μάς δείχνει ποιον Κανόνα κατασκευάζουμε και συντηρούμε ως έθνος. Δείχνει δηλαδή ποια ονόματα και ποια έργα εξακολουθούν να έχουν απήχηση στη σκέψη του...
Πεζογραφία vs ποίηση, ή και κάτι παραπάνω;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Με πυξίδα τη μνήμη του μέλλοντος
Εχω τη γνώμη ότι δεν θα ήταν λάθος αν ισχυριζόταν κάποιος ότι όλη η ποιητική πορεία του Γιάννη Ευσταθιάδη μπορεί –για μην πω ότι απαιτείται– να ιχνηλατηθεί παράλληλα και σε συσχετισμό με τους φυσιολογικούς...
Με πυξίδα τη μνήμη του μέλλοντος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποιητικός «τόπος αδέκαστης ουτοπίας»
Τα ποιήματα που περιλαμβάνονται στην ανθολογία «Η Πρέβεζα στη νεοελληνική ποίηση» φανερώνουν τόσο τη σύνδεση του Καρυωτάκη με την πόλη όσο και την επίμονη διάρκεια της απήχησής του. Το πρώτο —πλην του...
Ποιητικός «τόπος αδέκαστης ουτοπίας»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χαρτογραφώντας την ποίηση του 21ου αιώνα Οψεις, διαθέσεις, ροπές - Πρωτοεμφανιζόμενοι ποιητές (2011-2018)
Καταγραφές, σχολιασμοί, ψηλαφίσεις ενός ρευστού και ασχημάτιστου ακόμη τοπίου που, εκ των πραγμάτων, δεν προσβλέπουν ούτε στη συγκρότηση κάποιου λογοτεχνικού κανόνα, ούτε στην ομαδοποίηση νέων και νεότατων...
Χαρτογραφώντας την ποίηση του 21ου αιώνα Οψεις, διαθέσεις, ροπές - Πρωτοεμφανιζόμενοι ποιητές (2011-2018)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας