Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το τραγούδι του καλοριφέρ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το τραγούδι του καλοριφέρ

  • A-
  • A+

«Είμαι σαράντα πέντε χρόνων και θέλω να ζήσω και συχνά η επιθυμία αυτή χλομιάζει και απομακρύνεται λίγο, αλλά, αν ένα τίποτα με σκοτώνει, κάτι ακόμα λιγότερο από τίποτα με ανασταίνει, και ολόκληρη η επιθυμία μου για ζωή ξανάρθε σήμερα το πρωί από το τραγούδι των κρύων καλοριφέρ, από αυτό και μόνο», γράφει ο Κριστιάν Μπομπέν στην Αυτοπροσωπογραφία στο καλοριφέρ, ένα βιβλίο σε μορφή ημερολογίου, με τίτλο που παραπέμπει σε πίνακες ζωγραφικής.

Αυτός ο λογοτεχνικός πίνακας, λοιπόν, είναι φτιαγμένος από θραύσματα εικόνων, ένα κολάζ σχεδόν καθημερινών ημερολογιακών καταγραφών, που αποτυπώνουν έναν χρόνο από τη ζωή του, από την παραμονή του Πάσχα του 1996 μέχρι λίγες μέρες πριν από το Πάσχα του 1997. Πρόκειται για τη χρονιά που ακολούθησε τον θάνατο μιας αγαπημένης του γυναίκας.

Στην πραγματικότητα, αυτό το ημερολόγιο θα μπορούσε να αποτελεί μια σειρά επιστολών προς εκείνην, αφού συχνά, άλλωστε, της απευθύνεται σε δεύτερο πρόσωπο: «Εχθές είδα τον τάφο σου, όχι αυτόν που σε έβαλαν (τον είδα και αυτόν) αλλά αυτόν από τον οποίο αναδύεσαι αδιάκοπα χαμογελώντας∙ χθες για μια στιγμή εγκαταστάθηκες σε ένα μπουκέτο μυοσωτίδων».

Τα λουλούδια, για την ακρίβεια τα μπουκέτα λουλουδιών που στολίζουν, το ένα μετά το άλλο, το βάζο του συγγραφέα, δεν παραπέμπουν μόνο σε μια ρομαντική αγάπη για τη φύση. Αποτελούν μετωνυμίες του ταπεινού και του εφήμερου, μια καθημερινή υπενθύμιση της ομορφιάς της ζωής, γενναιόδωρης, εύθραυστης, περαστικής. Η πρώτη καταγραφή στο ημερολόγιο του Μπομπέν σημαδεύεται από ένα μπουκέτο τουλίπες, που ο συγγραφέας έκοψε κι έφερε σπίτι: «Προφανώς πρόκειται για λουλούδια.

Προφανώς. Τα πράγματα δεν είναι ποτέ μόνο πράγματα. Ας πούμε, αυτές οι τουλίπες αντηχούν στο σπίτι μία νότα χαρούμενη, αδελφική. Τα βιβλία που δεν σταματώ να διαβάζω δεν είναι τόσο γενναιόδωρα. Τα βιβλία δεν ξέρουν όπως οι τουλίπες να πεθαίνουν, να ξαναγεννιούνται και τελικά να πεθαίνουν για τα καλά. Τα πράγματα μας βοηθούν γιατί είναι περαστικά. Ο,τι καμώνεται το αιώνιο δεν δίνει καμιά παρηγοριά».

Donne-moi quelque chose qui ne meure pas (Δώσε μου κάτι που να μην πεθαίνει) είναι ο τίτλος ενός από τα 60 βιβλία του πολυγραφότατου 65χρονου συγγραφέα, μαρτυρώντας πως το εφήμερο της ζωής και το αναπόφευκτο του θανάτου δεν απασχολούν τη σκέψη του μόνο στο ανά χείρας βιβλίο. Μαζί με την αγάπη (στη χριστιανική αλλά και βαθιά ανθρωπιστική της διάσταση) αποτελούν επαναλαμβανόμενα μοτίβα στο χαλί που διατρέχει όλο το συγγραφικό του έργο. Ο Μπομπέν σπούδασε φιλοσοφία, ενώ μετά αφοσιώθηκε στο γράψιμο, χωρίς ποτέ να εγκαταλείψει το Λε Κρεζό, την πόλη όπου γεννήθηκε.

«Εγινα συγγραφέας», εξομολογείται «ή, ακριβέστερα, αφέθηκα να γίνω συγγραφέας, για να έχω στη διάθεσή μου χρόνο άσπιλο, αδειανό από κάθε σοβαρή ασχολία». Και πράγματι, ο ίδιος μοιάζει να διάγει τον χρόνο που του δόθηκε χωρίς υψιπετείς φιλοδοξίες, αντλώντας χαρά από τα «μικρά και ταπεινά» πράγματα, συμπάσχοντας αλλά και παρατηρώντας τον κόσμο σαν ένας μοναχός. «Τα μικρά πράγματα, τα χαμένα πράγματα δεν έχουν αξία για κανέναν παρά μόνο για τον Θεό -ένα αγριόχορτο, μια σκονίτσα, η θλίψη των φτωχών».

Με αυτά τα φτωχά υλικά έχει ζυμώσει ο Μπομπέν κι αυτό το βιβλίο του, που, ενώ μοιάζει με ημερολόγιο ή σημειωματάριο, ο ίδιος επιμένει πως δεν είναι: «Δεν γράφω ημερολόγιο», μας διευκρινίζει «αλλά μυθιστόρημα. Τα βασικά πρόσωπα είναι το φως, η οδύνη, λίγο χορτάρι, η χαρά και μερικά πακέτα βαριά τσιγάρα». Η αλήθεια είναι πως δύσκολα μπορεί να κατατάξει κανείς το έργο του Μπομπέν σε κάποια κατηγορία, καθώς ακόμη και τα πιο αμιγώς μυθιστορηματικά χαρακτηρίζονται από έντονη αποσπασματικότητα, στοχαστικότητα κι ενίοτε τάση προς το αποφθεγματικό. Σε κάθε περίπτωση έντονα παρούσα είναι η ποίηση:

Τα ποιήματα που διαβάζω/ τα ονομάζω/ πρώτες βοήθειες./ Τη μιμόζα στο τραπέζι/ τη φωνάζω/ με τ’ όνομά σου./ Και αυτό που μου συμβαίνει/ εδώ και έξι μήνες/ η κάθε μέρα να δίνει το αίμα της/ στην επόμενη μέρα/ το ονομάζω/ πέρασμα

Αυτό το πέρασμα μας μεταφέρει σε αυτό το ιδιότυπο ημερολόγιο ο Μπομπέν, αυτή την ημερήσια μετάγγιση ζωής, έτσι όπως καθρεφτίζεται στην εναλλαγή των μπουκέτων στο βάζο του ή στο τραγούδι του καλοριφέρ κάθε πρωί, που του θυμίζει πως η ζωή παίρνει μπρος από την αρχή και πως η αυτοπροσωπογραφία μας φτιάχνεται κομματάκι κομματάκι κάθε μέρα: «Αυτή είναι η αυτοπροσωπογραφία μου στις 4 Σεπτεμβρίου 1996, αύριο θα έχει αλλάξει, μπορεί και σήμερα το βράδυ, την έγραψα για να γράψετε κι εσείς τη δική σας, με τον τρόπο σας και να τη δώσετε μετά σε κάποιον που αγαπάτε. Αυτοί που είναι γύρω μας, κοντά μας, καμιά φορά κοιμούνται, αυτοί που περνάνε από τις ζωές μας τις διασχίζουν στα τυφλά, συχνά χωρίς να ξέρουν ποιοι είμαστε και πού είμαστε. Είναι καλό να τους το υπενθυμίζουμε. Σας το λέω για σήμερα Τετάρτη 4 Σεπτεμβρίου 1996 στις 11.20 το πρωί, μέσα, στο κρύο τραγουδιστό διαμέρισμα».

 

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εφέντης, Γιαννιώτης, Εβραίος, Οθωμανός
Πρόκειται δίχως άλλο για μια ευδιάκριτη τάση στις εκδόσεις διεθνώς: ανασκάλεμα σε οικογενειακές αναμνήσεις και φωτογραφίες και ιστορική ή ιστοριοδιφική αναζήτηση που συχνά διευκολύνεται από τις δυνατότητες...
Εφέντης, Γιαννιώτης, Εβραίος, Οθωμανός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι ελιγμοί μιας άπιαστης γραφής
Ο Παναγιώτης Κουσαθανάς απαθανατίζει την (παλιά) Μύκονο και τους κατοίκους της, και ο Κώστας Καβανόζης αποτυπώνει το ίχνος των φίλων και των συγγενών του μεταξύ ζωής και θανάτου.
Οι ελιγμοί μιας άπιαστης γραφής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα αποστάγματα ενός ταξιδιού διαρκείας
Το «Εκεί», το ένατο βιβλίο του Γιώργου Βέη στην κατηγορία των ταξιδιωτικών μαρτυριών του, έρχεται να ενισχύσει ένα διακριτό πλέον συγγραφικό στίγμα του που, παράλληλα, κρινόμενο από αισθητική σκοπιά, είναι...
Τα αποστάγματα ενός ταξιδιού διαρκείας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το ανθρώπινο κέλυφος
Η Νοτιοκορεάτισσα Χαν Γκανγκ (Han Kang) έγραψε τη «Χορτοφάγο» από το χειμώνα του 2002 μέχρι το καλοκαίρι του 2005. Το έργο δημοσιεύθηκε στην πατρίδα της το 2007.
Το ανθρώπινο κέλυφος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
Ο προβληματισμός και η αγωνία για το αναπότρεπτο του θανάτου εκφράστηκαν στην ποίηση της Κικής Δημουλά μέσα από την ποιητική του εφήμερου σώματος ήδη από την πρώιμη συλλογή Ερεβος (1956), όταν φορώντας μια...
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γέννηση του υποκειμένου της επιθυμίας στον χριστιανισμό
Η ελληνική μετάφραση του τέταρτου και τελευταίου συνταγμένου τόμου της Ιστορίας της σεξουαλικότητας του Μισέλ Φουκό, έναν μόλις χρόνο μετά την πολυαναμενόμενη πρώτη γαλλική έκδοση ενός κειμένου που γράφτηκε...
Η γέννηση του υποκειμένου της επιθυμίας στον χριστιανισμό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας