• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.6°C / 29.5°C
    4 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 23.6°C / 29.0°C
    2 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.5°C / 28.0°C
    2 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    4 BF
    36%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.0°C / 26.5°C
    2 BF
    42%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 22.9°C
    2 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    2 BF
    46%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 25.4°C
    3 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    3 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 27.4°C
    3 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    4 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.2°C / 27.2°C
    3 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 24.9°C
    0 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 27.3°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.8°C / 26.6°C
    3 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.8°C
    3 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 24.8°C
    3 BF
    40%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.7°C / 27.2°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    48%

Tο αριστουργηματικό μυθιστόρημα της Πολωνής συγγραφέως Olga Tokarczuk με τίτλο Beiguni (τίτλος αγγλικής έκδοσης Flights) που απέσπασε το φετινό βραβείο Man Booker International

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ολα είναι δρόμος»

  • A-
  • A+

Στις όχθες του ποταμού Οντερ στη Δυτική Πολωνία ένα παιδί προσπαθεί να χωρέσει στη ματιά του το υδάτινο μονοπάτι που χάνεται στην άκρη του ορίζοντα. Η αέναη κίνηση του νερού εντυπώνεται βαθιά στην παιδική συνείδηση την ίδια στιγμή που οι αφηγήσεις των ενηλίκων προειδοποιούν για τα παραμορφωμένα κουφάρια των αδικοπνιγμένων.  Εντούτοις, «παρά το ενδεχόμενο ρίσκο, κάτι που βρίσκεται σε κίνηση πάντα θα είναι καλύτερο από κάτι στάσιμο» δηλώνει εν είδει προοιμίου η αφηγηματική φωνή στο αριστουργηματικό μυθιστόρημα της Πολωνής συγγραφέως Olga Tokarczuk με τίτλο Beiguni (τίτλος αγγλικής έκδοσης Flights) που απέσπασε το φετινό βραβείο Man Booker International. 

Το λογοτεχνικό έργο της σχετικά άγνωστης στο αγγλόφωνο κοινό Tokarczuk χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης στους κύκλους της λογοτεχνικής κριτικής εντός αλλά και εκτός της πατρίδας της (στα ελληνικά κυκλοφορεί το μυθιστόρημά της Το Αρχέγονο και άλλοι καιροί, μτφρ. Αλ. Δ. Ιωαννίδου, Καστανιώτης, 2017). 
Είναι η πρώτη συγγραφέας από την Πολωνία που τιμάται με το διεθνές Man Βooker για το καλύτερο μεταφρασμένο μυθιστόρημα στην αγγλική γλώσσα. Το Flights, σε μετάφραση της Jennifer Croft, ξεχώρισε για την αφηγηματική του πρωτοτυπία ανάμεσα σε μια βραχεία λίστα που περιελάμβανε δυνατούς τίτλους και προηγούμενους νικητές, όπως ο László Krasznahorkai και η Han Kang. Στην ανακοίνωσή της, η φετινή κριτική επιτροπή έκανε λόγο για τη βράβευση μιας πνευματώδους συγγραφέως με ιδιαίτερη άνεση στον μυθιστορηματικό λόγο και ενός έργου που μέσα από ένα πλήθος μικρο-αφηγήσεων και παιχνιδιάρικων παρεκβάσεων εξερευνά βαθιά ανθρώπινα θέματα και διλήμματα. 

Το Flights είναι οργανωμένο σε εκατόν δεκαέξι αφηγηματικές ενότητες, η έκταση των οποίων ποικίλλει από μία γραμμή μέχρι τριάντα σελίδες. Πρόκειται κατ’ ακρίβειαν για μικρο-ιστορίες, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές που έχουν ως σημείο έναρξης τον 17ο αιώνα και φτάνουν μέχρι τον 21ο. Μια υπερκειμενική αφηγηματική φωνή καθοδηγεί τον αναγνώστη από ιστορία σε ιστορία με τον ίδιο τρόπο που ένας γνώστης του έναστρου νυχτερινού ουρανού χαρτογραφεί την πορεία από αστέρι σε αστέρι στο πλαίσιο του ιδίου αστερισμού.

Η φωνή αυτή ενίοτε αποκαλύπτει λεπτομέρειες για την ταυτότητά της παραπέμποντας στη βιογραφία της συγγραφέως (όπως η αναφορά στις σπουδές Ψυχολογίας)· ως επί το πλείστον, όμως, αναλαμβάνει ρόλο ξεναγού εντός του δαιδαλώδους κειμένου. Διανθίζει συνεχώς την αφήγηση με στοχασμούς και σχόλια περί του φαινομένου του ταξιδιού στη σημερινή εποχή αφήνοντας παράλληλα τον αναγνώστη απόλυτα ελεύθερο να εξερευνήσει τις τροχιές που συνδέουν τις εμπειρίες που καταγράφονται στις επιμέρους ιστορίες και το εύρος των συναισθημάτων που βιώνουν οι αφηγηματικοί χαρακτήρες. 

Ο τίτλος που επιλέχθηκε για την αγγλική έκδοση αντανακλά σαφώς τα πολλαπλά αεροπορικά ταξίδια που καταγράφονται στις σελίδες του μυθιστορήματος. Τα αεροδρόμια στο αφηγηματικό σύμπαν της Tokarczuk δεν είναι απλά και μόνο διαμετακομιστικοί κόμβοι, αλλά αποκτούν τη δική τους ξεχωριστή ταυτότητα μέσα στο πολεοδομικό συγκρότημα των πόλεων. Ανήκουν, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, σε μια «ειδική κατηγορία πόλης-κράτους, με μια σταθερή μεν τοποθεσία αλλά συνεχή ροή πολιτών».

Η ιδιαίτερη ψυχολογία του ταξιδιώτη, η σχέση του με τις ρίζες του και η ενσυνείδητη αποκοπή από αυτές, το κίνητρο που τον ωθεί όχι μόνο στο αεροπορικό αλλά και στο σιδηροδρομικό, οδικό και θαλασσινό ταξίδι, διεγείρει τη συγγραφέα –ψυχοθεραπεύτρια στο επάγγελμα– μια και την ωθεί να εστιάσει στην εξέταση του ψυχισμού των ανθρώπων εν κινήσει, σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψυχολογία που προσεγγίζει το υποκείμενο σε συνθήκες στασιμότητας, εντάσσοντάς το σε ένα παγιωμένο σύστημα κοινωνικών δομών και διαπροσωπικών σχέσεων. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο τίτλος του πρωτοτύπου (Bieguni) παραπέμπει σε μια μυστηριώδη σλαβική θρησκευτική σέχτα νομάδων, τα μέλη της οποίας σαν άλλοι περιπλανώμενοι δερβίσηδες απορρίπτουν την αξία της μόνιμης κατοικίας στην προσπάθειά τους να εξορκίσουν το κακό. Στα μισά περίπου του μυθιστορήματος εμφανίζεται η Γκαλίνα, μια άπορη περιπλανώμενη γυναίκα στο πρότυπο των σαλών αγίων.

Το μήνυμα που μεταφέρει αυτό το αποσυνάγωγο πλάσμα είναι ένα κάλεσμα προς την ανθρωπότητα να απαξιώσει την ύλη και τα οργανωμένα συστήματα σκέψης που την εξυψώνουν σε ύψιστο αγαθό. «Εγκαταλείψτε τα υπάρχοντά σας, αφήστε τη γη σας και βγείτε στον δρόμο» κηρύττει η μοναχική γυναικεία φιγούρα που εκστομίζει την παράδοξη απειλή: «Οποιος σταματήσει για λίγο, θα πετρώσει, όποιος σταματήσει οριστικά, θα μοιάζει με έντομο καθηλωμένο με καρφίτσα, με μια ξύλινη βελόνα να του τρυπάει την καρδιά, με χέρια και πόδια καρφωμένα στο κατώφλι και στο ταβάνι». 

Οι ανορθόδοξες προφητείες της περιθωριοποιημένης Γκαλίνα συνάδουν με την κύρια θέση του βιβλίου ότι ο άνθρωπος, βάσει ψυχολογίας και πρωτίστως φυσιολογίας, είναι φτιαγμένος για να κινείται. Με μια επιγραμματική φράση, η αφηγηματική φωνή εξισώνει την κινητικότητα με την πραγματικότητα, αναγνωρίζοντας εν τέλει ως ζωντανό μόνο αυτό που κινείται και, κατά προέκταση, ταξιδεύει. Η αδράνεια είναι συνώνυμη της φθοράς και κατάληξή της είναι ο θάνατος, αξίωμα που εκφράζεται μέσα από ένα υποδόριο αφηγηματικό νήμα που διατρέχει το κείμενο. Το κουβάρι της ανθρώπινης ανατομίας ξετυλίγεται μέσα από εικόνες και αφηγηματικά επεισόδια, εξυπηρετώντας την οργανική αναλογία ταξιδιού και ζωής. 

Οι Πτήσεις της Tokarczuk απέσπασαν επάξια το διεθνές Booker 2018, προτείνοντας στους αναγνώστες μια αριστοτεχνική και επίκαιρη μυθιστορηματική πραγματεία περί ταξιδιού, νομαδισμού και μετακινήσεων. Στη σημερινή εποχή ρευστότητας, όπου υπερσυντηρητικές και μισαλλόδοξες φωνές προωθούν την ακραία πολιτική εσωστρέφεια, την απομόνωση και το χτίσιμο συνόρων, εξωστρεφή πνεύματα όπως η Tokarczuk απευθύνουν μια πανανθρώπινη έκκληση για ουσιαστικό πλησίασμα και ειλικρινή επικοινωνία. Οι αναγνώστες του συγκεκριμένου βιβλίου πιθανότατα να νιώσουν ότι γίνονται κι αυτοί μοντέρνοι bieguni, έτοιμοι να εξερευνήσουν τις μαγευτικές διαδρομές που προσφέρει η Tokarczuk, με το καθαρό πάντοτε βλέμμα εκείνου του παιδιού που ατενίζει το σημείο όπου ο ατελείωτος δρόμος χάνεται στον απέραντο ορίζοντα. 
--------- 
Η Στ. Ιωαννίδου ζει και εργάζεται στο Λονδίνο, είναι φιλόλογος-αναλύτρια ψηφιακών εκδόσεων. 

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ιστορία, από τη μαρτυρία στη «σέλφι»
Η σκοπιά του παρόντος έχει πάψει να είναι απλώς το υποκειμενικά φορτισμένο σημείο στο οποίο στέκεται ο ιστορικός, για να προβληθεί στο ίδιο το παρελθόν, μαζί με τον φορέα του, τον συγγραφέα-αφηγητή.
Η ιστορία, από τη μαρτυρία στη «σέλφι»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μυθιστόρημα ενηλικίωσης
Η συγγραφέας τοποθετεί σε πρώτο πλάνο την προσωπική αφήγηση της ιστορίας, το συναίσθημα και την υποκειμενικότητα της ματιάς στα πρόσωπα και τα γεγονότα, αφού επιθυμία της είναι η μυθοπλασία, και όχι το...
Μυθιστόρημα ενηλικίωσης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αποχώρηση από τη σκηνή με υπόκλιση
Αν και ο Σουβόριν αποτελεί το κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου, οι μονόλογοί του μπερδεύονται εντέχνως με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του συνομιλητή του, με αποτέλεσμα να κοντοστέκεται συχνά κανείς κατά την ανάγνωση...
Αποχώρηση από τη σκηνή με υπόκλιση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Σαν την αλαφροΐσκιωτη με το βαρύ σπαθί»
Ετσι προκύπτει ένας νέος μαίανδρος μικροϊστοριών για νόθα παιδιά και δύσμορφα πλάσματα, αέρηδες που σηκώνουν ανθρώπους, μαγικούς συνειρμούς και φανταστικές συναντήσεις, δράμα και φάρσα σε αέναη εναλλαγή.
«Σαν την αλαφροΐσκιωτη με το βαρύ σπαθί»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας