• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    6°C 3.8°C / 7.4°C
    0 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 1.9°C / 6.9°C
    1 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.5°C / 11.2°C
    2 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    0°C -0.1°C / 2.0°C
    0 BF
    86%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.1°C / -2.1°C
    1 BF
    80%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.0°C / 6.2°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.6°C / -0.5°C
    2 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.3°C / 8.6°C
    1 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.5°C / 10.3°C
    4 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C -0.1°C / 4.9°C
    1 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.8°C / 10.2°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    81%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    3°C 0.9°C / 3.8°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.1°C / 6.2°C
    1 BF
    90%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    9°C 5.8°C / 9.9°C
    2 BF
    35%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.0°C / 7.7°C
    1 BF
    75%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 1.5°C / 4.9°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.7°C / 7.0°C
    2 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    1 BF
    52%

Δημήτρης Καρακίτσος, «Ιστορίες του Βαρθολομαίου Ολίβιε ρεσεψιονίστ και διηγηματογράφου», Ποταμός, 2017 Σελ. 188

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια σειρά από αδιαμφισβήτητα αληθινές ιστορίες

  • A-
  • A+

«Προς θεού, αν και γεννημένος στον αιώνα των ψευτών, εγώ ο Βαρθολομαίος Ολίβιε, λόγιος και καρμπονάρος, γόνος Κερκυραίου ευγενούς, αφηγούμαι μια αδιαμφισβήτητα αληθινή ιστορία», μας διαβεβαιώνει ο αφηγητής στην «Μενίππεια φαντασία», ένα από τα διηγήματα της συλλογής Ιστορίες του Βαρθολομαίου Ολίβιε, ρεσεψιονίστ και διηγηματογράφου, του Δημήτρη Καρακίτσου.

Το εν λόγω διήγημα αποτελεί παρωδία του βιβλίου του Λουκιανού Αληθής Ιστορία, που κι αυτό με τη σειρά του παρωδούσε τα ταξιδιωτικά μυθιστορήματα της εποχής, κι αυτό το είδος επικράτησε να λέγεται Μενίππεια σάτιρα, εξ ου και ο τίτλος που επέλεξε ο συγγραφέας, υψώνοντας έτσι εδώ τη σάτιρα στο τετράγωνο.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Καρακίτσος επιλέγει να συνομιλήσει με παλαιότερα κείμενα. Οι τέσσερις ιστορίες του Βένουσμπεργκ (Αντίποδες, 2015) συνδιαλέγονταν με έργα της αρχαίας και χριστιανικής γραμματείας. Ομως ένας τέτοιος διάλογος δεν αποτελεί εδώ τον κεντρικό άξονα του ανά χείρας βιβλίου, παρ’ όλες τις σποραδικές παραπομπές, για παράδειγμα, σε διηγήματα του Λάβκραφτ ή του Μπόρχες ή την παρουσία του Καρυωτάκη ως ήρωα στο διήγημα «Το τραπέζι και το πιστόλι».

Η πένα του Καρακίτσου δεν βουτάει σ’ αυτή τη συλλογή τόσο στο μαύρο μελάνι της διακειμενικότητας όσο στο πολύχρωμο του ανορθολογικού και του φανταστικού. Τον ρόλο της σελίδας παίζει εδώ η Κέρκυρα, όπου διαδραματίζονται όλες σχεδόν οι ιστορίες, ένα νησί που ο συγγραφέας, αν και τοποθετεί πάνω του δρόμους, πλατείες κι εκκλησίες της πραγματικής Κέρκυρας, το χειρίζεται σαν τόπο μυθικό, ένα λαβυρινθώδες σύμπαν σφραγισμένο από την παρουσία της μουσικής, ένα στοιχειωμένο σκηνικό για τα παράξενα τεκταινόμενα που καταγράφει με την πένα του ο αφηγητής Βαρθολομαίος Ολιβιέ, όταν δεν έχει βάρδια στο ξενοδοχείο όπου δουλεύει ως ρεσεψιονίστ.

Στο διήγημα με τον τίτλο «Ταράξιππος» δύο σύζυγοι, φαντάσματα πλέον αμφότεροι, βάζουν μπρος με τη σκουριασμένη μανιβέλα το προπολεμικό αμάξι τους.

«Φαίνεται πως αναχωρούν, όμως στην πραγματικότητα απλώς ξεθωριάζουν: οι σκιές τους μοιάζουν με αραχνοϋφαντα πέπλα απλωμένα στο σκοινί». Στο διήγημα «Παγωτό στην προκυμαία», στην κλινική Παίδων του Νοσοκομείου Κέρκυρας γεννιέται ένα μωρό, που «η αχνή στρώση πούπουλων πάνω στους ώμους του έδειχνε ότι το παιδί αυτό κάποτε θα κοιτά τον κόσμο αφ’ υψηλού μεταμορφωμένο σε ένα τέλειο παγώνι».

Στο εξαιρετικό «Μαρσύας γδαρμένος στο παγκάκι της πλατείας» ο Βαρθολομαίος κατά τη διάρκεια της βάρδιάς του εισβάλλει στο δωμάτιο όπου έχει καταλύσει ένα παράνομο ζευγάρι με σκοπό να τους κάνει συστάσεις για την άσεμνη φασαρία, όμως δεν βρίσκει την κοπέλα παρά μόνο τον εραστή που «την είχε τρίψει στα δάχτυλά του σαν τριαντάφυλλο».

Στον «Αλτζερίνο» ο αφηγητής παίζει με τους ήρωες σαν άτακτο παιδί ή σαν θεός που θέλει να σπάσει την ανία του: «Ξημερώνει. Οι ήρωες του ανά χείρας διηγήματος έχουν αποκοιμηθεί στις ξαπλώστρες. Είναι εξουθενωμένοι. Τους κακομεταχειρίστηκα όλο το βράδυ. Δεν τους άφησα να κάνουν έρωτα».

Ο Καρακίτσος στιγμή δεν μας αφήνει να υποκύψουμε στην ψευδαίσθηση της αληθοφάνειας. Φορώντας τη μάσκα του αφηγητή Βαρθολομαίου Ολίβιε, παίζει στα χέρια του τους ήρωες σαν μαριονέτες μιας παράστασης, μιας φάρσας με κωμικοτραγικά στοιχεία, ενός εξωφρενικού αλλά γοητευτικού θεάματος που συνεχώς μας υπενθυμίζει τον πλαστό, επινοημένο χαρακτήρα του.

Τα δομικά υλικά της πεζογραφίας είναι παρόντα, ήρωες, επεισόδια, σκηνικά, όμως η παρουσία τους μοιάζει να υπηρετεί περισσότερο την αφηγηματική ευφορία αυτή καθεαυτή, παρά την προώθηση της πλοκής.

Γι' αυτό θεωρώ μάλιστα πως τα δύο μοναδικά πολυσέλιδα διηγήματα, όπου η πλοκή τραβάει σε μάκρος, είναι πιο αδύναμα συγκριτικά με τα υπόλοιπα είκοσι έξι όπου η αφηγηματική πυκνότητα αυξάνει τη δύναμη της μορφής και τη σαφήνεια του περιεχομένου.

Ασχέτως όμως με το κυμαινόμενο μέγεθος των ιστοριών, καθώς τις διάβαζα και γευόμουν τη λεπταίσθητη ειρωνεία τους, τον εναγκαλισμό της μελαγχολίας με το χιούμορ, την υποβλητικότητα των εικόνων καθώς και τη μουσικότητα της γλώσσας, είχα την αίσθηση πως στο κουκούτσι τους βρίσκεται η ποίηση.

Δεν είναι απορίας άξιο εξάλλου, καθώς ο συγγραφέας πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα με μια ποιητική συλλογή: Οι γάτες του ποιητή Δ. Ι. Αντωνίου (Το Ροδακιό, 2012). Κι ενώ έκτοτε εγκατέλειψε την ποίηση, η ποίηση δεν τον έχει εγκαταλείψει.

Θα μπορούσε λοιπόν, αναρωτιέμαι, να χαρακτηρίσει κανείς τα κείμενα της τελευταίας του συλλογής υπερρεαλιστικά; Είναι μήπως ακριβέστερο να πούμε πως συνορεύουν με την ποιητική πρόζα;

Υπάγονται πολλά από αυτά στην τόσο προσφιλή σήμερα κατηγορία των μπονσάι ως μικρά κομψοτεχνήματα ύφους; Δυσκολεύομαι να απαντήσω, καθώς τα γραπτά του Καρακίτσου αντιστέκονται σθεναρά στην αυστηρή ειδολογική κατάταξη.

Κι αν οι πρόσφατοι Παλαιστές του (Ποταμός, 2016) είχαν φορέσει το ένδυμα της μαρτυρίας ενώ μέσα τους έπαλλε η καρδιά της επινόησης, οι Ιστορίες του Βαρθολομαίου Ολίβιε ακολουθούν τον πεζό βηματισμό ενός διηγήματος, για να μας οδηγήσουν στον βυθό της λογοτεχνίας, εκεί που τα κείμενα κυκλοφορούν ελεύθερα ανοιγοκλείνοντας το στόμα σαν ψάρια και τα δίχτυα των κατατάξεων δεν μπορούν να τα πιάσουν.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Παλεύοντας με το μυστήριο και την πίστη
Τα Καρφιά στο σώμα του ποιητή και δοκιμιογράφου Δημήτρη Αγγελή περιλαμβάνουν τέσσερα μελετήματα «στην κόψη λογοτεχνίας και θεολογίας». Ο συγγραφέας καταθέτει τολμηρές ερμηνευτικές προτάσεις χωρίς να...
Παλεύοντας με το μυστήριο και την πίστη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας