Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κλειστοφοβική αίσθηση
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κλειστοφοβική αίσθηση

  • A-
  • A+

Τη Χάνα Κεντ από την Αδελαΐδα της Αυστραλίας τη γνωρίσαμε με το «Εθιμα Ταφής», 2014, το πρώτο της μυθιστόρημα που απέσπασε πολλές διακρίσεις και εντυπωσίασε τόσο με τη γραφή όσο και με την ικανότητα της νεαρής συγγραφέως να διεισδύει σε χαρακτήρες και να καταπιάνεται με θέματα που αφορούν μικρές κοινότητες, απομακρυσμένες, τόσο τοπικά όσο και χρονικά.

Τρία χρόνια αργότερα επιστρέφει με καινούργιο μυθιστόρημα, πιο επεξεργασμένο σε ύφος και τεχνικές, αποφασισμένη, καθώς φαίνεται, να «βουτήξει στα βαθιά», με ένα θέμα ταμπού, αυτό της μαγείας ως θεραπείας αλλά και ως όπλου ενάντια στην κακοδαιμονία -αποδίδοντας με λεπτομέρειες τις πρακτικές που εφάρμοζαν σε μικρές κοινότητες στην Ιρλανδία του 19ου αιώνα- για να την ξορκίσουν.

Επίσης, μέσα από τον χαρακτήρα της Νας, μιας περιπλανώμενης που γνωρίζει τα βότανα και «συνομιλεί» με τους «Καλούς» -τα πνεύματα και τα ξωτικά-, αποδίδεται και ο ρόλος της «γιάτρισσας», μιας γυναικείας φιγούρας, γνώριμης και στη δική μας επαρχία. Ανασηκώνοντας το πέπλο που καλύπτει τις πρακτικές της, η Κεντ αναζητά τις αιτίες που καθιστούσαν την ύπαρξη της Νας περιζήτητη, χωρίς να κρίνει, ούτε να επιδίδεται σε αβασάνιστους αφορισμούς κατά του σκοταδισμού και των προκαταλήψεων.

Στο «Εθιμα ταφής» η Κέρι περιγράφει την ιστορία της τελευταίας γυναίκας που εκτελέστηκε στην Ισλανδία και βασίζεται σε αληθινή ιστορία, όπως και «Οι Καλοί», ενώ τώρα μεταφέρεται στην Κομητεία Κέρι της Ιρλανδίας το 1825.

Οι περιγραφές του τόπου και του τρόπου που βιοπορίζονται οι κάτοικοι αποδίδονται με ζοφερά χρώματα: λάσπη, γεύση της πατάτας, τύρφη, υγρασία, μουσκεμένα ρούχα, μπόχα και δυσοσμίες από τα κόπρανα των ζώων, αλλά και ο μόχθος που καταβάλλεται για να βγει η μέρα.

Στο χωριό υπάρχουν σημεία, δίστρατα και τρίστρατα, πηγάδια και έλη, ποτάμια και βουνά, φορτισμένα με θρύλους καθώς εκεί, σύμφωνα με τις παραδόσεις του τόπου, μένουν νεράιδες και ξωτικά, «Οι Καλοί», κατ’ ευφημισμό, μπορεί να σου πάρουν την ψυχή, να σε αλλάξουν, ακόμα και να σου κλέψουν την ανάσα.

Η ιστορία αρχίζει όταν ο Μάρτιν, σύζυγος της Νόρας, μιας εργατικής και τίμιας γυναίκας, πέφτει νεκρός, χωρίς συγκεκριμένο λόγο, στο σταυροδρόμι όπου θάβουν τους αυτόχειρες.

Η αγρύπνια που ακολουθεί παρέχει μια εισαγωγή στην εποχή και στους χαρακτήρες. Βρισκόμαστε σε έναν κόσμο με λασπωμένες καλύβες που πλημμυρίζουν όταν βρέχει, οι κάτοικοι επιβιώνουν με πατάτες, καπνό και «ποτίν» (αλκοόλ) και παρηγορούνται με το κυριακάτικο κήρυγμα.

Η Νας, η γιάτρισσα, καταφθάνει στην αγρύπνια να προσφέρει τις υπηρεσίες της -τα μοιρολόγια της- προικισμένη με τη «γνώση», όχι μόνο των βοτάνων που παρέχονται εν αφθονία στην ύπαιθρο (κάθε κεφάλαιο έχει ως τίτλο ένα συγκεκριμένο βότανο), αλλά γνωρίζει τις συνήθειες, τα καπρίτσια και τα «στέκια» των Καλών.

Μετά τον θάνατο του Μάρτιν, η Νόρα μένει μόνη, να φροντίσει τον εγγονό της, ένα ανήμπορο παιδί που της άφησε η κόρη της που πέθανε ξαφνικά και που η γιαγιά του το κρύβει από τα μάτια του κόσμου, επειδή δεν μιλάει ούτε περπατάει.

Το γεγονός πως δεν γεννήθηκε έτσι, την κάνει να πιστεύει πως τα κακά πνεύματα της τον πήραν και άφησαν αυτό το άχαρο πλάσμα στη θέση του.

Ο θάνατος του Μάρτιν είναι το πρώτο από μια σειρά από κακοδαιμονίες που πλήττουν το χωριό. Η καταστροφή της καλλιέργειας, ένα θνησιγενές παιδί, οι αγελάδες δεν έχουν γάλα, μια γυναίκα παίρνει φωτιά, κάνουν τους κατοίκους να πιστεύουν πως αυτά τα γεγονότα δεν είναι τυχαία και πως κάποια κατάρα τούς κυνηγάει ή πως είναι μια προειδοποίηση για κάτι χειρότερο που πρόκειται να τους βρει.

Καθώς ξετυλίγεται η ιστορία, όλοι στρέφουν το δάχτυλο στον ανήμπορο εγγονό της Νόρας, που αυτή τον κρύβει από τα βλέμματα του κόσμου και που ούτε ο γιατρός ούτε ο παπάς μπορούν να προσφέρουν μια διάγνωση, μια εξήγηση, μια ελπίδα ή έστω ένα γιατρικό, και τότε η απελπισμένη Νόρα στρέφεται στη Νανς για βοήθεια καθώς και σε μια ξένη, τη μικρή Μέρι.

Η Μέρι Κλίφορντ είναι η νεαρή υπηρέτρια που έρχεται να φροντίσει τον Μιχόλ, και που διατηρεί την πιο ψύχραιμη και, εν τέλει, λογική στάση απέναντι στον γενικευμένο παραλογισμό.

Η Κεντ δεν σχολιάζει τις πεποιθήσεις των χαρακτήρων της όσο παράλογες κι αν φαίνονται στον σύγχρονο αναγνώστη· παρουσιάζει, απλώς, τις προσπάθειες των τριών γυναικών να «λύσουν» το πρόβλημα, αντιμέτωπες με τη σκληρότητα, την αδιαφορία και την επιθετικότητα.

Υπάρχει μια κλειστοφοβική αίσθηση στο μυθιστόρημα. Οι χαρακτήρες είναι παγιδευμένοι από τη γεωγραφία, την άγνοια και τη φτώχεια.

Ομως, η προικισμένη συγγραφέας δεν τους υποτιμά, ακόμα και όταν αυτοί οδηγούνται σε ακραίες πράξεις απελπισίας, ενώ στέκεται ιδιαίτερα στην κουλτούρα της ενοχής και την υπόγεια μοχθηρία, πίσω από τα χρηστά τους ήθη.

Η μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου αποδίδει την ατμόσφαιρα και την ποίηση του κειμένου με ιδιαίτερη μαεστρία.

Hannah Kent, «Οι Καλοί»
Μυθιστόρημα | Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Ικαρος, 2017, Σελ. 488

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
Από τις «Ασύμβατες διαδρομές» της Βάσως Σπηλιοπούλου στη «Γλυσίνα», την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Λένας Κορομηλά και την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Βέρρου τα «Σκάμματα του χρόνου».
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
Η «μονοδοξία» είναι όρος της Π. Αθανασιάδη. Περιγράφει εύστοχα τη σταδιακή επιβολή της μίας και μοναδικής «δόξας» στο κοσμοπολιτικό πνευματικό περιβάλλον της όψιμης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, «την πορεία ενός...
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μοναδική έξοδος, η αφήγηση
«Στο σπίτι μας το χρήμα πήγαινε καβάλα στ’ άλογο ενώ εμείς πηγαίναμε με τα πόδια...». Ετσι ξεκινάει η νουβέλα του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ Η αφηγήτρια ταινιών και ο οικισμός στον οποίο αναφέρεται η αφηγήτρια,...
Μοναδική έξοδος, η αφήγηση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις της γυναικείας εμπειρίας
Το εν λόγω κείμενο υπήρξε κομβικό για την ιστορία του γυναικείου κινήματος καθώς έγινε ένα είδος «μανιφέστου» για τη γυναικεία χειραφέτηση, είχε μεγάλη απήχηση στις φεμινίστριες της δεκαετίας του 1970 αλλά και...
Οψεις της γυναικείας εμπειρίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας