• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.1°C / 19.2°C
    2 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.2°C / 19.1°C
    3 BF
    45%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.9°C / 17.7°C
    1 BF
    47%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 13.6°C
    0 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.0°C / 16.5°C
    1 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.4°C / 12.9°C
    2 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    2 BF
    49%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.4°C / 17.8°C
    4 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.1°C / 15.1°C
    3 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.4°C
    5 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    94%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    1 BF
    49%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    17°C 11.5°C / 17.7°C
    1 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.2°C
    0 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.3°C / 19.0°C
    2 BF
    59%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    2 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 12.7°C / 17.2°C
    2 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    0 BF
    49%

Τζούλια Γκανάσου «Γονυπετείς. Μια πορεία προς την αρχή» Νουβέλα Γκοβόστης, 2017 Σελ. 136

Με επίκεντρο το σώμα

  • A-
  • A+

Πολύχρωμο κοπάδι αργοσαλεύει στο μονοπάτι. Ανάστατο πλήθος φιδοσέρνεται στον ανηφορικό δρόμο. Ταλαιπωρημένα πλάσματα, απορφανισμένοι επαίτες του θαύματος, αναστενάζουν, αγκομαχούν, αλλά επιμένουν. Η μπουκαπόρτα ανοίγει στο λιμάνι, το φως τυφλώνει, η υπεράνθρωπη δοκιμασία αρχίζει. Μια γυναίκα. Ενα τάμα.

Ενα παράδοξο οδοιπορικό στα τέσσερα. «Το σώμα αρχίζει να συνηθίζει έτσι. Ενα βήμα κάθε φορά, όπως κάνουν τα μωρά. Παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά, επόμενη παλάμη, επόμενο γόνατο… Τα καταφέρνω» (σ. 22). Ψηλά στον ορίζοντα, η παράδοξη ελπίδα του θαύματος. Στη μακρινή κορυφή, η παράλογη πίστη στο ανέφικτο.

Ηδη στην αφετηρία η γνωστή εικόνα των προσκυνητών που ανεβαίνουν γονυπετείς προς την εκκλησία της Μεγαλόχαρης στην Τήνο. Στην πορεία, ωστόσο, η ανάβαση γίνεται κατάβαση στα έγκατα του εαυτού, πυκνή εσωτερική διαδρομή, ταξίδι αυτογνωσίας, επώδυνη απογύμνωση του αχανούς ένδον χώρου, αληθινή αποκάλυψη και καθαρτική λύτρωση. Στο τέλος, το σώμα αποκτά συνείδηση της υλικότητας και της φθοράς του σε επαφή με τη γη και επιστρέφει στη ζωώδη κατάστασή του, έμπλεη όμως πνευματικότητας.

Οι λόγοι που έφεραν εδώ την ανώνυμη μονολογίστρια «με ένα κλαδί ελιάς στο στόμα για το θαύμα, για τη φώτιση, για το μερίδιο της ευθύνης, για το αδύνατο που φαντάζει τις νύχτες εφικτό» θα αποκαλυφθούν σταδιακά, στην πορεία του κειμένου. Η αφήγησή της προοδευτικά θα γίνει εξομολόγηση, και ο αναγνώστης, συνένοχος/συμμέτοχος μιας συνείδησης που δοκιμάζεται.

Ωστόσο, καθένα από τα τρία κεφάλαια («Υπέρ πίστεως», «Υπέρ ερεύνης», «Υπέρ ανθρώπου») φέρνει ανατροπές στα δεδομένα. Τα γεγονότα ή οι εκδοχές του παρελθόντος μοιάζουν αντιφατικά. Οπως αποδεικνύεται, η αφηγήτρια -που μπορεί να είναι μοριακή βιολόγος ή υπάλληλος σε κατάστημα νεωτερισμών- δεν έχει μόνο κίνητρα (έναν άρρωστο άντρα, ένα παιδί που με δυσκολία απέκτησε), έχει και τύψεις και, κυρίως, «ένα φορτίο ενοχής ώς τα ακροδάκτυλα» (σ. 21).

Η σπασμένη μνήμη ανακαλεί ανάκατα θραυσματικές εικόνες από το παρελθόν και το παραμιλητό της ενσωματώνει προσευχές, εδάφια από κλασικά κείμενα, ακόμα και γνωστά συνθήματα από διαδηλώσεις. Οι «Ικέτιδες» του Αισχύλου και του Ευριπίδη διασταυρώνονται με κειμενικές νησίδες από τον Νίτσε, ο Ομηρος συναντά τους «Χαιρετισμούς», ο Κουροσάουα τον Ρόι Αντερσον.

Ο εαυτός απογυμνώνεται με τη μύχια έκθεση και την εκ βαθέων εξομολόγηση. Το εξουθενωμένο σώμα χειμάζεται από τις κακουχίες, την πείνα, τη δίψα, αλλά και τη σφοδρή επιθυμία. Ωστόσο, κάθε ηθική ανάταση φαίνεται να εκκινεί από τη συνειδητοποίηση της υλικότητας του σώματος. Να η απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάδυση του αληθινού ανθρώπινου προσώπου.

Αυτό είναι που θα φτάσει στα όρια της ζωώδους εκδοχής του, θα δοκιμαστεί από πειρασμούς, θα διχαστεί, θα μεταμορφωθεί στην πορεία προς το θαύμα – μεταμόρφωση και σταύρωση ταυτόχρονα. Η αρχική πορεία μεταβάλλεται σε μια αλληγορική επανάληψη των Παθών, η κατανυκτική πομπή των απέλπιδων πιστών σε αλληγορική αναπαράσταση του ίδιου του μυστηρίου της ζωής. Στην πορεία προς τον Γολγοθά-Θαβώρ, το θείο/ανθρώπινο δράμα βιώνεται από την ίδια εσωτερικά μεν, αλλά με ακραίο σωματικό πόνο: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες» (σ. 126).

Φυσικά, πρόκειται για ύμνο στη δύναμη της πίστης που, όμως, υπερβαίνει τους θεολογικούς συνειρμούς. Η άμπωτις και η παλίρροια της πίστης σε οτιδήποτε είναι ικανό να εμπνεύσει την υπέρβαση προσεγγίζεται πάνω απ’ όλα ανθρωπολογικά και στο τέλος, ως εκ τούτου, το υποκείμενο ανακαλύπτει τον εαυτό του. Και η ανθρώπινη εποποιία συνεχίζεται: «Το σώμα αρχίζει να συνηθίζει έτσι στα τέσσερα. Ενα βήμα κάθε φορά, όπως κάνουν τα μωρά. Παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά, επόμενη παλάμη, επόμενο γόνατο… Τα καταφέρνω».

Εμφυλοι προβληματισμοί, το σώμα που θυμάται, υπαρξιακές αναζητήσεις, πλάγιος κοινωνικός σχολιασμός. Να οι άξονες γύρω από τους οποίους κινείται η Γκανάσου. Μετά από σπουδές Πληροφορικής και Λογοτεχνίας, η Γκανάσου εισήλθε στην πεζογραφία με μικρά μυθιστορήματα ή νουβέλες και μια προσεγμένη πρόζα όπου, συνήθως, η ρεαλιστική αφετηρία υπονομεύεται από το φανταστικό και το όνειρο. Εδώ, η θρυμματισμένη, ασθματική, πολυφωνική αφήγηση και η μονολογική εκφορά που καταπίνει αδηφάγα τα πάντα είναι συμβατές με την εκτός εαυτού ηρωίδα, αποτυπώνουν τέλεια το άγχος της και δημιουργούν ένα από τα πιο νευρώδη αφηγηματικά κείμενα της χρονιάς.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας