Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια μεγάλη καφετιά κούτα

Μια μεγάλη καφετιά κούτα

  • A-
  • A+

Βιβλία στο προσκέφαλο: Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους.

Μεταφρασμένος και βραβευμένος πεζογράφος, όπου η κοινωνική μέριμνα διασταυρώνεται με το οικείο και το ανοίκειο, το αδιαπραγμάτευτο, το ανομολόγητο, το αδιανόητο, το μυθικό, το μυστικό.

Χαμηλόφωνος και ακριβής ρεαλισμός που στοχεύει στον κλονισμό του αναγνώστη, εντός και εκτός σελίδας. 

Εδώ ο Χρήστος Οικονόμου, σε μια αυτοβιβλιογραφική εξομολόγηση, αναψηλαφεί τα αναγνωστικά του ήθη από τεσσάρων ετών έως σήμερα. Μια ελκυστική αφήγηση, θυμίζοντας άτυπο διήγημα, όπου συνυπάρχουν ανάγλυφα αισθήσεις, εικόνες, μνήμες. 

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

Καλοκαίρι του ’74. Ο πατέρας μου μόλις έχει επιστρέψει από την Αμερική, φέρνοντας δέκα κούτες δώρα μόνο για μένα -μια πράξη εξιλέωσης, σκέφτομαι τώρα, για το γεγονός ότι βλέπει για πρώτη φορά τον γιο του, τέσσερα χρόνια αφότου γεννήθηκε. Οι κούτες είναι γεμάτες παιχνίδια, εκτός από μία που έχει βιβλία, γραμμένα στα αγγλικά φυσικά.

Είναι μάλλον τα πρώτα βιβλία που θ’ ανοίξω στα γόνατά μου, τα πρώτα βιβλία που θα ξεφυλλίσω. Μέχρι τότε τα βιβλία δεν τα διάβαζα -τα άκουγα από τη μάνα μου.

Καθισμένοι κάτω από τη μουριά στην αυλή μιας παλιάς μονοκατοικίας στα Χανιά, εκείνη μου διάβαζε (ή μήπως μου τραγουδούσε;) τον Αχιλλέα και τον Πάτροκλο, τον Οδυσσέα και τους Κύκλωπες, τον Ανδροκλή και το λιοντάρι, τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα, κι εγώ άκουγα με μάτια και στόμα ορθάνοιχτα -κι ύστερα, όταν έμενα μόνος, γινόμουν ένα με τους ανύπαρκτους αλλά τόσο αληθινούς ήρωές μου και γέμιζαν οι αγκώνες και τα γόνατά μου πληγές από τις μάχες που έδινα με τον ατρόμητο Εκτορα, τον απαίσιο Πολύφημο και τον φοβερό Σπιθόλιοντα. 

Κι έτσι θα περάσω εκείνο το καλοκαίρι, παίζοντας με αμέτρητα παιχνίδια κάθε λογής -αεροπλάνα, στρατιωτάκια, τρένα και συναρμολογούμενα ρομπότ- και ξεφυλλίζοντας βιβλία που δεν καταλαβαίνω τι λένε, ενώ στ’ αυτιά μου αντηχούν η φλογέρα του «Τσοπανάκου» και τα εμβατήρια από το ραδιόφωνο, η φωνή της μάνας μου που ρωτάει όλο αγωνία στο τηλέφωνο τον πατέρα μου αν θα γίνει πόλεμος, και οι ψίθυροι των έντρομων γειτόνων, που είναι βέβαιοι ότι, μετά την Κύπρο, οι Τούρκοι θα έρθουν να αρπάξουν και την Κρήτη. 

Τόσα χρόνια μετά κι ακόμα θυμάμαι τον πατέρα μου να μου εξηγεί ότι τα βιβλία τα είχε φέρει για να τα διαβάσω όταν θα μάθαινα αγγλικά, «τη γλώσσα του μέλλοντος».

Ηταν η πιο αλλόκοτη συλλογή που μπορεί κανείς να φανταστεί: Οι Στρατιές της Νύχτας του Μέιλερ, το Πλούσιος και Φτωχός του Ιργουιν Σο, το Deliverance του Τζέιμς Ντίκι, ένα γουέστερν του Λούι Λ’ Αμούρ, το Bomber του Λεν Ντέιτον (το πρώτο μυθιστόρημα που γράφτηκε σε κομπιούτερ, όπως έμαθα αργότερα), το Lord of Dark Places του μαύρου συγγραφέα Χαλ Μπένετ (εκεί είδα για πρώτη φορά γραμμένη τη λέξη «fuck»), ένα βιβλίο που είχε στο εξώφυλλο μια πελώρια λευκή φάλαινα και λεγόταν Moby Dick και ένα άλλο που είχε στο εξώφυλλο ένα υπέροχο κόκκινο άλογο και λεγόταν The Catcher in the Rye

Αραγε από πού τα είχε αγοράσει όλα αυτά τα βιβλία; Τα είχε διαλέξει στην τύχη ή είχε ζητήσει βοήθεια από τον βιβλιοπώλη; Είχε εξηγήσει ότι προορίζονταν για ένα παιδί τεσσάρων χρόνων; Αν ναι, ποιος βιβλιοπώλης θα διάλεγε σαν παιδικό ανάγνωσμα βιβλία για το Βιετνάμ, βιβλία με ήρωες πιστολέρο, πόρνες και ανήλικους τοξικομανείς, βιβλία που έγραφαν για αιμομιξίες, φόνους και βιασμούς (ανδρών και γυναικών); Ηταν άραγε κανένας βαρεμένος βιβλιοφάγος ή μήπως καμιά χίπισσα Αμερικανίδα που, βλέποντας τον πατέρα μου με τη στολή του αξιωματικού του Πολεμικού Ναυτικού, σκέφτηκε να του δώσει ένα μάθημα που θα το θυμόταν για χρόνια

Δεν έμαθα ποτέ, δεν τον ρώτησα ποτέ. Ξέρω όμως πως αν, καθώς λένε, το διάβασμα είναι ένας δρόμος που αρχίζει κάπου και δεν τελειώνει πουθενά, τότε η δική μου πορεία ξεκίνησε από εκείνη την μεγάλη καφετιά κούτα. Ηταν ο Μόμπι Ντικ που θα με οδηγούσε, χρόνια αργότερα, στην Αγία Γραφή, στον Σέξπιρ, στον Κίρκεγκορ, στον Κάφκα και στον Νίτσε. Ηταν ο Ζαρατούστρα που θα με οδηγούσε στον Καζαντζάκη, Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται που θα με οδηγούσε στους Βυζαντινούς μυστικούς, κι από εκεί στον Παπαδιαμάντη, στον Βιζυηνό, στον Καβάφη. Και ήταν ο Φύλακας στη Σίκαλη που θα με οδηγούσε στον Ντίκενς και στον Φόκνερ, στον Κόρμακ Μακάρθι, στην Έμιλι Ντίκινσον και στη Φλάνερι Ο’ Κόνορ, κι εκείνη με τη σειρά της στον Ρέιμοντ Κάρβερ, στον Τσέχοφ και στους άλλους μεγάλους Ρώσους, απ’ όπου έφτασα -μέσα από απρόβλεπτους, λοξούς, μυστηριώδεις παράδρομους- στον Ντίτριχ Μπόνχεφερ και στις επιστολές που έστειλε από τη φυλακή προτού τον στείλει ο Χίτλερ στην αγχόνη, και που με κρατάνε, μήνες τώρα, ξάγρυπνο τις νύχτες.

 Τελευταίο βιβλίο του Χ. Οικονόμου είναι η συλλογή διηγημάτων «Οι κόρες του ηφαιστείου» (Πόλις, 2017).
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το ανθρώπινο κέλυφος
Η Νοτιοκορεάτισσα Χαν Γκανγκ (Han Kang) έγραψε τη «Χορτοφάγο» από το χειμώνα του 2002 μέχρι το καλοκαίρι του 2005. Το έργο δημοσιεύθηκε στην πατρίδα της το 2007.
Το ανθρώπινο κέλυφος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση και επιδημίες
Η επίγνωση της θνητότητας απαλύνεται αλλά δεν υπερβαίνεται ακόμα και από τους ανθρώπους που, χάρη στη συστηματική αναγνωστική ή και δημιουργική άσκησή τους στην ποίηση, οπλίζονται με την αντίληψη ζωής στην...
Ποίηση και επιδημίες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
Ο προβληματισμός και η αγωνία για το αναπότρεπτο του θανάτου εκφράστηκαν στην ποίηση της Κικής Δημουλά μέσα από την ποιητική του εφήμερου σώματος ήδη από την πρώιμη συλλογή Ερεβος (1956), όταν φορώντας μια...
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τον λαό στα Ιουλιανά
Μετά τον Διονύση Χαριτόπουλο που έβαλε (πάλι) στο κάδρο της λογοτεχνίας τον λαϊκό κόσμο του Πειραιά, έρχεται ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης να αναδείξει «τους παρίες, το κλεφτοκηφηναριό και τους ξέμπαρκους» της...
Από τον λαό στα Ιουλιανά
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γέννηση του υποκειμένου της επιθυμίας στον χριστιανισμό
Η ελληνική μετάφραση του τέταρτου και τελευταίου συνταγμένου τόμου της Ιστορίας της σεξουαλικότητας του Μισέλ Φουκό, έναν μόλις χρόνο μετά την πολυαναμενόμενη πρώτη γαλλική έκδοση ενός κειμένου που γράφτηκε...
Η γέννηση του υποκειμένου της επιθυμίας στον χριστιανισμό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μελομακάρονα
Αποχαιρετούμε τη φετινή βιβλιογραφική χρόνια με ένα ανέκδοτο πρωτοχρονιάτικο διήγημα του Αλέξη Πανσέληνου, το οποίο έγραψε αποκλειστικά για τους αναγνώστες μας.
Τα μελομακάρονα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας