Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ειρωνεία της αυταπάτης

ΤΟΒΙΑS WOLFF «Η χαρά του πολεμιστή και άλλα διηγήματα» Μετάφραση: Τάσος Αναστασίου-Γιάννης Παλαβός Ικαρος, 2017 Σελ. 192

Η ειρωνεία της αυταπάτης

  • A-
  • A+

Παρότι γνωστός στην Ελλάδα, κυρίως από τη νουβέλα «Ο κλέφτης του στρατοπέδου» και το μυθιστόρημα «Το παλιό σχολείο», που κυκλοφόρησαν την προηγούμενη δεκαετία από τις εκδόσεις Πόλις, ο Τομπάιας Γουλφ είναι κατά βάση ένας σπουδαίος διηγηματογράφος.

Μαζί με τον Ρέιμοντ Κάρβερ, τον Ρίτσαρντ Φορντ και μια πλειάδα άλλων συγγραφέων, που στις αρχές της δεκαετίας του ογδόντα αναγνωρίστηκαν ως εκπρόσωποι του ρεύματος του «βρόμικου ρεαλισμού», θεωρείται ότι ανανέωσαν το αμερικανικό διήγημα πάνω σε μινιμαλιστική βάση, εξοβελίζοντας οποιοδήποτε στοιχείο επιτήδευσης από τη γραφή τους, αποφεύγοντας τη συστηματική χρήση επιρρηματικών προσδιορισμών, μεταφορών και παρομοιώσεων, και αναδεικνύοντας έτσι τη «μεταφορική» φύση της ίδιας της πραγματικότητας: την πολυεπίπεδη και αντιφατική υφή της.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση διέπει και τα κείμενα της ανθολογίας «Η χαρά του πολεμιστή και άλλα διηγήματα», που στην καλή μετάφραση των Τάσου Αναστασίου και Γιάννη Παλαβού ανθολογεί διηγήματα από διάφορες συλλογές του συγγραφέα. Μέσα από τα κείμενα αυτά, ο Γουλφ μιλάει για την αδυναμία μας να κατανοήσουμε τον εαυτό μας, για τη σχετικότητα της αλήθειας και για τα τεχνάσματα που μετερχόμαστε συγκαλύπτοντας τα τραύματα που προκαλούμε ή μας έχουν προκαλέσει.

Για ήρωές του διαλέγει ανθρώπους που κατά βάση αγνοούν ποιοι είναι, με αποτέλεσμα συχνά να αρνούνται να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα, μαζί με όσα η πραγματικότητα λέει γι' αυτούς – ή άλλες φορές να εκπλήσσονται από τις ίδιες τους τις πράξεις και τα συναισθήματά τους, από τα σκοτεινά τους σημεία, που οι ιστορίες φωτίζουν.

Γι’ αυτό και σε τεχνικό επίπεδο, παρά το γεγονός ότι η αφήγηση είναι πάντοτε αυστηρά εστιασμένη και στενά δεμένη στην οπτική γωνία ενός ήρωα (ακόμα και όταν είναι τριτοπρόσωπη), διατηρεί κατά κάποιον τρόπο μια ιδιότυπη αντικειμενικότητα: ο αναγνώστης καταλήγει να ξέρει περισσότερα πράγματα από τον ήρωα, έστω κι αν αυτά δεν αφορούν βέβαια την πλοκή, αλλά ειρωνικά τον ίδιο τον ήρωα, τα κίνητρα και τις ηθικές του ποιότητες.

Ειδικά στα κείμενα που προέρχονται από τη συλλογή «Στον κήπο των Βορειοαμερικανών μαρτύρων», η διάσταση ανάμεσα σε αυτό που οι άνθρωποι νομίζουν ότι είναι και σε αυτό που είναι παρουσιάζεται τόσο μεγάλη, ώστε μοιάζει με αποτέλεσμα νάρκωσης – νάρκωσης που αφορά βεβαίως και ό,τι τους περιβάλλει, όπως στους «Κυνηγούς στο χιόνι», το εναρκτήριο διήγημα της ανθολογίας, όπου οι δύο φίλοι εξακολουθούν να πίνουν και να συζητούν σε ένα χαλαρό κλίμα που αγγίζει τα όρια του παραλόγου, καθώς μεταφέρουν με το φορτηγάκι τους τον τρίτο της παρέας, πιθανόν θανάσιμα τραυματισμένο.

Στο δεύτερο κείμενο του βιβλίου, αντίστοιχα, ένα πλέγμα μειονεξίας και ανασφαλειών οδηγούν τον καθηγητή Μπρουκ να δημιουργήσει ένα αφηγηματικό σχήμα για τον εαυτό του, ανθεκτικό στις διαψεύσεις των γεγονότων, ενώ ακόμα και εκεί όπου οι ήρωες έχουν επίγνωση της ανειλικρίνειάς τους, όπως στον «Ψεύτη», δεν μπορούν να αποφύγουν κάποιες ζώνες συσκότισης.

Στα επόμενα διηγήματα, το παραπάνω μοτίβο διατηρείται, εμπλουτιζόμενο όλο και πιο φανερά με μια διαλεκτική σκληρότητας-τρυφερότητας, που φαίνεται να απασχολεί τον συγγραφέα, ιδίως σε διηγήματα όπως «Η χαρά του πολεμιστή», ο «Λεβιάθαν», αλλά και το «Φρέσκο χιόνι» ή «Το δικό της σκυλί», καθώς και με το στοιχείο του μαύρου χιούμορ, που παίρνει εξέχουσα θέση σε κείμενα όπως οι «Θνητοί», όπου ένας συνταξιούχος εφοριακός στέλνει σε μια εφημερίδα την ίδια του τη νεκρολογία, ή τη «Σφαίρα στο κεφάλι», όπου οι επιθανάτιες σκέψεις του στρυφνού βιβλιοκριτικού Αντερς κατευθύνονται απροσδόκητα σε μια μακρινή εποχή κατά την οποία ήταν σε θέση να ζει στον κόσμο χωρίς να τον κρίνει.

Συνολικά, πρόκειται για μια αξιέπαινη εκδοτική προσπάθεια που φέρνει το ελληνικό κοινό σε επαφή με τις αρετές της διηγηματογραφίας του Γουλφ (που είναι εν μέρει διαφορετικές από τις αρετές του μυθιστοριογράφου Γουλφ, όπως συμβαίνει κατ’ εξοχήν και στην περίπτωση του Ρίτσαρντ Φορντ), ενώ ταυτόχρονα κάνει φανερή την ανάγκη να μεταφραστούν στο μέλλον ολόκληρες οι συλλογές του, καθώς και τα διάσημα αυτοβιογραφικά του βιβλία.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα ημερολόγιο-πνευματικός οδηγός
Οι περίφημες Μέρες, όπως ονόμασε ο Σεφέρης το ημερολόγιό του, που άρχισαν να γράφονται τον Φεβρουάριο του 1925 και τερματίστηκαν με τον θάνατο του ποιητή (1971), καλύπτουν περίοδο 46 ετών, με άλλα λόγια...
Ενα ημερολόγιο-πνευματικός οδηγός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τι είναι αυτό που το λένε θλίψη;
Το βιβλίο του πρωτοεμφανιζόμενου Μαξ Πόρτερ «Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά» είχε ενθουσιώδη υποδοχή στη Βρετανία όπου δημοσιεύτηκε το 2015, απέσπασε πλήθος βραβείων και μεταφράστηκε σε 29 γλώσσες. Ο ίδιος...
Τι είναι αυτό που το λένε θλίψη;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο θαυμαστός παλιός κόσμος
Το «Φθινόπωρο» είναι το πρώτο της σειράς «Κουαρτέτο των εποχών», όπου, για άλλη μια φορά, η Σκοτσέζα συγγραφέας καταπιάνεται με το θέμα που κυριαρχεί σε όλα της τα βιβλία: ο βιωμένος χρόνος και ο τρόπος που...
Ο θαυμαστός παλιός κόσμος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφυλλίζοντας τον κόσμο
Σταχυολογήσαμε κάποιους πεζογραφικούς τίτλους, μιας ευρείας θεματικής και υφολογικής πολυτροπίας, παλαιότερων και νεότερων συγγραφέων, από διάφορες γλωσσικές και πολιτισμικές επικράτειες, βιβλία που πυκνώνουν,...
Ξεφυλλίζοντας τον κόσμο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας