• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    6°C 3.8°C / 7.4°C
    0 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 1.9°C / 6.9°C
    1 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.5°C / 11.2°C
    2 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    0°C -0.1°C / 2.0°C
    0 BF
    86%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.1°C / -2.1°C
    1 BF
    80%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.0°C / 6.2°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.6°C / -0.5°C
    2 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.3°C / 8.6°C
    1 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.5°C / 10.3°C
    4 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C -0.1°C / 4.9°C
    1 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.8°C / 10.2°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    2 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    3°C 0.9°C / 3.8°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.1°C / 6.2°C
    1 BF
    90%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    9°C 5.8°C / 9.9°C
    2 BF
    35%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.0°C / 7.7°C
    1 BF
    75%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 1.5°C / 4.9°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.7°C / 7.0°C
    2 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    1 BF
    52%

Οταν το απίστευτο γίνεται πραγματικότητα

  • A-
  • A+

«Το κείμενο αυτό γράφτηκε κάτω από τον δυνατό καλοκαιρινό ήλιο που έκανε τη γραφομηχανή μου τόσο καυτή, ώστε άρχισε να τραυλίζει.

»Μια και δεν έβλεπα καλά τις εκτυφλωτικά άσπρες σελίδες, δεν είχα τον πλήρη έλεγχο των λέξεων που έγραφα, έγραφα λοιπόν σε έκσταση, με τη μέθοδο του αυτοματισμού, το φως του ήλιου με τύφλωνε τόσο πολύ που έβλεπα μόνο το απαστράπτον περίγραμμα της γραφομηχανής μου, το μεταλλικό σκέπαστρό της έμεινε καυτό για ώρες πολλές και οι γραμμένες σελίδες από τη ζέστη λύγιζαν κι έμπαιναν στους κυλίνδρους».

Αυτά μας εξομολογείται σε τόνο αυτοσαρκαστικό ο αφηγητής στο τέλος του μυθιστορήματος Υπηρέτησα τον Αγγλο βασιλιά, του Τσέχου Μπόχουμιλ Χράμπαλ. Και πράγματι, το κείμενο αναβλύζει ορμητικά κι αδιάλειπτα, δίνοντας την εντύπωση της απουσίας ελέγχου καθώς ξεχύνονται οι λέξεις μέσα σε ατέρμονες, θαρρείς, προτάσεις που με τη σειρά τους κατακλύζουν τη σελίδα χωρίς να δομούνται, παρά σπάνια, σε παραγράφους.

Ο κεντρικός ήρωας Γιαν Ντίτιε, που κατέχει και τον ρόλο του αφηγητή, μοιάζει να έχει καταληφθεί από έναν αφηγηματικό παροξυσμό που τον ωθεί να ξετυλίγει σχεδόν μονοκοπανιά όλο το κουβάρι της ζωής του.

Πιάνει λοιπόν το νήμα από τότε που ξεκίνησε να εργάζεται ως τελευταίο στην ιεραρχία γκαρσόνι στο ξενοδοχείο «Πράγα», όπου παρακολουθούμε πώς ριζώνει μέσα του η αγάπη για το χρήμα που με τη σειρά του τροφοδοτεί τη νεόκοπη λατρεία του για τον πληρωμένο έρωτα γυναικών.

Στην πορεία προσθέτει στο βιογραφικό του κι άλλα ξενοδοχεία και γυναίκες, μαθητεύει κοντά σ’ έναν μετρ που έχει υπηρετήσει τον Αγγλο βασιλιά και σε κάποια στιγμή της καριέρας του σερβίρει ο ίδιος τον βασιλιά της Αιθιοπίας, κερδίζοντας μάλιστα ένα μετάλλιο.

Με το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου γνωρίζει τη μέλλουσα σύζυγό του, μια Γερμανίδα αθλήτρια, η οποία παραβλέποντας πόσο κοντός είναι (το επίθετο Ντίτιε σημαίνει άλλωστε «παιδί»), τον παντρεύεται μιας κι έχει την τύχη να μοιάζει με Γερμανό.

Εξαιρετική η σκηνή όπου Γερμανοί γιατροί προσπαθούν να πάρουν δείγμα από το σπέρμα του ήρωα για να κρίνουν αν είναι κατάλληλος να γονιμοποιήσει μια εκπρόσωπο της Αρίας φυλής. Εκείνος αδυνατεί να αντεπεξέλθει καθώς στον νου του έρχονται οι εκτελεσμένοι συμπατριώτες του –κι εδώ βλέπουμε το πρώτο δείγμα αφύπνισης ενός ευφυούς, καπάτσου, αστείου χαρακτήρα, δοσμένου όμως επί τούτου έως εκείνη τη στιγμή κάπως δισδιάστατα, χωρίς ιδιαίτερο βάθος.

Το βάθος το σκάβει ο ίδιος ο ήρωας όταν η προσωπική του ιστορία συναντάει τη συλλογική. Το παιδί που θα συλλάβει η γυναίκα του με υπόκρουση τη μουσική του Βάγκνερ και σύμφωνα με τις επιταγές της γερμανικής ευγονίας θα βγει αυτιστικό, με μόνη του χαρά το σφυροκόπημα καρφιών πάνω στο πάτωμα.

Αυτή η εμμονή τού παιδιού θα μπορούσε μάλιστα να λειτουργεί και ως μεταφορά για τους βομβαρδισμούς, στη διάρκεια των οποίων χάνει τη ζωή της η γυναίκα του Ντίτιε και ο ίδιος την ανακαλύπτει θαμμένη κάτω από ερείπια: «Το ωστικό κύμα τής είχε πάρει το κεφάλι και το έψαχνα για άλλες δυο μέρες, ενώ το αγοράκι μου συνέχιζε να βαράει με το σφυρί και έχωνε τα καρφιά στο πάτωμα και στο κεφάλι μου».

Το παιδί του Ντίτιε θα έρθει να το πάρει ένας σύλλογος για νοητικώς καθυστερημένα παιδιά, ενώ ο ήρωας θα θάψει τη γυναίκα του αφού αποσπάσει από τα χέρια της ένα βαλιτσάκι με πολύτιμα γραμματόσημα που είχε βρει εκείνη στο σπίτι μιας οικογένειας εκτοπισμένων Εβραίων.

Με τα χρήματα από τα γραμματόσημα ο ήρωας θα κάνει το όνειρό του πραγματικότητα: θα γίνει ιδιοκτήτης ενός υπερπολυτελούς ξενοδοχείου, που με την έλευση όμως των κομμουνιστών στην εξουσία θα του αφαιρεθεί κι ο ίδιος θα μπει φυλακή μαζί με άλλους εκατομμυριούχους.

Το τέλος του μυθιστορήματος θα βρει τον ήρωα εξορισμένο στο δάσος με μόνη του συντροφιά μια κατσίκα, ένα άλογο και μια γάτα.

Η πορεία αυτή, απ’ το μηδέν στην κορυφή και πάλι πίσω στο μηδέν, μια διαδρομή που καταλήγει στην απώλεια των πάντων αλλά και στην κατάκτηση μιας εσωτερικής γαλήνης και ταπεινότητας, είναι σπαρμένη από πλειάδα περιπετειών, η εξιστόρηση των οποίων αγγίζει τα όρια του γκροτέσκου.

Ο αφηγηματικός πυρετός του κεντρικού ήρωα πυρακτώνει τα επεισόδια, τα φουσκώνει ώστε να ανυψωθούν σαν εκείνες τις πλαστικές αιωρούμενες κούκλες μοδίστρας που χρησιμεύουν -σε κάποιο απ’ τα επεισόδια του βιβλίου- για να ράβουν τα ακριβά κοστούμια τους οι πελάτες του ξενοδοχείου.

Η υπερβολή, η σάτιρα, η υπερρεαλιστική στρέβλωση της πραγματικότητας είναι κάποια από τα εργαλεία που έχουν χρησιμοποιήσει αρκετοί από τους μεταπολεμικούς συγγραφείς της αβανγκάρντ για να αποδώσουν έναν κόσμο που δεν ήταν πλέον δυνατόν να περιγραφεί με την κοινή ρεαλιστική γραφίδα.

Εναν κόσμο που έγινε σε τέτοιο σημείο αγνώριστος ώστε, σύμφωνα με την χαρακτηριστική επωδό του βιβλίου, «το απίστευτο έγινε πραγματικότητα».

Κι ενώ, επί παραδείγματι, η μεταφορά και το παράδοξο στα χέρια του Ούγγρου Λάζλο Κραζναχορκάι αποκτούν έναν δυσοίωνο και σκοτεινό χαρακτήρα, με τις μακριές προτάσεις του να ξεχύνονται σαν λάβα, εδώ το ύφος δεν χάνει στιγμή το παιγνιώδες και ανάλαφρο χαρακτήρα του, με αποτέλεσμα μια παράξενη αναγνωστική ευφορία.

Ακόμα και όταν σιγά σιγά η πλοκή βαραίνει, οι παρατεταμένες προτάσεις του Χράμπαλ εκτινάσσονται σαν σερπαντίνες. Σαν πολύχρωμες σερπαντίνες μιας γιορτής που φτάνει όμως στο τέλος της.

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας