• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 18.3°C
    2 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 16.7°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 16.7°C
    3 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.7°C / 10.0°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 13.9°C
    2 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 8.0°C
    2 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 3.9°C / 15.0°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.6°C / 16.7°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    3 BF
    88%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    3 BF
    76%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    3 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 14.4°C
    2 BF
    94%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 19.0°C
    3 BF
    77%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 13.3°C
    2 BF
    82%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.6°C
    1 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 13.9°C
    2 BF
    98%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 8.0°C
    2 BF
    100%
Φωτογραφίζοντας το αίνιγμα
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΙΤΤΑΣ

Φωτογραφίζοντας το αίνιγμα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ανοίγεις το βιβλίο και διαπιστώνεις ότι ψάχνεις με το βλέμμα να αναγνωρίσεις ένα δρόμο γνωστό, ένα πρόσωπο που κάτι να σου θυμίζει, ένα οδόσημο με κάποιο νόημα για σένα. Και, αναπάντεχα, το βρίσκεις.

Ακόμη κι αν δεν έζησες εκείνη την εποχή, ή μάλλον ακόμη κι αν κυκλοφόρησες στην Αθήνα κρατώντας απ’ το χέρι τη μητέρα σου, έκθαμβη από το θαύμα της μεγάλης πόλης που ξετυλιγόταν όλο υποσχέσεις πέρα από τη γειτονιά σου, μαγεμένη από τις πινακίδες, από την κίνηση, από τα πρόσωπα. Και κυρίως από τα τρένα.

Α, αυτά τα τρένα! Δεν πρόλαβα τα πιο παλιά βαγόνια του ΗΣΑΠ, εκείνα με την ξύλινη επένδυση και τα ψάθινα καθίσματα, θυμάμαι όμως το μπλε σκούρο δέρμα όσων ήρθαν να τα αντικαταστήσουν, την καμπυλωτή σταχτοθήκη κάτω από το παράθυρο, τις μεταλλικές χειρολαβές στις ράχες των καθισμάτων, τις λιγοστές, συχνά αστείες διαφημίσεις στο τζάμι των διαχωριστικών.

Θυμάμαι τη γοητεία μιας διαδρομής που μου φαινόταν ταξίδι μακρινό (Βικτώρια-Πειραιάς) με ενδιάμεσο σταθμό την Ομόνοια με τα πορτοκαλί πλακάκια της και τον τυφλό ακορντεονίστα στη μέση του υπογείου να τραγουδάει βροντωδώς κάτι του Καζαντζίδη. Αλλά κυρίως θυμάμαι με πόση λαιμαργία περίμενα τα νέα πρόσωπα κάθε που σταματούσε ο συρμός σε νέο σταθμό, πόσο με συνάρπαζαν οι νέες αφίξεις, η αέναη κίνηση ενός πλήθους που κατευθυνόταν προς αινιγματικούς προορισμούς, οι μυστικές ζωές που πάλλονταν γύρω μου. Ενα ρίγος παλιό, παιδικό, ξεχασμένο, που ξαναζωντάνεψε με μια αίσθηση επείγοντος όσο ξεφύλλιζα το βιβλίο του Κωνσταντίνου Πίττα.

Τι είναι αυτό που αναδύεται, λοιπόν, από τις φωτογραφίες του Πίττα και μας παρασύρει σαν κύμα σε ένα παρελθόν που χάθηκε πια; Δεν είναι νοσταλγία – όχι τουλάχιστον για μένα. Είναι η αίσθηση της διάρκειας, παρά τις αλλαγές (που για πολλούς μπορεί να μοιάζουν έως και κοσμοϊστορικές). Ενα στοιχείο αδιευκρίνιστο μα αενάως παρόν, που εγγράφεται στα βλέμματα, δραπετεύει από τον χρόνο και μιλά για όσα, εν τέλει, μας συνθέτουν.

Εκείνα τα πρόσωπα, που παγιδεύτηκαν στο φιλμ του Πίττα χωρίς να το γνωρίζουν, είναι σαν να προσέφεραν στον φωτογράφο τους όχι την εικόνα τους μα κάτι άλλο βαθύτερο. Δεν είναι η ταυτότητά τους που ανακαλείται εδώ, αλλά η σπάνια έκφραση μιας ιδιωτικής στιγμής, όταν ρεμβάζουν από ένα παράθυρο, όταν με μάτια απλανή αφήνονται στις σκέψεις τους, όταν γελούν, όταν βυθίζονται στη μοναξιά ή και την αγωνία τους.

Σκέφτομαι, ας πούμε, εκείνον τον μεσήλικο, κοστουμαρισμένο άνδρα με την καλή του γραβάτα (τη φαντάζομαι ασημογάλαζη, να σβήνει η μια απόχρωση μέσα στην άλλη, ήταν της μόδας τότε εκείνες οι γραβάτες) να ξεκορμίζει από τον κόσμο που παρακολουθεί μια παρέλαση, κρατώντας αγκαλιά ένα γατάκι. Φέρνω ξανά στον νου εκείνο το πυρετικό του βλέμμα, που τόσο επιτυχημένα συνέλαβε ο νεαρός, τότε, φωτογράφος, κι αναρωτιέμαι: Τι κοιτάζει;

Υπάρχει στ’ αλήθεια η υποψία χαμόγελου που διακρίνω, ή μήπως είναι τα χείλη του σφιγμένα, κι αυτός, πλημμυρισμένος απ’ τη μοναξιά του, κρατάει απελπισμένα το γατί, σαν μόνη του άγκυρα στον κόσμο; Και τείνω προς αυτό, το τελευταίο. Οταν μάλιστα προσέχω, σχεδόν αντικριστά μ’ εκείνον αν και σε δεύτερο πλάνο, ένα παιδί ευτυχισμένο, που σαν να ατενίζει χαμογελαστό μια υπόσχεση μέλλοντος.

Αυτό, λοιπόν, είναι που αναδύεται από τις φωτογραφίες του Κωνσταντίνου Πίττα: το αίνιγμα. Μια πόλη που ψιθυρίζει μυστικά. Μια ομορφιά που δεν βολεύεται στους στενούς ορισμούς της. Και οι υποβλητικές, συγκινητικές, μαυρόασπρες φωτογραφίες του, κυρίως γυναικών, αλλά όχι μόνο, κυρίως ανωνύμων, αλλά όχι μόνο, φέρνουν στον νου τα λόγια του Προυστ:

Η ομορφιά δεν είναι σαν ένας υπερθετικός βαθμός αυτού που φανταζόμαστε, σαν ένας αφηρημένος τύπος που έχουμε μπροστά στα μάτια μας, αλλά αντίθετα ένας καινούργιος τύπος που μας παρουσιάζει η πραγματικότητα και τον οποίο είναι αδύνατον να φανταστούμε

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας