• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 1.2°C / 5.1°C
    2 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.3°C / 4.7°C
    1 BF
    36%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 8.4°C
    3 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    2 BF
    23%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 3.0°C
    3 BF
    41%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C -0.3°C / 4.0°C
    1 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.6°C / 0.1°C
    4 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.5°C / 6.6°C
    2 BF
    20%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 8.6°C
    5 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.9°C
    6 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.6°C / 3.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    3 BF
    42%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.5°C / 2.9°C
    2 BF
    25%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.2°C / 3.3°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.8°C / 7.8°C
    1 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.8°C / 5.3°C
    3 BF
    100%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.1°C / 3.2°C
    2 BF
    37%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.4°C / 4.4°C
    2 BF
    44%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    27%

Φιλίστωρ και φιλότεχνος επισκέπτης του «κάτω κόσμου»

  • A-
  • A+

Η Αθήνα διαθέτει πολλά νεκροταφεία κι όσο απλώνεται η ίδια, ανάλογα πολλαπλασιάζονται και οι τελευταίες μονές των «κεκοιμημένων» της. Ομως ένα πάντα θα ξεχωρίζει ανάμεσά τους, το Α' Νεκροταφείο, το παλαιότερο και πιο επίσημο της πόλης, το πιο περιζήτητο στην ελληνική κοινωνία.

Εκεί που αναπαύονται εξέχουσες προσωπικότητες του τόπου μέσα σε αντίστοιχης λαμπρότητας μνήματα, παρέα με όσους διακρίθηκαν ενόσω ζούσαν, απέκτησαν φήμη και περιουσίες, διατηρώντας ανάλογες φιλοδοξίες για τη μεταθανάτια ζωή τους. Μαζί τους παρατάσσονται και όσοι δημιουργοί (γλύπτες, αρχιτέκτονες και μεταλλοτεχνίτες) κλήθηκαν να φιλοτεχνήσουν έργα αντάξια των τιμώμενων νεκρών.

Δόξα και επιτυχία, προβολή και επικράτηση: ένας καθρέφτης της κορυφής στη στρωματογραφία της κοινωνίας, όπου η συνεχής απόθεση επιφανών νεκρών δίνει την απατηλή εντύπωση της αιωνιότητας.

Σε αυτόν τον βαθύσκιο και απόκοσμο χώρο, πριν από έναν αιώνα (1914) πολλά νεαρά ζευγάρια έδιναν ερωτικά ραντεβού προσβάλλοντας τα ήθη. Στη συνέχεια, όμως, το Α' Nεκροταφείο έχασε σταδιακά τη ρομαντική του ατμόσφαιρα. Πιο πρόσφατα, δεν πρόφταινε να ικανοποιήσει την ακόρεστη ζήτηση του κοινού, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η διαχείρισή του. Χάρη στις διαδοχικές επεκτάσεις του, αποτελεί σήμερα μια «πόλη των νεκρών» εξίσου χαοτική όπως είναι και η Αθήνα.

Ολοι λίγο-πολύ γνωρίζουν πως εδώ βρίσκεται η περίφημη «Κοιμωμένη» του Χαλεπά· το πολύ να ξεχωρίζουν τους τάφους των μεγάλων σύγχρονων πολιτικών σε περίοπτη θέση στην αρχή του νεκροταφείου. Ελάχιστοι πάντως θα πρέπει να γνωρίζουν πως εδώ υπάρχουν περιοχές ταφής για ξένα δόγματα.

Από εκεί και πέρα τα υπόλοιπα είναι ένας λαβύρινθος καθώς κανείς ακολουθεί την τυχαία νεκρώσιμη πομπή που προχωράει μέσα στα στενά δρομάκια του. Αν και τα πιο αξιόλογα μνήματα του νεκροταφείου είχαν παλαιότερα καταγραφεί και δημοσιευτεί, κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ αβοήθητος να βρει εδώ τη θέση ενός μνημείου.

Παρ’ όλη την ανυπολόγιστη αξία του και τη στρατηγική θέση του στη σύγχρονη ζωή, το Α' Νεκροταφείο δεν είχε λοιπόν ποτέ χαρτογραφηθεί.

Ο τόσο φροντισμένος χρηστικός αυτός «οδηγός» των Μ. Καρδαμίτση-Αδάμη και Μ. Δανιήλ, που συντάχθηκε χάρη στην πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, έρχεται να καλύψει αυτήν ακριβώς την έλλειψη.

Οι επιμέρους 10 λεπτομερείς χάρτες στο τέλος του οδηγού συμπληρώνουν με ιδανική ευκρίνεια τις υπόλοιπες σημαντικές πληροφορίες του βιβλίου, που αφορούν ιστορικές πληροφορίες κατατεθειμένες σε μια εξαιρετικά περιεκτική εισαγωγή, την ανάλυση εννέα ταφικών τύπων, τα βιογραφικά έντεκα κατηγοριών από «ενταφιασμένες προσωπικότητες», και τρεις ομάδες δημιουργών που «φιλοτέχνησαν έργα».

Αυτές οι ενότητες πληροφόρησης αποτελούν πραγματικό άθλο καθώς οι συγγραφείς καλούνται να κατηγοριοποιήσουν και να αξιολογήσουν έναν τεράστιο αριθμό από ετερόκλητα μνημεία που ανήκουν σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

Πράγματι, το Α' Νεκροταφείο δεν μοιάζει με το παλιό της Ερμούπολης, με την καθαρά νεοκλασική του ατμόσφαιρα. Οπως μας θυμίζει το εξώφυλλο του οδηγού, που δείχνει ένα έργο του γλύπτη Τόμπρου, εδώ συνυπάρχουν τα πάντα. Δίπλα στην οικεία ευγένεια των νεοκλασικών μνημείων παρατάσσονται άλλα νεότερα στα οποία, όμως, λείπει ο ενιαίος χαρακτήρας.

Με αυτόν τον οδηγό στο χέρι, μπορεί ο σημερινός επισκέπτης του Α' Νεκροταφείου να επιλέξει πώς θα κινηθεί, με τη βοήθεια των χαρτών, ώστε να επισκεφθεί συγκεκριμένα μνημεία έχοντας παράλληλα τη φωτογραφική κάλυψη και την ιστορική τεκμηρίωσή τους.

Η φωτογράφηση μάλιστα αυτή, που οφείλεται στον Γιώργη Γερόλυμπο, αποτελεί εξίσου άθλο, γιατί ήταν δυσχερέστατη, επειδή τα μνημεία είναι συχνά στριμωγμένα το ένα πλάι στο άλλο και με ελλιπή συντήρηση, ενώ σκιάζονται ή καλύπτονται από πλούσια βλάστηση.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας