Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.1°C
    2 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 12.2°C
    4 BF
    87%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 13.9°C
    3 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 3.3°C / 9.0°C
    1 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    1 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 5.0°C / 13.9°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.0°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.1°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    3 BF
    77%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    2 BF
    54%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.2°C / 13.9°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 16.0°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.4°C / 13.9°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.9°C / 12.2°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    46%
Ο,τι απέμεινε από το πεδίο της μάχης

Ο,τι απέμεινε από το πεδίο της μάχης

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

[...]κοίταζε αυτούς κάτω με γνήσιο ενδιαφέρον, τις χώρες τους, τους
βασιλιάδες τους, τα σύνορά τους, τις έριδές τους, τους φιλοσόφους τους,

τους τάφους τους, τον συνολικό αισθητικό, παιδαγωγικό, πνευματικό πολτό
τους, τους αιώνιους πολέμους και επαναστάσεις τους, έβλεπε κάτω ένα τεράστιο
γελοίο πεδίο μάχης, η Γη πάνω σ’ ένα τραπέζι χειρουργείου: κατακρεουργημένη

Σε μία από τις διαλέξεις του ο σπουδαίος W.G. Sebald κάνει μνεία στην Τριλογία της αποτυχίας του Wolfgang Koeppen - δηλαδή στα μυθιστορήματα «Το θερμοκήπιο» (1953) και «Ο θάνατος στη Ρώμη» (1954) που ακολούθησαν το ανά χείρας «Περιστέρια στη χλόη» (1951). Ο Sebald συγκαταλέγει τον Koeppen στους (πολύ λίγους) Γερμανούς συγγραφείς που, τόσο σύντομα μεταπολεμικά, τολμούν να μιλήσουν για τη «ναζιστική πληγή» μέσα από το έργο τους. Μετά από σχεδόν δεκαπέντε χρόνια συγγραφικής απραξίας -και μετά από δύο προπολεμικά μυθιστορήματα που έτυχαν χλιαρής υποδοχής από κοινό και κριτικούς- ο Koeppen εκδίδει τα «Περιστέρια στη χλόη». Πολύ γρήγορα, το μυθιστόρημα αυτό τον τοποθετεί ανάμεσα στους σημαντικότερους συγγραφείς των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων της κεντρικής Ευρώπης.

Ο εν πολλοίς άγνωστος στο ελληνικό κοινό Koeppen (το 2009 είχε επίσης κυκλοφορήσει η ταξιδιωτική νουβέλα του «Οι απόγονοι της Σαλαμίνας ή οι βαρύθυμοι Ελληνες» από τις εκδόσεις University Studio Press) βαδίζει αφηγηματικά στα χνάρια των Τζόις και Φόκνερ. Χτίζει μια πολυπρισματική ιστορία στο Μόναχο, πολύ κοντά στο τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Δεκάδες πρόσωπα παρελαύνουν από τις πυκνές σελίδες του βιβλίου, η αφηγηματική γωνία αλλάζει διαρκώς (σχεδόν με κινηματογραφικούς όρους), ο συγγραφέας όμως ματίζει τα άλματα της αφήγησης με μαεστρία.

Η (όποια) δράση μάς μεταφέρεται μέσω μιας τριτοπρόσωπης αφήγησης, η οποία πολύ συχνά συναιρείται με ενός είδους εσωτερικό μονόλογο που μοιάζει να εκπορεύεται από το συλλογικό θυμικό των χαρακτήρων του βιβλίου - ειδικά των επτά προσώπων που επανέρχονται πιο συχνά στη διάρκεια της αφήγησης.

Ο καταβεβλημένος και καταθλιπτικός Φίλιππος, ένας συγγραφέας στον οποίο μάλλον καθρεφτίζεται ο ίδιος ο Koeppen∙ η νεαρή του σύζυγος, Εμίλια (και πάλι, αντίστοιχη της νεαρής συζύγου του Γερμανού συγγραφέα)∙ οι μαύροι Αμερικανοί στρατιώτες, Οδυσσέας Κότον και Ουάσινγκτον Πράις, από το στρατόπεδο των νικητών∙ ο εξαθλιωμένος, γερασμένος, Γερμανός αχθοφόρος, Γιόζεφ, από το στρατόπεδο των ηττημένων∙ η Γερμανίδα ερωμένη του Πράις, Κάρλα, που αντιπροσωπεύει την αδύναμη αντίδραση του «κοινού αισθήματος» μπροστά στη νοσταλγική αναπόληση του ναζιστικού παρελθόντος∙ ο διανοούμενος και ποιητής, κύριος Εντουιν, ο οποίος απομένει βουβός κήρυκας του «δυτικού μεγαλειώδους πνεύματος» με φόντο τα ερείπια της γερμανικής επικράτειας (και της Ευρώπης επίσης).

Ο Koeppen μπλέκει συνειρμούς, αναπολήσεις, φόβους και ελπίδες σε ένα εκρηκτικό αφηγηματικό μείγμα που αναπτύσσεται με υψηλές ταχύτητες. Ο αφηγηματικός ρυθμός και η χρήση της γλώσσας ξεχωρίζουν και υπογραμμίζουν τη λογοτεχνική αξία του έργου, ενώ η πολυπρισματική προσέγγιση της πραγματικότητας χαρακτηρίζεται από διαύγεια και όχι μόνο δεν αποπροσανατολίζει τον αναγνώστη, αλλά τον τοποθετεί στο σημείο όπου συρρέουν διαφορετικά κοινωνικοπολιτικά ρεύματα της εποχής, όπου ασκούνται ομόρροπες και αντίρροπες δυνάμεις.

Κι εδώ χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς η μετάφραση του Βασίλη Τσαλή, η οποία έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά πολύ καλών μεταφράσεων γερμανόφωνων κειμένων (π.χ. του Τόμας Μπέρνχαρντ από τις εκδόσεις Κριτική και, πιο πρόσφατα, του Φραντς Κάφκα από τις εκδόσεις Κίχλη).

Συμπυκνωμένα σε λιγότερες από 24 ώρες, τα τεκταινόμενα σχολιάζουν εμμέσως μια σειρά από πληγές, οικείες για τον γερμανικό μεταπολεμικό κόσμο, αλλά και διαχρονικές. Για παράδειγμα, αντιπαραβάλλονται οι ναζιστικές διώξεις κατά των Εβραίων με τον τρόπο που αντιμετωπίζονταν οι νέγροι στις ΗΠΑ τη δεκαετία του ’50. Ομοίως, οι νικητές και οι ηττημένοι του Μεγάλου Πολέμου αντιπαραβάλλονται με τους νικητές και τους ηττημένους της καθημερινότητας, με τους τυχερούς και τους άτυχους του ερωτικού παιχνιδιού, με αυτούς που επιζητούν «αποναζιστικοποίηση» της χώρας κι αυτούς που νοσταλγούν χωρίς ενδοιασμούς τον εθνικοσοσιαλισμό.

Ολοι οι χαρακτήρες, πρωτεύοντες και δευτερεύοντες, πηγαινοέρχονται στις γειτονιές του Μονάχου χωρίς εμφανή προσανατολισμό, σαν τα «περιστέρια στη χλόη», τσιμπολογώντας ψήγματα μιας θολής κι αβέβαιης πραγματικότητας - ή με τα λόγια του ίδιου του Koeppen: «[...] ακατανόητο ήταν το ποτάμι, ακατανόητος ο παφλασμός, ληθαργικός ο βόμβος των ήχων». Κι όλα τα παραπάνω συνοψίζονται ένα προς ένα στην πυκνή κατακλείδα του βιβλίου: «[...] Το όνειρο είναι βαρύ και ταραγμένο. Η Γερμανία ζει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ανατολικός κόσμος, δυτικός κόσμος, θρυμματισμένος κόσμος, δύο ημισφαίρια, αντίπαλα και ξένα μεταξύ τους, η Γερμανία ζει πάνω στο σημείο επαφής, πάνω στο ρήγμα, ο χρόνος είναι πολύτιμος, είναι ένα διάστημα μόνο, ένα πενιχρό διάστημα, σπαταλημένο, μια στιγμή για να ανασάνεις, μια μικρή ανάπαυλα στο αναθεματισμένο πεδίο της μάχης».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας