Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο

Η Καρολίνα Μέρμηγκα στο μυθιστόρημα «Ο Ελληνας γιατρός» μεταπλάθει ελεύθερα τη ζωή του παππού της, Κωνσταντίνου Μέρμηγκα

Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο

  • A-
  • A+

Η Καρολίνα Μέρμηγκα μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου δεν μιλούσαν παρά ελάχιστα για τον παππού της. Μόνο τα βασικά, τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες από τη ζωή του. Ο γιατρός Κωνσταντίνος Μέρμηγκας (1874-1941) είχε, βέβαια, πεθάνει δεκαέξι ολόκληρα χρόνια πριν γεννηθεί αυτή. Ηταν όμως μια ισχυρή προσωπικότητα με πλούσιο σε εμπειρίες και αναγνώριση βίο, κουράριζε βασιλιάδες και είχε μεταφράσει τον «Φάουστ»!

Υπήρχε, όμως, κι «ένα τζιζ στην ιστορία του», όπως λέει η Καρολίνα Μέρμηγκα. Για ένα φεγγάρι (11 Μαΐου-1 Αυγούστου του 1941) υπήρξε δήμαρχος Αθήνας. Επί γερμανικής κατοχής.

Κι αν δεν είχατε ξανακούσει το όνομά του, δεν πειράζει, ακόμα και η εγγονή του που τον έκλεισε στις σελίδες του απολαυστικού, αλλά και απαιτητικού μυθιστορήματος «Ο Ελληνας γιατρός» (εκδόσεις Μελάνι) ομολογεί ότι αναγκάστηκε να διαβάσει πολλή Ιστορία. Αξιζε τον κόπο. Η γνωστή συγγραφέας και μεταφράστρια κέρδισε ένα λογοτεχνικό και προσωπικό στοίχημα.

• Ορίζετε το βιβλίο ως μυθιστόρημα. Ο «Ελληνας γιατρός» δεν είναι δηλαδή ακριβώς ο παππούς σας;

Είναι μια σύνθεση που βασίζεται στη ζωή ενός πραγματικού προσώπου. Ηθελα, όμως, κάπως να προστατεύσω τον παππού μου. Γι’ αυτό, αν και χρησιμοποίησα σαν καμβά τον χαρακτήρα και τη διαδρομή του, του... άλλαξα τα φώτα. Αυθαιρέτησα, πρόσθεσα στοιχεία, ακόμα και ερωτικές ιστορίες. Δεν θέλω να θεωρηθεί ότι το βιβλίο αυτό είναι η ιστορία του, γιατί απλούστατα δεν είναι.

• Πώς γεννήθηκε μέσα σας η ιδέα;

Ηθελα να γράψω κάτι για το παρελθόν. Η σημερινή κατάσταση με έχει πάρα πολύ φρικάρει. Είδα, λοιπόν, το παρελθόν σαν καταφυγή. Επίσης, τα τελευταία χρόνια έχω αρχίσει να μελετώ Νεότερη Ιστορία, αυτήν που ποτέ δεν διδαχτήκαμε κανονικά στο σχολείο. Είδα ότι έχει τόσο πολύ υλικό για μυθιστόρημα που μπορείς να γράφεις τρεις ζωές.

Απορώ πραγματικά που δεν έχουμε στην Ελλάδα ιστορικό μυθιστόρημα κάποιου επιπέδου, μια Χίλαρι Μαντέλ, ας πούμε, και μη με παρεξηγήσετε. Γιατί έχουμε κόμπλεξ, οποιοσδήποτε καταπιαστεί με την Ιστορία είναι σαν να μπαίνει σε ναρκοπέδιο, κι είναι κρίμα.

• Θα μας πείτε με λίγες κουβέντες την ιστορία του παππού σας;

Ξεκίνησε από τη Μάνη, το χωριό Κάμπος, μεταξύ Καλαμάτας και Καρδαμύλης. Οι γονείς του πρέπει να ήταν μισοεύποροι, αφού μπόρεσαν να τον σπουδάσουν Ιατρική στην Αθήνα· μπαίνανε τότε σε ηλικία 16 χρόνων. Μετά, κέρδισε μια κρατική υποτροφία και σπούδασε Στρατιωτική Ιατρική στη Γερμανία, εξ ου και η αγάπη του γι’ αυτή τη χώρα, που τελικά του δημιούργησε και θέμα.

Οταν γύρισε στην Ελλάδα πέρασε από επαρχία (Λάρισα κ.α.) και κατέληξε στην Αθήνα, όπου παντρεύτηκε μια πλούσια νύφη με προίκα (η προσωπική του ζωή θα ’λεγα ότι είναι διασκεδαστική), έκανε παιδιά, τον πατέρα μου και μια θεία μου, έχουν πεθάνει πια και οι δύο. Σιγά σιγά μπήκε στην πολιτική.

Στην αρχή πολιτεύθηκε με τον Βενιζέλο, γιατί ήταν η ελπίδα, μετά ήρθε η απογοήτευση. Τότε ανέλαβε να κουράρει τον Κωνσταντίνο τον Α΄ και στη συνέχεια τον Αλέξανδρο. Την περίφημη ιστορία με το δάγκωμα της μαϊμούς την έζησε από κοντά, υπάρχουν και φωτογραφίες.

• Ποιο στοιχείο του παππού σας θεωρείτε ότι είναι ίδιον της εποχής του;

Αυτό που με εντυπωσίασε ήταν ότι υπήρξε τότε μια γενιά που ξεκίνησε, όπως αυτός, από την επαρχία, χωρίς οικογενειακά εφόδια, χωρίς τίποτα. Κι όμως, πήγαν στο εξωτερικό και διέπρεψαν, ως γιατροί, γλύπτες και ζωγράφοι.

Ηταν μια γενιά που έκανε κάτι διασκελισμούς που εμείς ούτε τους διανοούμαστε. Επίσης, κάτι που πολύ με συγκινεί είναι ότι αν και δεν σταμάτησε ποτέ να είναι ένας διάσημος χειρουργός, παράλληλα έγραφε, ενώ είναι ο πρώτος που μετέφρασε στα ελληνικά ολόκληρο τον Φάουστ, με ομοιοκαταληξία. Είχε μια ολόκληρη βιβλιοθήκη μόνο με Γκέτε - κανονική εμμονή μαζί του. Προσωπικά, δεν μου λέει τίποτα ο Φάουστ, αλλά αντιλαμβάνομαι ότι τότε ήταν η Βίβλος.

• Και η συνεργασία του με τους Γερμανούς;

Αποφάσισε να γίνει δήμαρχος Αθήνας για να βοηθήσει. Εμεινε τρεις μήνες, μέχρι που του ζήτησαν μια λίστα με ομήρους. Εγραψε το όνομά του δέκα φορές και παραιτήθηκε.

Πέθανε με αστείο θα ’λεγα τρόπο, τον ίδιο περίπου με τον βασιλιά Αλέξανδρο. Χτύπησε μπαίνοντας στο τραμ, έπαθε μόλυνση και μετά σηψαιμία γιατί αρνήθηκε να πάρει σουλφοναμίδες. Τις φοβόταν, ήταν ακόμα κάτι καινούργιο. Ηταν και πείσμων ως Μανιάτης.

• Το μυθιστόρημα κάθε άλλο παρά παραμελεί τα ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα. Συναντάμε τον Βενιζέλο, τους βασιλιάδες, πηγαίνουμε στη Σμύρνη.

Κάθε τόσο σκάλωνα σε γεγονότα (π.χ. τη Μικρασιατική Καταστροφή, γιατί είχε πάει και στη Σμύρνη) ή πρόσωπα (π.χ. την Πηνελόπη Δέλτα ή την Αννα Μελά-Παπαδοπούλου, που έμεινε γνωστή ως Μάνα του Στρατιώτου) και μου ήταν αδύνατον να μη γράψω γι’ αυτά.

Ξεκίνησα να τιμήσω έναν άνθρωπο και δεν χόρταινα να τιμώ κι άλλους πολλούς. Οποιος διαβάσει το βιβλίο θα το καταλάβει αμέσως - είναι σαν να σταματάω και να παίρνω μια ανάσα. Το γέμισα και με υποσημειώσεις, ίσως είναι λίγο υπερβολικό. Γενικά, θα ’λεγα, ότι είναι ένα βιβλίο αργής ανάγνωσης, δεν μπορεί να διαβαστεί στα πεταχτά -είναι το κακό του και το καλό του. Και είναι και λίγο μεγάλο, αλλά δεν γινόταν διαφορετικά, παρ’ όλο που μου αρέσει η μικρή φόρμα.

• Νιώθατε όσο προχωρούσατε ότι ίσως κάτι θα διδαχθεί ο αναγνώστης;

Ούτε θέλω ούτε είμαι σε θέση να διδάξω. Οταν σε απορροφά ένα μυθιστορηματικό υλικό δεν μπαίνει τέτοιο θέμα, το αντίθετο. Το μόνο που θα ’λεγα είναι ότι άρχισαν να με ενδιαφέρουν τα ελάχιστα κοινά σημεία με τη σημερινή Ελλάδα.

Η πάστα των ανθρώπων μοιάζει να ήταν πιο ανθεκτική τότε. Παραδείγματος χάρη, δεν δίνω στην Εκτέλεση των Εξι τόση έμφαση επειδή τους συμπαθώ, αλλά επειδή, αν και ιστορικά αθώοι, έμειναν και εκτελέστηκαν, ενώ θα μπορούσαν πολύ άνετα να φύγουν.

• Και μετά τον «Ελληνα γιατρό» τι;

Δεν είχα ποτέ φανταστεί πως θα ’γραφα κάτι τέτοιο, αλλά να σας πω την αλήθεια είναι το είδος του βιβλίου που θα ’θελα να διαβάσω. Τώρα θα γίνω αντιπαθής, αλλά έχω κουραστεί με τα βιβλία για το πώς αισθάνεται ο συγγραφέας. Θέλω λογοτεχνία παλιάς σχολής, μια ιστορία, μια αφήγηση που ρέει. Και την απολαμβάνεις.

Το βιβλίο παρουσιάζουν σήμερα στις 8.30 μ.μ. στον Ιανό ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος,
 ο δημοσιογράφος και εκδότης του Τhe Books’ Journal Ηλίας Κανέλλης και ο γιατρός, λογοτέχνης Πάνος Δ. Αποστολίδης.

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η ιστορία του Ιούδα είναι το Τσερνόμπιλ του αντισημιτισμού
Ο κορυφαίος συγγραφέας, Αμος Οζ, μας μιλά για το νέο του τολμηρό βιβλίο, τον «Ιούδα». Είναι γραμμένο με άπειρη αγάπη για τον Ιησού και τον «προδότη» μαθητή του. Είναι ένα μυθιστόρημα που δίχασε, αλλά και...
Η ιστορία του Ιούδα είναι το Τσερνόμπιλ του αντισημιτισμού
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
Καθημερινοί, αναγνωρίσιμοι άνθρωποι, που φοράνε την απώλεια κατάσαρκα. Αυτοί εμπνέουν τα διηγήματα της συλλογής της «Μόνο ο αέρας ακουγόταν». Η πραγματικότητα συγκλονίζει και κλονίζει την συγγραφέα Ευγενία...
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τα Γιάννενα, ο Καρίγιο και οι Ρηγάδες
Ο δημοσιογράφος Βαγγέλης Σιαφάκας ένιωσε την ανάγκη να γράψει και για την προσωπική του διαδρομή. Μια αγαπημένη πόλη που αλλάζει στον χρόνο, γεμάτη συναρπαστικούς ανθρώπους. Μια γενιά που οργανώνεται για να...
Τα Γιάννενα, ο Καρίγιο και οι Ρηγάδες
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παζάρι βιβλίου
Δευτέρα και Τρίτη από τις 17.00 έως αργά το βράδυ, στο υπόγειο του Black Bird Underground Music Stage θα βρείτε προσφορές και νέες κυκλοφορίες σε βιβλία πολιτικής σκέψης, φιλοσοφίας, Ιστορίας, λογοτεχνίας,...
Παζάρι βιβλίου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Φιμώνουν τον Αλάα αλ Ασουάνι
Οι αιγυπτιακές αρχές απαγόρευσαν την προηγούμενη εβδομάδα στον πιο διάσημο, ίσως, σήμερα Αιγύπτιο συγγραφέα, τον Αλάα αλ Ασουάνι του «Μεγάρου Γιακουμπιάν» να δώσει στην Αλεξάνδρεια ένα προγραμματισμένο...
Φιμώνουν τον Αλάα αλ Ασουάνι
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Θησαυρός γνώσης και πολιτισμού
Διακόσιες χιλιάδες τόμοι σημαντικών προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών, εξαιρετικά βιβλία που καλύπτουν από την ελληνική ναυτιλία μέχρι τη νεοελληνική λογοτεχνία, αλλά και εκδόσεις ερευνητικού...
Θησαυρός γνώσης και πολιτισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας