Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αθεοι θεοσεβούμενοι

Αθεοι θεοσεβούμενοι

  • A-
  • A+

Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις ● Εξουσιαστικές Ιδεολογίες

Ο θεός είναι νεκρός… παραμένει νεκρός… τον έχουμε σκοτώσει. Πώς θα παρηγορηθούμε, οι δολοφόνοι όλων των δολοφόνων; Ο,τι ήταν ιερότερο και τρανότερο στον κόσμο πέθανε ματωμένο από τα μαχαίρια μας. Ποιος θα σκουπίσει αυτό το αίμα από πάνω μας… Δεν είναι το μεγαλείο αυτής της πράξης πολύ μεγάλο για μας; Δεν πρέπει εμείς οι ίδιοι να γίνουμε θεοί, ώστε να φανούμε αντάξιοι;

(Φ. Νίτσε)

Επιμέλεια: Γιώργος Σταματόπουλος 

Η τρέχουσα συζήτηση στην Ελλάδα για το θρησκευτικό φαινόμενο συνήθως εξαντλείται στις εγκόσμιες εκφάνσεις του: διαχωρισμός Εκκλησίας – Κράτους, φορολόγηση εκκλησιαστικής περιουσίας, σχέσεις εκκλησιαστικής ιεραρχίας με τις ελίτ του πλούτου, τα προνόμια της ιεραρχίας αυτής, η πρόσφατη διαμάχη για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών, η αντίληψη ότι η Εκκλησία είναι βασικός πυλώνας του ελληνικού έθνους-κράτους, το εύλογο ερώτημα γιατί υπάρχουν 10.000 δημόσιοι υπάλληλοι κληρικοί ενώ οι δημόσιοι γιατροί είναι 8.000, η συνθηκολόγηση μέρους των εκπροσώπων της εκκλησιαστικής ιεραρχίας με κατακτητές (βλέπε την επιστολή των πατέρων του Αγίου Ορους που καλωσόριζαν τον Χίτλερ στην Ελλάδα) κ.λπ.

Πέρα όμως από τα παραπάνω σημαντικά ζητήματα που τίθενται από την εκκοσμίκευση της θρησκείας, ένα ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Γιατί, ενώ έχουν περάσει τρεις αιώνες από τότε που οι διαφωτιστές εξήγγειλαν το εγκόσμιο σχέδιο για τον θάνατο του θεού, δεν πέθανε ακόμα; Ισως αν άκουγαν τον Πλάτωνα -«η θρησκεία είναι ένα θεραπευτικό ψεύδος»-, θα αντιλαμβάνονταν τη συνθετότητα της θρησκευτικής ανάγκης.

To βιβλίο του Κ. Λάμπου «Θεός και Κεφάλαιο» δεν μας φωτίζει καθόλου γι’ αυτό, είναι άλλη μία αναγγελία θανάτου χωρίς να υπάρχει το πτώμα.

Η εξήγηση για τον Κ. Λάμπο, που είναι προσφιλής στους διαφωτιστικούς κύκλους αριστερής, αναρχικής και φιλελεύθερης απόχρωσης, γιατί ο θεός είναι επτάψυχος, είναι απλή και χιλιοειπωμένη.

Ο μύθος του παντοδύναμου θεού στηρίζεται στην άγνοια και στη βία της εξουσίας.

Το επιχείρημα της άγνοιας είναι ιστορικά έωλο. Στη μακραίωνη πορεία των 70.000 χρόνων του Homo Sapiens, οι τελευταίοι τρεις αιώνες όχι μόνο δεν χαρακτηρίζονται από άγνοια, αλλά από μια τεράστια πλημμυρίδα γνώσεων και προόδων της επιστήμης και της τεχνολογίας.

Γιατί αυτές δεν στάθηκαν ικανές να ξεριζώσουν τη μυθοπλασία του θεού;

Οι ίδιοι που επικαλούνται το επιχείρημα της άγνοιας θεωρούν ότι οι προεγγράμματες τροφοσυλλεκτικές – κυνηγετικές κοινωνίες, στις απαρχές της ανθρωπότητας, χαρακτηρίζονταν από εξισωτικές δομές και αντι-ιεραρχικές σχέσεις (ο πρωτόγονος κομμουνισμός του Μαρξ, ο ευγενής άγριος του Ρουσό).

Αν όμως οι θρησκείες επιβλήθηκαν με τη βία των εκμεταλλευτικών εξουσιών για να λειτουργήσουν ως ιδεολογίες υποταγής, γιατί οι άνθρωποι των εξισωτικών και ακρατικών κοινωνιών πίστευαν στα πνεύματα;

Η αποδεικτική δύναμη του λόγου δεν μπορεί να αποκαλύψει, χρησιμοποιώντας κοινώς αποδεκτά εννοιολογικά εργαλεία, επιστημονικά και φιλοσοφικά, τι υπήρχε εν αρχή, την απαρχή της απαρχής.

Ο λόγος ποτέ δεν θα αποδείξει αν υπάρχουν πνεύματα μετά θάνατον, αθάνατη ψυχή, κόλαση ή παράδεισος, ζωή μετά θάνατον.

Οι θεολογικές αυτές παραδοχές δεν επιδέχονται επαλήθευση ή διάψευση, είναι αυτοεπαληθεύσιμες, δηλαδή δόγμα.

Οποιος ισχυρίζεται ότι μετά θάνατον υπάρχει ψυχή, ας φέρει μια απόδειξη.

Ο άνθρωπος είναι ίσως από τα λίγα πλάσματα που έχουν επίγνωση του πεπερασμένου της φύσης του και την ίδια στιγμή αρνείται να αποδεχτεί τη θνητότητά του.

Η αξιοσημείωτη διάρκεια του θρησκευτικού φαινομένου είναι σε άμεση σχέση με το ότι ξορκίζει τη θνητότητα, προσφέρει μια παρηγοριά στο κατατρομαγμένο από τον αφανισμό του άτομο και μια προσδοκία για τη μετά θάνατον ανάστασή του.

Ο Νίτσε ατυχώς εξήγγειλε τον θάνατο του θεού, συνοδεύοντας αυτήν την προτροπή με μία ύβριν, να γίνουμε εμείς θεοί. Δεν έκανε τίποτε άλλο από το να αντιστρέψει την ιουδαιοχριστιανική παράδοση της ανθρωποποίησης του θείου (Χριστός) σε θεοποίηση του ανθρώπου.

Τα αποτέλεσμα είναι μια ανθρωπολογική τραγωδία. Γίναμε εγκόσμιοι αλαζόνες θεοί και κυριαρχήσαμε πάνω στη φύση και στα άλλα πλάσματα και αυτό που αφήνουμε πίσω μας ως επίτευγμα της προόδου είναι ένας βίος αβίωτος, ένας ελάχιστος εγωκεντρικός εαυτός.

Το ανθρωπολογικό υπόδειγμα της νεωτερικότητας είναι ο άθεος θεοσεβούμενος.

Αυτός που σκότωσε τον θεό για να μετατραπεί σε ανελέητο θεό του εαυτού του. Αυτός ο θεός είναι ο πιο αδυσώπητος διότι δεν προσφέρει ούτε τη μετάνοια, τη δυνατότητα εξιλέωσης, στον άλλο, στον συνάνθρωπο, γιατί είναι ένας ατομοκεντρικός θεός.

Ο άνθρωπος είναι ο κυριότερος κίνδυνος για τον άνθρωπο και ο μεγαλύτερος απελευθερωτικός στόχος είναι ο αυτοπεριορισμός του.

Το πρότυπο που πρέπει να αναζητήσουμε είναι πώς θα ζήσουμε έναν εγκόσμιο βίο με αυτοδημιουργία και αυτοθέσμιση, μεστή νοήματος, όχι στη βάση ενός ιδεώδους, επίγειου ή ουράνιου παραδείσου.

Αλλωστε, ακόμα και αν υπήρχε ζωή μετά θάνατον, θα ήταν μια αβίωτη ζωή αν ήταν μία επανάληψη ενός εγκόσμιου ανεξέταστου βίου.

Και τι τραγωδία! Θα διαρκούσε αιώνια.

*Καθηγητής Οικονομικών στο ΤΕΙ Ηπείρου, συγγραφέας

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Τσίπρας, οι Social Waste και 15 ιστορίες ακόμα
Την τρίτη απόπειρα για να προσεγγίσει το θέμα «Αριστερά, Πολιτική και Ποδόσφαιρο» επιχειρεί στο νέο του βιβλίο ο Θανάσης Κάππος. Η μουσική και οι αλάνες, τα πρόσωπα και τα γεγονότα συνδέουν δύο φαινομενικά...
Ο Τσίπρας, οι Social Waste και 15 ιστορίες ακόμα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η σοσιαλδημοκρατία σήμερα
Το νέο βιβλίο του συνταγματολόγου Ξενοφώντα Κοντιάδη (εκδ. Πόλις) πραγματεύεται θέματα όπως οι προοπτικές ανάκαμψης του πολιτικού χώρου, η ιστορική του διαδρομή, οι βασικές του θέσεις και η σύγκρουση με τις...
Η σοσιαλδημοκρατία σήμερα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τα Γιάννενα, ο Καρίγιο και οι Ρηγάδες
Ο δημοσιογράφος Βαγγέλης Σιαφάκας ένιωσε την ανάγκη να γράψει και για την προσωπική του διαδρομή. Μια αγαπημένη πόλη που αλλάζει στον χρόνο, γεμάτη συναρπαστικούς ανθρώπους. Μια γενιά που οργανώνεται για να...
Τα Γιάννενα, ο Καρίγιο και οι Ρηγάδες
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παρουσιάζεται το βιβλίο του Περικλή Κοροβέση
Στις 8 το βράδυ, ο Ελεύθερος Κοινωνικός Χώρος Nosotros διοργανώνει εκδήλωση στην οποία θα παρουσιαστεί το βιβλίο του Περικλή Κοροβέση «Στο κέντρο του περιθωρίου». Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Τάσος...
Παρουσιάζεται το βιβλίο του Περικλή Κοροβέση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενας Ελληνας στη γη των Ζαπατίστας
«Οι φυγάδες», το βιβλίο που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη μας μεταφέρει στη ζούγκλα της Λατινικής Αμερικής, σε ένα μέρος που δεν κατονομάζεται, όπου διαφορετικοί άνθρωποι κι ένα εμβληματικό...
Ενας Ελληνας στη γη των Ζαπατίστας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Tάσος Λειβαδίτης σε τρίτομη συγκεντρωτική έκδοση
Σε μία βραδιά αφιερωμένη στον αγαπημένο ποιητή της μεταπολεμικής Αριστεράς θα μιλήσουν οι Θ. Νιάρχος, Γ. Κουβαράς, Γ. Βάγιας και Σπ. Αραβανής. Θα προβληθεί ντοκιμαντέρ για τον ποιητή, ενώ ο Ν. Ανδρουλάκης και...
Ο Tάσος Λειβαδίτης σε τρίτομη συγκεντρωτική έκδοση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας