• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.2°C / 27.9°C
    4 BF
    26%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.4°C / 29.6°C
    2 BF
    56%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.2°C / 31.0°C
    2 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 24.2°C
    1 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    5 BF
    43%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 27.0°C
    1 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.4°C
    2 BF
    50%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.4°C / 27.4°C
    2 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.5°C / 27.5°C
    4 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 24.0°C
    3 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.3°C / 23.8°C
    5 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    2 BF
    40%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 27.3°C
    0 BF
    65%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 26.7°C
    2 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 27.1°C
    2 BF
    59%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.4°C / 27.7°C
    3 BF
    22%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.3°C / 25.5°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.7°C / 27.3°C
    1 BF
    48%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    0 BF
    73%
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ / ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Οι φίλοι και η λογοτεχνία σώζουν ζωές

  • A-
  • A+

Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους.

Χαμηλόφωνη παρουσία και πεζογραφική φωνή η Ευγενία Μπογιάνου αναμοχλεύει και τακτοποιεί αυτοβιβλιογραφικές μνήμες. Βιβλία, πρόσωπα, εποχές.

Η βιβλιοθήκη ενός συγγραφέα δεν είναι ξεκομμένη ιστορία από την ψυχοστασία του και τη γραφή του.

Πρόζα ή ποίηση με σαφή κοινωνική ανησυχία, παραστατική αφήγηση αλλά και ελλειπτική διάθεση, μεταφυσικός λυρισμός ή φιλοπαίγμων αισθησιασμός διαπερνά την αναγνωστική εμπειρία της σημερινής φιλοξενούμενης και, εξ αντανακλάσεως, το αφηγηματικό υπέδαφος των κειμένων της. 

Μ.Φ. 

❖❖❖❖❖

Χρόνια πριν, σε μια πολύ δύσκολη προσωπική στιγμή, απ’ αυτές που βρίσκεσαι σε ένα απροσδιόριστο χείλος και που γνωρίζεις καλά πως το επόμενο βήμα μπορεί να σε οδηγήσει διά παντός από τη μία ή από την άλλη πλευρά, δύο πράγματα στάθηκαν ικανά να με βοηθήσουν: οι φίλοι και τα βιβλία.

Από τότε έχω τη βαθιά και αδιαπραγμάτευτη πεποίθηση πως οι φίλοι και η λογοτεχνία σώζουν ζωές. Φυσικά δεν αναφέρομαι στην υλική υπόσταση της ζωής, όσο σε όλα εκείνα που νοηματοδοτούν τις μέρες μας και τις γεμίζουν χαρά.

Η παιδική μου ηλικία, με την προτροπή μιας φιλαναγνώστριας καλλιεργημένης μητέρας, ήταν πλούσια σε διαβάσματα. Πολλές φορές ανακαλώ εκείνα τα απογεύματα του αποκαλόκαιρου, που μόνο μου μέλημα ήταν να προλάβω: να προλάβω να διαβάσω όσο πιο πολλά βιβλία μπορούσα –όλα αν γινόταν, πράγμα που, πολύ καιρό μετά, κατάλαβα πως είναι αδύνατον, γιατί όσα πιο πολλά διαβάζεις, τόσα πιο πολλά σου λείπουν– καθώς η απειλή του Σεπτεμβρίου και της μείωσης του ελεύθερου –και για μένα του μόνου γόνιμου– χρόνου ήταν πια ορατή.

Ενα από τα πρώτα διαβάσματα ήταν το «Χωρίς οικογένεια» του Εκτορα Μαλό. Εζησα ώρες βαθιάς συγκίνησης παρέα με τον σχεδόν συνομήλικο Ρεμί και με τα όσα θαυμαστά και απόκοσμα του συνέβαιναν.

Λίγο αργότερα διάβασα και το «Με οικογένεια» του ίδιου συγγραφέα, με ηρωίδα ένα κοριτσάκι εδώ, αλλά μάλλον δεν μου έκανε την ίδια εντύπωση. Ξεπέρασα όμως τον Μαλό και τα κάπως απλοϊκά ηθικά του διδάγματα, αμέσως μόλις ανακάλυψα τον Μαρκ Τουαίν.

Ο Τομ Σόγιερ και ο Χάκλμπερι Φιν έγιναν οι ήρωές μου. Αυτή ήταν η απάντηση σε όλα τα ερωτήματα: ανέμελη, αθώα αλητεία. Διάβαζα με μανία τις περιπέτειές τους και ο χώρος του δωματίου μέσα στο οποίο συνήθως κατέλυα, διευρυνόταν.

Αυτή η αίσθηση του «απλώματος», όταν η ανάγνωση με ευχαριστεί, ακόμη με ακολουθεί. Και η ευγνωμοσύνη που ένιωθα τότε έχει την ίδια χροιά με αυτή που νιώθω και σήμερα.

Μετά, ή σχεδόν παράλληλα, ήρθε ο σκληρός ρεαλισμός και η λεπτή ειρωνεία του Ντίκενς, που με έκανε να αγαπήσω με πάθος τον «Ολιβερ Τουίστ», το παιδί-σύμβολο του αγώνα για τη ζωή, σκιαγραφημένο με απαράμιλλη ανθρωπιά από τον μεγάλο συγγραφέα.

Αγάπησα όμως πολύ και τις «Μεγάλες προσδοκίες», εκεί όπου για πρώτη ίσως φορά, ξεφεύγοντας από τους μονοδιάστατους ήρωες, κατάλαβα την έννοια της πολυπλοκότητας των ανθρώπινων χαρακτήρων και της αμφισημίας των καταστάσεων.

Η ταύτιση με τον Μέλιο και την αγάπη του για τα γράμματα και την Αγράμπελη, στο «Ενα παιδί μετράει τ’ άστρα» του Μενέλαου Λουντέμη, υπήρξε απόλυτη.

Ακολούθησε μια λίγο άναρχη, από πλευράς διαβάσματος, εφηβεία, για να φτάσω αισίως στην πενταετία, από τα δεκαοκτώ ώς τα είκοσι τρία μου περίπου, που μάλλον καθόρισε και τη μετέπειτα πορεία μου.

Ηταν η εποχή που από τη Θεσσαλονίκη όπου γεννήθηκα κατέβηκα στην Αθήνα. Η παρέα δεν ήταν συμπαγής, ήταν ρευστή, ανομοιογενής, αντισυμβατική και παράδοξη, «ανοιχτή» όπως και τα διαβάσματά της, με ερεθίσματα ποικίλα και ακατάτακτα, ανίκητη περιέργεια που έμοιαζε να είναι το παν, μεγάλη αγάπη για κάθε μορφής τέχνη και, κυρίως, αγάπη για τη λογοτεχνία.

Είχα την τύχη να γίνω μέλος της.

«Ρίξε μια ματιά σ’ αυτό» μου είπε η Φωτεινή, «όχι για τον Εσσε, για τον Τρακλ», και μου έδωσε ένα μικρό, σχεδόν τετράγωνο βιβλίο από τις εκδόσεις Καστανιώτη και τι πόρτα μου άνοιξε! Εγώ κάτι είχα ακούσει για τα πεζά του Εσσε, αλλά το όνομα Τρακλ δεν μου έλεγε τίποτα.

Στο βιβλίο με τα «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» της Α΄ Λυκείου που έχω κρατήσει, βλέπω τις σημειώσεις μου για ποιήματα όπως το «Δεν είμαστε ποιητές σημαίνει» του Σαραντάρη ή όπως το «Περιηγητές στη Λειτουργία» του Παπατσώνη και θυμάμαι ακόμη την εντύπωση που μου έκαναν, αλλά η επαφή με το σκοτεινό, λυρικό και βαθιά υπαρξιακό σύμπαν του Τρακλ ίσως ήταν η πρώτη μου ουσιαστική επαφή με την ποίηση.

Ακολούθησαν «Το χρονικό» του Τάκη Σινόπουλου και το «Με ένα στεφάνι φως» της Τζένης Μαστοράκη. Σχεδόν από τότε, η «Τέταρτη διάσταση» -όπως αρμόζει σε κάθε φετιχιστή- του Γιάννη Ρίτσου, βρίσκεται πάντα –παρ’ όλες τις μετακομίσεις– δίπλα στο προσκέφαλό μου.

Εκείνο τον καιρό ήταν που διάβασα και την «Οκτάνα» του Εμπειρίκου για να αφεθώ χωρίς αντιστάσεις στο «πλήρες μυστήριον της υπάρξεως της ζωής».

Φυσικά υπέκυψα στη σκοτεινή γοητεία του Τζόφρεϋ Φέρμιν και της αγάπης του για το αλκοόλ στο «Κάτω από το ηφαίστειο» του Μάλκομ Λόουρυ. Μετά ήρθε η Ιουστίνη και το «Αλεξανδρινό κουαρτέτο» του Ντάρρελ, σε μετάφραση του Χουρμούζιου.

Επιλογή από διηγήματα του Τσέχωφ, στην έκδοση με το γαλάζιο εξώφυλλο από το «Θεμέλιο». Το «Στο υπόγειο» του Μπάμπελ, απ’ τις εκδόσεις « στιγμή», σε μετάφραση Σπύρου Τσακνιά. Διηγήματα του Γκυ Ντε Μωπασσάν, αλλά και ο «Εξώστης» του Καχτίτση και ο «Φιλόξενος καρδινάλιος» του Γονατά.

Διηγήματα του Παπαδιαμάντη, του Μητσάκη και του Βιζυηνού. Μακρύς ο κατάλογος, αλλά αυτή η πρώτη και καθοριστική περίοδος συστηματικής ανάγνωσης, έτσι, λίγο αυθαίρετα, μπορώ να πω πως «ολοκληρώθηκε» όταν έπεσε στα χέρια μου το «Μέχρι το φάρο» της Βιρτζίνιας Γουλφ από τις εκδόσεις «Οδυσσέας».

• Η συλλογή διηγημάτων της Ε. Μπογιάνου «Μόνο ο αέρας ακουγόταν» θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Κάθε βιβλίο μού «αποκαλύπτεται» όταν είμαι έτοιμη να το γράψω
Η Λίλα Κονομάρα απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
Κάθε βιβλίο μού «αποκαλύπτεται» όταν είμαι έτοιμη να το γράψω
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Οδηγός για τη Σκανδιναβική Αστυνομική Λογοτεχνία», του Νίκου Μ. Γεωργιάδη
Το νέο βιβλίο του συγγραφέα παρουσιάζεται τo απόγευμα της Πέμπτης 16 Δεκεμβρίου, στο Αθηναίων Πολιτεία, στο Θησείο.
«Οδηγός για τη Σκανδιναβική Αστυνομική Λογοτεχνία», του Νίκου Μ. Γεωργιάδη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οι νικητές των Βραβείων Βιβλίου Public
Σε μία λαμπερή γιορτή που αποτέλεσε σημείο συνάντησης για συγγραφείς, εκπροσώπους του εκδοτικού κλάδου, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους και αναγνώστες, τα Public βράβευσαν τα βιβλία που αγαπήθηκαν από το...
Οι νικητές των Βραβείων Βιβλίου Public
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παρουσίαση της Μεγάλης Ανθολογίας «Δαίδαλος»
Η Μεγάλη Ανθολογία της Σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας «Δαίδαλος» παρουσιάζεται στο βιβλιοπωλείο Ιανό. Θα μιλήσουν ο διευθυντής της «Εφ.Συν.», ο πρόεδρος και η γενική γραμματέας της Εταιρείας Συγγραφέων. Η...
Παρουσίαση της Μεγάλης Ανθολογίας «Δαίδαλος»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
Καθημερινοί, αναγνωρίσιμοι άνθρωποι, που φοράνε την απώλεια κατάσαρκα. Αυτοί εμπνέουν τα διηγήματα της συλλογής της «Μόνο ο αέρας ακουγόταν». Η πραγματικότητα συγκλονίζει και κλονίζει την συγγραφέα Ευγενία...
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οι βραχείες λίστες
Το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε τους βραχείς καταλόγους για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας που αφορούν τις εκδόσεις του έτους 2014 και έχουν ως εξής:
Οι βραχείες λίστες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας