Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι Unidos Podemos δεν υπόσχονται παράδεισο, είναι πια ρεαλιστές

Ο 39χρονος Αργεντινός, που ζει από μικρό παιδί στην πανέμορφη Γρανάδα, είναι ένα από τα μεγάλα ονόματα της ισπανόφωνης λογοτεχνίας

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Οι Unidos Podemos δεν υπόσχονται παράδεισο, είναι πια ρεαλιστές

  • A-
  • A+

Ψήφισε ήδη τους Unidos Podemos -στην Ισπανία ισχύει η επιστολική ψήφος- και ήρθε στην Ελλάδα από την ωραία Γρανάδα, χωρίς κανένα άγχος, για τις εκδηλώσεις του Ιβηροαμερικανικού λογοτεχνικού φεστιβάλ, αλλά και για να παρουσιάσει το νέο του μυθιστόρημα «Ο ταξιδιώτης του αιώνα». Είναι το τρίτο βιβλίο τού μόλις 39 χρόνων Αντρες Νέουμαν που βγάζουν οι εκδόσεις «opera».

Αν δεν έχετε διαβάσει τα δυο άλλα («Βαρβαρισμοί» και «Κατά μόνας»), αυτό εδώ, με τις 700 σελίδες του, φτάνει και περισσεύει για να συνταχθείτε αμέσως με την προφητική, εδώ και δεκαπέντε τόσα χρόνια, ρήση του Ρομπέρτο Μπολάνιο ότι στον Νέουμαν ανήκει η λογοτεχνία του 21ου αιώνα. Είναι από τα μεγαλειώδη εκείνα μυθιστορήματα που συνήθως γράφονται από πιο ώριμους ηλικιακά συγγραφείς, κορυφώνουν μια καριέρα και δίνουν και κανένα Νόμπελ. Βρήκε και στα χέρια του Αχιλλέα Κυριακίδη την ιδανική μετάφραση.

Οχι ότι ο Νέουμαν έχει κανένα παράπονο από διεθνή αναγνώριση. Αυτός ο γεννημένος στην Αργεντινή και εξόριστος από μικρό παιδί στην Ισπανία νεαρός έχει ήδη φορτωθεί βραβεία. Η λογοτεχνία, όμως, είναι γι’ αυτόν ένα «παιχνίδι» με εποχές, σχολές, ιδέες, βιβλία άλλων. Χωρίς σύνορα και όρια.

Κάτι σαν τη ζωή του -μας τα λέει παρακάτω. Κάτι σαν τη ζωή του Χανς, του «Ταξιδιώτη του αιώνα», που καταφτάνει με μια άμαξα στο Βανδερβούργο, μια φανταστική μικρή πόλη κάπου μεταξύ Σαξονίας και Πρωσίας, γύρω στο 1829, μετά το τέλος των Ναπολεόντειων πολέμων. Μυστηριώδης τύπος, συνεχώς υπ’ ατμόν, από ταξίδι σε ταξίδι, διανοούμενος καθ’ υπερβολή, λάτρης και μεταφραστής της ποίησης, μπλέκει με ένα απίθανο λογοτεχνικό σαλόνι, ερωτεύεται τη Ζοφί, μια απίστευτη φεμινίστρια, και συνεχίζει τον δρόμο του.

• Ο ήρωάς σας είναι ένας ταξιδιώτης χωρίς ρίζες και πατρίδα. Τουλάχιστον δεν τα αποκαλύπτετε. Είναι πολύ εύκολη η υπόθεση ότι σας μοιάζει;

Μεγάλωσα πάνω σε ένα σύνορο, αυτό έγινε η πατρίδα μου. Οταν ο πρόεδρος Κάρλος Μένεμ έδωσε αμνηστία στους στρατιωτικούς της χούντας για τα εγκλήματά τους, η οικογένειά μου αποφάσισε να φύγει από την Αργεντινή. Γιατί στη διάρκεια της δικτατορίας είχε υποφέρει, μια θεία μου είχε απαχθεί και βασανιστεί, πολλοί συγγενείς μου είχαν αυτοεξοριστεί.

Oταν έφτασα μικρό παιδί στη Γρανάδα ένιωθα ότι υπάρχει μία πόρτα. Την άνοιγα και ήμουν στην Ισπανία.

Την έκλεινα και έμενα στην Αργεντινή. Δεν μπορούσα να διαλέξω. Οταν πέθανε πριν από λίγα χρόνια η μητέρα μου, διαφωνήσαμε με τον αδελφό μου για τις στάχτες της. Αυτός ήθελε να φυτέψουμε ένα δέντρο και να τις βάλουμε στη ρίζα του, ένιωθε την ανάγκη να έχει ένα μέρος να πηγαίνει.

Εγώ πάλι δεν ήθελα ένα συγκεκριμένο μέρος, δεν μπορούσα να διαλέξω μεταξύ Αργεντινής και Ισπανίας. Μοιράσαμε τις στάχτες, οι μισές μπήκαν στις ρίζες ενός δέντρου, τις άλλες μισές τις σκόρπισα στη Μεσόγειο. Αυτή η ιστορία είναι το τέλειο σύμβολο της ζωής μου.

• Το φανταστικό Βανδερβούργο είναι μια... κινητή πόλη, η τοπογραφία, οι δρόμοι της συνεχώς μετατοπίζονται. Δεν είναι, φαντάζομαι, απλώς μια ωραία, ποιητική ιδέα. Προσπαθούσα να την εντάξω στο μεγάλο λατινοαμερικάνικο μυθιστόρημα κι όλο μου έρχονταν στον νου Ευρωπαίοι συγγραφείς.

Οταν εμπνεύστηκα το Βανδερβούργο σκεφτόμουνα, βέβαια, τις «Αόρατες Πολεις» του Ιταλο Καλβίνο και τον «Πύργο» του Κάφκα, αλλά πάνω απ’ όλα το «Πέδρο Πάραμο» του Χουάν Ρούλφο, αυτόν τον τόπο πέρα από τον χρόνο στον οποίο βρίσκεται ξαφνικά ο ήρωάς του.

Σκεφτόμουν και το μυθικό Μακόντο από τα «Εκατό Χρόνια Μοναξιάς» του Μάρκες, αλλά και τη Σάντα Μαρία, την πόλη που εμπνεύστηκε ο Χουάν Κάρλος Ονέτι. Ολες αυτές οι φανταστικές πόλεις ανθίζουν στο λατινοαμερικανικό μυθιστόρημα. Γιατί λοιπόν να μην αποκτήσουν λογοτεχνική εφαρμογή και στην Ευρώπη;

• Πώς και αποφασίσατε να τοποθετήσετε ένα μυθιστόρημα στη γερμανική επαρχία των αρχών του 19ου αιώνα;

Πάντα με ενδιέφερε ο γερμανικός ρομαντισμός, είναι η πρώτη ευρωπαϊκή avant garde. Τέλη του 18ου, αρχές του 19ου αιώνα μπορείς να βρεις στη Γερμανία πειράματα μεταξύ ποίησης και αφορισμών, μεταξύ δοκιμίων και μυθοπλασίας.

Ολα τα λογοτεχνικά είδη, που σήμερα μας φαίνονται κανονικά, τότε έγιναν για πρώτη φορά. Επίσης, στις αρχές του 19ου αιώνα κάτι πολύ σοβαρό συνέβη στη Γερμανία για την ίδια την Ευρώπη. Και όχι μόνο από την πλευρά της αισθητικής, αλλά και της φιλοσοφίας (έχουμε τον Καντ) και της πολιτικής. Τότε ξεπήδησε η ίδια η ταυτότητα της Ευρώπης, αλλά άρχισε να γεννιέται και το Κακό, που θα την κατέστρεφε.

• Η εποχή μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους και η σημερινή, μετά την πτώση του σοσιαλισμού, αποκτούν στο βιβλίο σας απίστευτες ομοιότητες. Στο λογοτεχνικό σαλόνι αυτά που συζητούν είναι ακριβώς τα ίδια που μας ταλαιπωρούν ακόμα: η επανάσταση, η έννοια του έθνους, η Εκκλησία και το κοσμικό κράτος, τα πολιτικά δικαιώματα, η ένωση της Ευρώπης. Βάλατε λίγο κι εσείς το χεράκι σας για να τονίσετε τους παραλληλισμούς των δύο αιώνων;

Ακριβώς αυτή ήταν η ιδέα και το παιχνίδι μου. Ενιωθα το μυθιστόρημά μου σαν μια «μεταφραστική μηχανή» μεταξύ του 19ου και του 21ου αιώνα. Οτιδήποτε αναφερόταν στον 19ο αιώνα προσπαθούσα να το «μεταφράσω», για μένα και τους αναγνώστες, στη δική μας εποχή.

Μετά τη σήψη του καθεστώτος του Ναπολέοντα και την πτώση της ίδιας της ιδέας της επανάστασης, του σαρώματος μιας ουτοπίας, άρχισε πάλι η κυριαρχία του συντηρητικού status quo, που διήρκεσε δεκαετίες, ένα είδος πισωγυρίσματος. To ίδιο συμβαίνει και σήμερα λόγω ενός μείγματος πολιτικών και οικονομικών λόγων.

Τα εργατικά δικαιώματα, ο χωρισμός Κράτους - Εκκλησίας, όλα πάνε πίσω, γυρίζουμε σε συνθήκες που υπήρχαν πριν από τη δεκαετία του ᾽60. Ακόμα και τα σεξουαλικά ήθη κατά κάποιο τρόπο συντηρητικοποιούνται. Υπάρχει και μια δεύτερη, σημαντική ομοιότητα μεταξύ των δύο αιώνων.

Λένε ότι ο 19ος ήταν ένας αργός αιώνας. Φοβερό λάθος, για πρώτη φορά στην ιστορία του το ανθρώπινο είδος μπορούσε να μετακινείται με μεγάλη ταχύτητα, με τρένα, με ατμόπλοια. Η βιομηχανική επανάσταση είναι η σημαντικότερη μέχρι να φτάσουμε στο ίντερνετ. Επίσης τότε γεννήθηκε ο φεμινισμός, σημαντικός κρίκος ανάμεσα στους δύο αιώνες.

• Μήπως η Ζοφί παραείναι φεμινίστρια, υπερβολικά μπροστά από την εποχή της; Τι είδους γυναίκες είχατε στο μυαλό σας πλάθοντας την ηρωίδα σας;

Προσπάθησα να την πλάσω, σαν ένα είδος Φρανκενστάιν, από όλες τις προχωρημένες, απίστευτες γυναίκες της εποχής της. Υπήρχαν πολλές, ξέρετε. Είχα στο μυαλό μου τις ρομαντικές συγγραφείς, που διάβασα τις αλληλογραφίες τους.

Τη μητέρα του Σοπενχάουερ, αυτού του σεξιστή και μισογύνη φιλοσόφου, που η ίδια είχε ελεύθερη ερωτική ζωή, δικό της λογοτεχνικό σαλόνι, στο οποίο σύχναζε ο Γκέτε και ήταν η πρώτη Γερμανίδα συγγραφέας που υπέγραφε με το δικό της όνομα, όχι του συζύγου της.

Επίσης τη Σοφί Μερό, πρώτη επαγγελματία μεταφράστρια στην Ευρώπη που, καθόλου τυχαία, παντρεύτηκε έναν πολύ νεότερό της ποιητή, τον Κλέμενς Μπρεντάνο. Μιλάμε για μια γενιά γυναικών που διαμορφώθηκαν από τη Γαλλική Επανάσταση, αλλά κατάλαβαν ότι αυτή αφορούσε μόνο τους άνδρες, ότι στην οικογένεια τίποτα δεν άλλαξε, ότι χρειαζόταν μια δεύτερη επανάσταση κλειστού χώρου.

Τρία μόλις χρόνια από τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ήρθε ευτυχώς η Μέρι Γούλστονκραφτ με το «A Vindication of the Rights of Woman» και έθεσε στο κέντρο τις γυναίκες. Είπε ότι ο άνδρας δεν είναι όλο το ανθρώπινο είδος. Και άρχισε μια κούρσα που ακόμα δεν έχει τελειώσει.

• Ο κεντρικός σας ήρωας είναι ευρωπαϊστής, θα λέγαμε, αλλά και μετριοπαθής πολιτικά, δεν είναι ριζοσπάστης και επαναστάτης. Γιατί;

Ο Χανς πιστεύει στην κοινή ευρωπαϊκή κουλτούρα, γι’ αυτό κάνει και αυτή την ανθολογία ευρωπαϊκής ποίησης, που διακόπτεται -άλλη μια αλληγορία, δεν μπορούν με τη Ζοφί να τελειώσουν το βιβλίο τους, όπως δεν μπορούμε να τελειώσουμε με την ένωση της Ευρώπης. Θα ’λεγα, όμως, ότι δεν είναι μετριοπαθής, αλλά σκεπτικιστής, σε αντίθεση με τον φίλο του, τον Αλβαρο, που πιστεύει στην επανάσταση, στις ριζοσπαστικές λύσεις.

Ο Χανς είναι σαν να λέει, «ξέρω ότι οι επαναστάσεις δεν έχουν αποτελέσματα». Ισως να ’ναι και ο χαρακτήρας του βιβλίου που έρχεται από το μέλλον, μια τόση δα πινελιά επιστημονικής φαντασίας στο βιβλίο. Δεν λέει ο Χανς στην αρχή ότι πάει να συναντήσει τον κύριο Λιοτάρ, που φυσικά έχει το όνομα του διάσημου μεταμοντέρνου φιλοσόφου;

Ε, ερχόμενος στον 19ο αιώνα από τον σύγχρονο μεταμοντέρνο κόσμο μας, ξέρει ότι χρειαζόμαστε επανάσταση αλλά και συγχρόνως ότι η επανάσταση δεν φέρνει αποτελέσματα. Αυτή είναι η τραγωδία.

• Εσείς τι πιστεύετε για την Ευρώπη;

Εγώ πιστεύω στον Νότο του Νότου. Γεννήθηκα στη Νότια Αμερική και ζω στον Νότο της Ισπανίας. Είμαι φτιαγμένος από Νότο. Εχω μια πραγματική περιφερειακή αίσθηση των πραγμάτων. Αυτό σημαίνει ότι καταλαβαίνω απόλυτα τι συμβαίνει στην Ελλάδα, τις εντάσεις που υπάρχουν με την κεντρική εξουσία της Ε.Ε., γιατί, με διαφορετικό τρόπο, το ίδιο συνέβη στην Πορτογαλία και στην Ισπανία, ακόμα και στην Ιρλανδία.

• Βρήκατε κι έναν τρόπο να «χώσετε» την Ισπανία στο γερμανικό σας σαλόνι, με τον Αλβαρο, που τόσο κακολογεί την πατρίδα του.

Οπως κάθε Ισπανός. Ενα πράγμα που μου αρέσει στους Ισπανούς είναι ότι μισούν την Ισπανία. Οι περισσότεροι βρίσκονται σε μάχη με την εθνική τους ταυτότητα -υπάρχουν οι εσωτερικοί εθνικισμοί (βασκικός, καταλανικός κ.λπ.), οι πέντε επίσημες γλώσσες. Και βέβαια έχουμε τις δύο Ισπανίες που συγκρούονται αιώνες τώρα - την προοδευτική και τη συντηρητική.

Ο Αλβαρο, αυτοεξόριστος για πολιτικούς λόγους, δεν ξέρει ότι έναν αιώνα αργότερα με τον Φράνκο θα πλημμυρίσει πάλι η Ευρώπη από εξόριστους συμπατριώτες του. Ούτε ότι σήμερα υπάρχει με κάποια έννοια ακόμα μια γενιά νέων ανθρώπων, οι indignados, που μπορεί να πάρουν τον δρόμο της ξενιτιάς για οικονομικούς λόγους. Αλλά μπορείς να διαχωρίσεις την πολιτική από την οικονομία; Δεν μπορείς.

• Τι ψήφο στείλατε στις ισπανικές εκλογές της Κυριακής;

Unidos Podemos, φυσικά, κανένα άλλο κόμμα δεν μπορεί να κάνει κάτι. Ξέρω ότι πολλοί Ελληνες θα σκεφτούν, «σιγά, και ο ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή, τι έκανε;» Αλλά τι περιθώρια πραγματικά υπήρχαν για να κάνει ο Τσίπρας αυτά που υποσχέθηκε; Καμία χώρα του Νότου δεν μπορεί να καταφέρει τίποτα από μόνη της.

Χρειάζεται ένα μέτωπο από Ιταλία, Πορτογαλία, Ισπανία, Ελλάδα και, ίσως, τη Γαλλία, που περνάει κι αυτή δύσκολες στιγμές. Ελπίζω και προλέγω ότι σε τέσσερα-πέντε χρόνια θα έχουμε παντού νέα αριστερά κόμματα, που θα αλλάξουν την Ευρώπη. Τώρα η Γερμανία, η Αγγλία, ίσως και η Γαλλία παίρνουν όλες τις αποφάσεις. Χρειάζεται αντίβαρο.

• Λέτε για τη Γαλλία, που βγήκε στους δρόμους. Το ενδεχόμενο να δούμε πρόεδρο τη Μαρίν Λεπέν δεν το σκέπτεστε;

Είναι ένα ρίσκο. Στην Ισπανία ευτυχώς δεν έχουμε ακροδεξιό κόμμα. Ετσι, αν πάρεις την οργή του κόσμου, τη φωτιά του ριζοσπαστισμού, που η τρόικα τη φουντώνει, και την κατευθύνεις σε μια πολιτισμένη πρόταση, όπως κάνουν οι Unidos Podemos, δεν θα υπάρξει χάος και καταστροφή. Πιστεύω ότι δεν θα αντιμετωπίσουν τα προβλήματα του Τσίπρα. Ξεκινάνε από άλλη αφετηρία, δεν έχουμε, για παράδειγμα, το ίδιο τραπεζικό σύστημα.

Το πρόγραμμά τους είναι πια πολύ ρεαλιστικό, είδαν και τι έγινε στην Ελλάδα και δεν υπόσχονται παραδείσους. Και κάτι ακόμα. Στη Μαδρίτη και στη Βαρκελώνη πήραν τους δήμους και βλέπουμε τη διαφορά: λιγότερα χρέη, περισσότερα χρήματα για κοινωνικά προγράμματα, αλλαγή της πολιτιστικής ζωής. Αν μπορούν να κυβερνήσουν τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη, γιατί όχι και ολόκληρη τη χώρα;

Ο Μπολάνιο ήταν κάτι μεταξύ Μπόρχες και Κλιντ Ιστγουντ

• Ας μιλήσουμε για τον Μπολάνιο, που αφού διάβασε το πρώτο σας μυθιστόρημα έγραψε ότι τον «υπνώτισε» και ότι «σας ανήκει η λογοτεχνία του 21ου αιώνα». Τον συναντήσατε ποτέ;

Ηταν μέλος στην κριτική επιτροπή για το λογοτεχνικό βραβείο Ηerralde της Βαρκελώνης όπου έστειλα το 1999 το πρώτο μου μυθιστόρημα, το «Bariloche». Δεν είχα διαβάσει τίποτα δικό του, δεν είχε γίνει ακόμα μύθος, ήταν απλώς ένας μεγάλος συγγραφέας που λίγοι ήξεραν. Ψήφισε το βιβλίο μου, έγραψε κι ένα κολακευτικό άρθρο. Εκπληκτος αγόρασα μερικά βιβλία του, να δω τι συγγραφέας είναι.

Τον λάτρεψα. Και τον πήρα τηλέφωνο. Εμενε στην Καταλονία, εγώ στην Ανδαλουσία, μας χώριζαν χίλια χιλιόμετρα. Με κάλεσε σπίτι του.

Μου μαγείρεψε μεξικάνικα τάκος και μου διάβασε αρχαία ελληνικά και ρωμαϊκά ποιήματα με δυνατή φωνή. Εβαλε μεξικάνικη πανκ και ενώ παίζαμε σκάκι αργά μέσα στη νύχτα, αυτός, σοβαρός και αφοσιωμένος, στα ενδιάμεσα έβγαζε κραυγές σαν τρελός, ακολουθώντας τη μουσική. Και το σπίτι του ήταν σε απόλυτη καθαριότητα, τα βιβλία του σε άψογη τάξη.

Μου φάνηκε σαν ένα μείγμα κλασικού ποιητή και καουμπόι. Κάτι μεταξύ Μπόρχες και Κλιντ Ιστγουντ. Με το έργο του και τη ζωή του κατάφερε να ενώσει δύο στάσεις απέναντι στη λογοτεχνία που έμοιαζαν μακρινές.

Η μια είναι η μετα-λογοτεχνική, βιβλιοφιλική γραφή που μιλάει συνέχεια για συγγραφείς, σαν να ζεις σε μια βιβλιοθήκη (κι εγώ εκεί ανήκω) και η άλλη είναι η σχολή του Μπουκόφσκι ή των μπιτ, όλο σεξ, ντραγκς και ροκ εντ ρολ.

Και ξαφνικά ήρθε ο Μπολάνιο και έδειξε ότι μπορεί την ίδια στιγμή να είναι bookish και σεξ και ντραγκς και ροκ εντ ρολ. Αυτό ήταν για μένα το αποκαλυπτικό και όχι η πρόζα ή οι χαρακτήρες του. Και επιπλέον ήταν ένας Χιλιανός που έγραψε το Μεγάλο Μεξικανικό Μυθιστόρημα ζώντας στην Ισπανία. Εσπασε την ιδέα της μιας και μόνης εθνικότητας ενός βιβλίου.

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μόλις ανακοινώθηκαν, αφορούν βιβλία του 2016
Τα περισσότερα από τα βιβλία στα οποία απονέμονται τα «φετινά» Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, μπορεί να μην υπάρχουν καν στα ράφια των βιβλιοπωλείων (για τις προθήκες, ούτε λόγος). Κι αυτό, όχι γιατί η Κριτική...
Μόλις ανακοινώθηκαν, αφορούν βιβλία του 2016
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Λαϊκή ψήφος για το Χρυσό Μπούκερ
Ετσι, η φετινή 50ή επέτειος από την ίδρυσή του γιορτάζεται με πλήθος εκδηλώσεων, οι οποίες κινητοποιούν το κοινό, βάζοντας και το ίδιο στο παιχνίδι. Διότι με λαϊκή ψήφο, ηλεκτρονική φυσικά, θα αναδειχθεί το...
Λαϊκή ψήφος για το Χρυσό Μπούκερ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οι βλαβερές συνέπειες του σεξ και ο Παπαδιαμάντης
Η καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Κρήτης, αλλά και διαλεχτή πεζογράφος Αγγέλα Καστρινάκη σκύβει πάνω στα ερωτικά διηγήματα του Παπαδιαμάντη, τα ξεψαχνίζει και προσπερνώντας τις «φρικτές» εικόνες ενός ταγμένου...
Οι βλαβερές συνέπειες του σεξ και ο Παπαδιαμάντης
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
Καθημερινοί, αναγνωρίσιμοι άνθρωποι, που φοράνε την απώλεια κατάσαρκα. Αυτοί εμπνέουν τα διηγήματα της συλλογής της «Μόνο ο αέρας ακουγόταν». Η πραγματικότητα συγκλονίζει και κλονίζει την συγγραφέα Ευγενία...
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Φιμώνουν τον Αλάα αλ Ασουάνι
Οι αιγυπτιακές αρχές απαγόρευσαν την προηγούμενη εβδομάδα στον πιο διάσημο, ίσως, σήμερα Αιγύπτιο συγγραφέα, τον Αλάα αλ Ασουάνι του «Μεγάρου Γιακουμπιάν» να δώσει στην Αλεξάνδρεια ένα προγραμματισμένο...
Φιμώνουν τον Αλάα αλ Ασουάνι
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τόπο στους νέους συγγραφείς
Δύο μόνο συγγραφείς από τη Μεγάλη Βρετανία κατάφεραν να μπουν στη βραχεία λίστα των έξι υποψηφίων για το βραβείο Man Booker, που ανακοινώθηκε χθες. Και είναι η δεύτερη μόλις χρονιά που το κορυφαίο βρετανικό...
Τόπο στους νέους συγγραφείς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας