Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα παιδιά του Ερωτόκριτου

Ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου σε κόμικς, από τις εκδόσεις Polaris (Aπό αριστερά προς τα δεξιά) Γιώργος Γούσης (εικονογράφηση), Δημοσθένης Παπαμάρκος και Γιάννης Ράγκος (κείμενα, έρευνα)

Τα παιδιά του Ερωτόκριτου

  • A-
  • A+

Συγκαταλέγεται στα μεγάλα ποιήματα του Ελληνισμού, μαζί με τα έπη του Ομήρου και τη βυζαντινή υμνογραφία.

Ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου σηματοδότησε την Κρητική Αναγέννηση, επικρίθηκε μεν από σπουδαίους Ελληνες διανοούμενους ως ευτελές λαϊκό δημιούργημα («εξάμβλωμα» το χαρακτήριζε ο Kοραής και «μυθιστόρημα για τις υπηρέτριες» ο Mιστριώτης), επηρέασε, όμως, όσο κανένα άλλο κείμενο τη νεοελληνική ποίηση από τον Σολωμό ώς τον Σεφέρη, και κυρίως αγαπήθηκε όσο λίγα.

Μεταφέρθηκε σε κόμικς στη σειρά «Κλασικά εικονογραφημένα» πριν από 65 χρόνια, για να φτάσουμε στο σήμερα, όταν οι εκδόσεις Polaris θέλησαν να δημιουργήσουν τη δική τους αντίστοιχη σειρά κλασικής ελληνικής λογοτεχνίας σε κόμικς.

«Κάλεσαν εμένα και τον Γιάννη και μετά ήρθε και ο Δημοσθένης, το τρίτο παιδί του "Ερωτόκριτου", αν και ακόμη δεν ξέραμε ποιο κείμενο να επιλέξουμε για να κάνουμε το κόμικς», μας λέει ο εικονογράφος της παρέας, Γιώργος Γούσης.

Είναι μόλις 30 ετών, σκιτσογραφεί σε γνωστές εφημερίδες και περιοδικά, ενώ το πρώτο του κόμικς, «Ιστορίες από αθώες εποχές», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΨΜ.

«Η ομάδα έδεσε και είχε σημασία το πώς έδεσε. Περάσαμε πολλές ώρες συζητήσεων», προσθέτει ο δημοσιογράφος και ερευνητής Γιάννης Ράγκος.

«Στο τραπέζι έπεσαν πολλές ιδέες, από τον Ομηρο μέχρι τον Βιζυηνό. Το εύρος ήταν μεγάλο και αρχίσαμε να αποκλείουμε σταδιακά τίτλους. Καταλήξαμε στον "Ερωτόκριτο" για πολλούς λόγους. Είχε, για παράδειγμα, εξωτερική δράση -ίντριγκες, έρωτες κ.λπ.- οπότε αυτό ευνοούσε και την οπτικοποίηση. Από κει και πέρα, το πρώτο που έπρεπε να κάνουμε ήταν να διαβάσουμε το κείμενο. Μιλάμε για 10.010 στίχους, σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο και κρητική διάλεκτο. Και φυσικά, να κάνουμε εκτεταμένη έρευνα για το υλικό».

«Κάθε εικόνα, κάθε τι που χρησιμοποιήσαμε είναι απολύτως τεκμηριωμένο», εξηγεί ο ιστορικός της παρέας, Δημοσθένης Παπαμάρκος.

Ναι, είναι ο συγγραφέας του εξαιρετικού «Γκιακ» (εκδ. Αντίποδες), το οποίο μάλιστα θα γίνει και θεατρικό.

Ο ίδιος είναι ένας νέος επιστήμονας, που ψάχνει να βρει χρόνο για να τελειώσει το διδακτορικό του... αλλά, πού με τόσες συγγραφικές δουλειές. Πάντως η μία είναι καλύτερη από την άλλη, του λέμε για να λάβουμε την απάντηση:

«Με τον "Ερωτόκριτο" μας έκανε μάγκες ο Γιώργος... αν δεν είχε τον συγκεκριμένο τρόπο σκέψης πάνω στη χωροθεσία των καρέ και της εικονογράφησης, τίποτα δεν θα γίνονταν όπως έγινε».

Η αλήθεια είναι πως το συγκεκριμένο graphic novel έχει διαδοθεί αστραπιαία, με αποτέλεσμα η πρώτη έκδοση να εξαντληθεί στις τρεις πρώτες μέρες της κυκλοφορίας του...

«Η βασική ιδέα είναι η ενθάρρυνση ελληνόθεμων κόμικς», εξηγεί ο Δημοσθένης. «Το "Logicomix" δημιούργησε ένα νέο παράδειγμα, έκανε μια τομή, χρειάζεται και συνέχεια», σχολιάζει.

Πόσο δύσκολο ήταν να διαχειριστούν ένα κείμενο που δεν έχει χρόνο, ούτε περιγραφές σε λεπτομέρειες;

«Πράγματι, μιλάμε για ένα έργο fantasy», λέει ο Γιώργος. «Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι τοποθετημένο σε συγκεκριμένο ιστορικό χρόνο. Βλέπουμε, για παράδειγμα, ότι η δράση εξελίσσεται στην αρχαία Αθήνα, που δεν είναι μόνο αρχαία αλλά και βυζαντινή, έχει και στοιχεία ενετοκρατίας και στοιχεία μιας ελληνικής πόλης προ του δωδεκαθέου ακόμα! Το όλο πλαίσιο είναι φανταστικό εντελώς - κάτι σαν τα έργα του Τόλκιν, για να καταλάβεις. Ο Κορνάρος επίσης δεν περιγράφει καν το τι φορούσαν οι ήρωές του ή πώς ήταν τα μαλλιά τους, οι πανοπλίες τους κ.λπ.».

Πώς κατάφεραν, λοιπόν, κάθε τι που έβαλαν στο κόμικς να είναι απολύτως τεκμηριωμένο;

«Κάναμε πολλή έρευνα», απαντά ο Γιάννης. «Βρήκαμε, για παράδειγμα, τα σχέδια για το παλάτι που επρόκειτο να φτιάξει για τον Οθωνα ο διάσημος Γερμανός αρχιτέκτονας Σίνκελ (το οποίο δεν έγινε ποτέ) και εκεί ο Γιώργος βάσισε το παλάτι του βασιλιά Ηρακλή στο κόμικς. Χρησιμοποιήσαμε τα δρακόσπιτα στη Βόρεια Εύβοια για το σπίτι της Μάγισσας, οι μάχες έχουν χορογραφηθεί βάσει αναγεννησιακών εγχειριδίων οπλομαχητικής, τα ρούχα του Βασιλιά είναι βυζαντινά, η Αρετούσα είναι πιο αρχαιοελληνική...».

«Αλλά και στη γλώσσα του Κορνάρου, υπάρχουν στοιχεία από διάφορες εποχές», συμπληρώνει ο Δημοσθένης, που ασχολήθηκε κυρίως με το κείμενο.

«Υπάρχουν αναφορές σε κονταρομαχίες στα δυτικά πρότυπα. Μετά εμφανίζεται ένας Σαρακηνός, που είναι ο απόηχος της επαφής της Κρήτης με την Ανατολή και του αραβικού παρελθόντος της. Ολα αυτά συντάσσουν ένα πλαίσιο που ο εικονογράφος μπορεί να δημιουργήσει και ο σεναριογράφος να ελιχθεί».

Τον ρωτάμε αν σκέφτεται να γράψει ένα δοκίμιο πάνω στο making of του κόμικς, καθώς υλικό σίγουρα υπάρχει.

«Το έργο είναι πολύ σπουδαίο και πρωτοποριακό για την εποχή του», μας απαντά χαμογελώντας.

«Αρκεί να δεις την Αρετούσα: δεν είναι μία ακόμη όμορφη πριγκίπισσα, ένα ακόμη τρόπαιο, κλεισμένη στον πύργο της που περιμένει να δει ποιος θα την κερδίσει. Στον Κορνάρο, αυτή κινεί τα νήματα, αυτή ζητάει από τον Ερωτόκριτο να βρεθούν, αυτή είναι που αρνείται έναν συμβατικό γάμο. Μάλιστα, σύγχρονοι μελετητές αναγνωρίζουν στην Αρετούσα πρώιμα στοιχεία φεμινιστικού χαρακτήρα. Διεκδικεί την ισότητα στην εξουσία».

«Αυτό φαίνεται και στο εξώφυλλο του κόμικς, όπου πρωταγωνιστεί το τεράστιο σπαθί, γιγάντιο σύμβολο της εξουσίας, και το κρατάνε και οι δύο μαζί - ο Ερωτόκριτος με την Αρετούσα», λέει ο Γιώργος.

«Η αλήθεια είναι πως ο Ερωτόκριτος είναι πιο κοντά στην παράδοση που αποδομεί ο Θερβάντες, συγκαιρινός του Κορνάρου. Το ιπποτικό μυθιστόρημα στη Δύση άκμασε προ Κορνάρου, ενώ το πρότυπο του Ερωτόκριτου είναι το "Παρίσι και Βιέννη". Ενα έργο που το γνωρίζει ο Κορνάρος από την ιταλική του μετάφραση. Ενώ αυτό είναι αρκετά χαλαρό έργο και όχι τόσο σύγχρονο, ο Κορνάρος κάνει αυτή την τομή: επεμβαίνει, σφίγγει την πλοκή και την αλλάζει, όπως την έχουμε συνηθίσει σε μοντέρνα μυθιστορήματα».

Το κόμικς είναι αφιερωμένο στον σπουδαίο και πρόσφατα εκλιπόντα, Δημήτρη Αρμάο.

«Ο Γιώργος το ήθελε, καθώς τον ήξερε προσωπικά», λένε οι άλλοι δύο με μια φωνή. «Μπορεί κάποιοι άνθρωποι να είναι πράγματι αναντικατάστατοι, ωστόσο όσον αφορά τα σπουδαία κείμενα, ευτυχώς αφήνουν περιθώρια να καταπιαστείς μαζί τους, διατηρώντας ταυτόχρονα την ελευθερία σου ως καλλιτέχνη», απαντά ο Γιώργος.

Το πόσο δίκιο έχει φαίνεται στη δουλειά και των τριών αυτών... παιδιών του «Ερωτόκριτου».

Τρία αντίτυπα από το κόμικς «Ερωτόκριτος» διατίθενται μέσω του www.efsyn.gr, δωρεάν στους αναγνώστες μας. 

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Πάρα πολλοί Ελληνες έχουν μια δυνατή δεύτερη ταυτότητα: του Μικρασιάτη
Το να επιλέγεις ο ίδιος το όνομά σου αποτελεί από μόνο του ισχυρή ένδειξη για το ότι έχεις βαλθεί να επιλέξεις και τη μοίρα σου. Το πραγματικό όνομα του Soloup δεν είναι άγνωστο, ωστόσο εμείς δεν θα το...
Πάρα πολλοί Ελληνες έχουν μια δυνατή δεύτερη ταυτότητα: του Μικρασιάτη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Graphic novel-καταγγελία στις αδικίες
Το διαζύγιο των γονιών, η αλλαγή σπιτιού και γειτονιάς, καθώς και μια απρόσμενη επίσκεψη θα γίνουν η αφορμή για να ξεκινήσει η 13χρονη Αλίθια το ταξίδι της προς την ενηλικίωση. Το νεαρό κορίτσι μαθαίνει ότι το...
Graphic novel-καταγγελία στις αδικίες
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Δυο Γερμανοί ιστορικοί αποδεικνύουν τις οφειλές των Γερμανών προς την Ελλάδα
Παρουσιάζεται η ελληνική έκδοση του βιβλίου των Γερμανών ιστορικών K. H. Roth και H. Rübner «Η οφειλή των επανορθώσεων: υποθήκες της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα και την Ευρώπη». Είναι επιστημονικό...
Δυο Γερμανοί ιστορικοί αποδεικνύουν τις οφειλές των Γερμανών προς την Ελλάδα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Αλλο το πένθος για την Πόλη κι άλλο οι επικίνδυνοι εθνικισμοί
Λίγο πριν έρθει στην Αθήνα, η φημισμένη Τουρκάλα ερευνήτρια, Νουρντάν Τουρκέρ, περιγράφει το προσωπικό της στοίχημα να καταγράψει τις μνήμες και την ταυτότητα της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Πόλης, δίνοντας...
Αλλο το πένθος για την Πόλη κι άλλο οι επικίνδυνοι εθνικισμοί
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Βιβλία... στο πατάρι!
Πριν από λίγες δεκαετίες τα λογοτεχνικά πατάρια δεν ήταν μόνο καθημερινή συνήθεια συγγραφέων και διανοούμενων, ήταν στέκια. Με πρωτοβουλία των εκδόσεων Gutenberg ένα νέο «πατάρι» δημιουργήθηκε και πάλι και ήδη...
Βιβλία... στο πατάρι!
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Στα ελληνικά, δύο βιβλία του πρωτοπόρου ψυχολόγου Σερζ Μοσκοβισί
Μπορεί οι περισσότεροι να συνδέουμε το όνομα «Μοσκοβισί» με τον επίτροπο Οικονομικών της Ε.Ε., ωστόσο δεν είναι ο μόνος «διάσημος» στην οικογένεια. Ο πατέρας του, διάσημος ψυχολόγος Σερζ Μοσκοβισί, με το...
Στα ελληνικά, δύο βιβλία του πρωτοπόρου ψυχολόγου Σερζ Μοσκοβισί

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας