Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η γραμματική και το μυστικό της τέλειας ζωής

Ντιέγκο Μαράνι, «Νέα φινλανδική γραμματική»

Η γραμματική και το μυστικό της τέλειας ζωής

  • A-
  • A+

Μπορεί ο τίτλος του να παραπέμπει σε μαθησιακό εγχειρίδιο ξένης γλώσσας, ωστόσο το βιβλίο του Ντιέγκο Μαράνι, «Νέα φινλανδική γραμματική» (εκδόσεις Αιώρα) είναι μυθιστόρημα και μάλιστα ψυχολογικό θρίλερ.

Ο Μαράνι είναι ήδη γνωστός στους ευρωπαϊκούς κύκλους καθώς είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου ασχολείται με την προώθηση της πολυγλωσσίας.

Στο βιβλίο του, μέσω μιας συναρπαστικής ιστορίας, με εξαιρετικά ενδιαφέρουσα γραφή, στιγμές δεόντως πρωτότυπη και με αναστοχασμούς που διατηρούν το ενδιαφέρον, ο Ιταλός συγγραφέας προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή του αναγνώστη πάνω στα ζητήματα που τον απασχολούν βαθιά, όπως η γλώσσα, η μνήμη, η ταυτότητα, η αγριότητα του πολέμου, η συντροφικότητα.

«Μερικές φορές μπορείς να πεις περισσότερα λέγοντας λιγότερα», μας λέει ο Μαράνι. «Αυτό ισχύει και για τη γλώσσα της καθημερινότητας και του μυθιστορήματος».

                                    ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅ ┅

⚫  Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: τι έχει να πει ένας Ιταλός για τη φινλανδική γραμματική;

Αγαπώ τις γραμματικές. Μου δίνουν την αίσθηση ότι βάζουν σε τάξη όχι μόνο τη γλώσσα αλλά και τη ζωή. Η πρώτη γραμματική που μου έδωσε αυτή την αίσθηση ήταν η παλιά γραμματική μου των αρχαίων ελληνικών, όταν πήγαινα σχολείο. Ακόμα μετανιώνω που δεν τη μελέτησα όσο θα έπρεπε. Ισως εκεί να βρίσκεται κρυμμένο το μυστικό μιας τέλειας ζωής.

⚫  Ο ήρωας του βιβλίου λέει πως «όταν μίλησα, τότε κατάλαβα πως ήμουν ξένος». Πώς συνδέετε τη γλώσσα με την ταυτότητα, ειδικά στην Ε.Ε. σήμερα;

Το αν θα νιώθεις ξένος ή σαν στο σπίτι σου, εξαρτάται πολύ από εμάς τους ίδιους. Εμείς οι Ευρωπαίοι έχουμε πολλούς τρόπους να νιώθουμε σαν στο σπίτι μας στην Ευρώπη και να 'χουμε συναίσθηση όλων εκείνων που μας ενώνουν. Πλέον, είναι σαν να μην τα βλέπουμε όλα αυτά. Αυτό είναι και δική μας ευθύνη. Από την άλλη, οι κυβερνήσεις μας τα τελευταία 50 χρόνια δεν έκαναν τίποτα για να αναπτυχθεί κάποιας μορφής ευρωπαϊκός πατριωτισμός. Ολοι μένουν προσκολλημένοι στους μικρόψυχους εθνικισμούς. Οι Ευρωπαίοι πρέπει να εκπαιδευτούν στα ιδανικά μιας Ενωμένης Ευρώπης. Οι κοινωνίες δεν μένουν μαζί εξαιτίας των οικονομικών. Είναι κρυφοί δεσμοί που μας κρατάνε μαζί. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, τις αρχαίες γλώσσες. Κάποτε εσείς οι Ελληνες σπουδάζατε λατινικά κι εμείς οι Ιταλοί σπουδάζαμε αρχαία ελληνικά. Το γεγονός αυτό διατηρούσε έναν δεσμό ανάμεσα στις δύο κουλτούρες, βυθίζοντας τις ρίζες τους σ' ένα κοινό παρελθόν. Εγκαταλείψαμε τις ανθρωπιστικές επιστήμες στο όνομα της οικονομικής αποδοτικότητας. Δεν ήταν παραγωγικό να μελετάς αρχαία πράγματα. Μ' αυτόν τον τρόπο αποκοπήκαμε από τις ρίζες μας... Το σίγουρο είναι πως οι λαοί θα ξαναφέρουν κοντά τους λαούς και όχι οι κυβερνήσεις, που κατά κανόνα νοιάζονται μόνο για τις επόμενες εκλογές. Αν δεν θέλουμε να μας καταπιεί η Ιστορία, πρέπει να καταλάβουμε ο ένας τον άλλο και να συνδημιουργήσουμε το κοινό μας μέλλον.

⚫  Τελικά η πολυγλωσσία βοηθάει στην ανάπτυξη της αλληλεγγύης ή απομακρύνει;

Η πολυγλωσσία έχει νόημα μόνο σ' ένα λογικό πλαίσιο. Δεν μπορούμε όλοι να μιλάμε και τις 28 γλώσσες της Ε.Ε. Αλλά μπορούμε να μάθουμε γλώσσες που είναι δυνατό να αποβούν χρήσιμες για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού «δήμου». Αυτές αναπόφευκτα περιλαμβάνουν τα αγγλικά και τη γλώσσα των γειτόνων μας. Οταν ζούμε κοντά σε κάποια σύνορα δεν μπορούμε να αγνοούμε τη γλώσσα των γειτόνων μας. Το να τη μιλάμε είναι ένας τρόπος να μοιραζόμαστε, να κατανοούμε, να χτίζουμε ένα κοινό αίσθημα ανήκειν. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τις ξένες γλώσσες. Ακόμα περισσότερο, δεν πρέπει να τις αποκαλούμε ξένες. Γίνονται δικές μας, όταν τις μαθαίνουμε. Οσο περισσότερο τις μιλάμε τόσο περισσότερο τις κάνουμε κτήμα μας, τις «μολύνουμε» με τη δική μας γλώσσα και σκέψη.

⚫  Εσείς έχετε εφεύρει μία κοινή ευρωπαϊκή γλώσσα, τη Europanto, και μάλιστα έχετε αρθρογραφήσει σε αυτή.

Η Europanto είναι ένα αστείο, δεν είναι μια πραγματική γλώσσα. Είναι μια πρόκληση που χρησιμοποιώ για να ωθήσω τους ανθρώπους να καταλάβουν ότι οι γλώσσες είναι πάντα προσβάσιμες, ακόμα κι όταν δεν τις γνωρίζουμε, και ότι δεν είναι δύσκολο να τις μάθουμε. Ουσιαστικά η Europanto είναι ένα μείγμα λέξεων από διάφορες γλώσσες, που είναι εύκολα αναγνωρίσιμες. Την ονόμασα Europanto από τις ελληνικές λέξεις «Ευρώπη» και «παν»: όλα όσα κάνουν την Ευρώπη, δηλαδή.

⚫  Η ρήση του Βιτγκενστάιν «τα όρια του κόσμου μου είναι τα όρια της γλώσσας μου» φαίνεται να αναδύεται απ' όλο το βιβλίο σας.

Πράγματι, αυτό το σημείο αποτελεί την ουσία του βιβλίου. Ο ορισμός της ταυτότητας. Μας ορίζει η γλώσσα μας; Μπορούμε να έχουμε μια ταυτότητα ανεξάρτητα από τη γλώσσα μας; Δεν δίνω απάντηση. Διερευνώ, όμως, το θέμα. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι η ταυτότητα δεν είναι ένα προκαθορισμένο μοτίβο, με το οποίο γεννιόμαστε. Εξελίσσεται μαζί μας. Είναι μια διαδικασία, όχι ένα καλούπι. Είμαι βαθιά Ιταλός, αλλά η ζωή μου ως κοσμοπολίτη με έκανε ένα άλλο είδος Ιταλού. Ισως ένα καλύτερο είδος. Σε κάθε περίπτωση, η έκθεση στην ποικιλομορφία οδηγεί πάντα σε μεγαλύτερη συνειδητότητα, περισσότερη κατανόηση, διεύρυνση των οριζόντων. Και ποτέ δεν χάνεις τις ρίζες σου, όταν είναι στέρεες.

Το βιβλίο του, «Νέα φινλανδική γραμματική» (εκδ. Αιώρα) παρουσιάζεται Κυριακή, 11 Μαίου, στις 11.00, στο πλαίσιο της 13ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, στην αίθουσα ΒΑΒΕΛ, περίπτερο 15 (HELEXPO). Στην Αθήνα, η παρουσίαση θα γίνει την επόμενη μέρα, Δευτέρα 16 Μαΐου, στις 19.00, στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο (Πατησίων 47), με τη μεταφράστρια του βιβλίου, Δήμητρα Δότση, την καθηγήτρια Ιταλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Στέλλα Πριόβολου, και τον συγγραφέα.

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Βιβλία... στο πατάρι!
Πριν από λίγες δεκαετίες τα λογοτεχνικά πατάρια δεν ήταν μόνο καθημερινή συνήθεια συγγραφέων και διανοούμενων, ήταν στέκια. Με πρωτοβουλία των εκδόσεων Gutenberg ένα νέο «πατάρι» δημιουργήθηκε και πάλι και ήδη...
Βιβλία... στο πατάρι!
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Στα ελληνικά, δύο βιβλία του πρωτοπόρου ψυχολόγου Σερζ Μοσκοβισί
Μπορεί οι περισσότεροι να συνδέουμε το όνομα «Μοσκοβισί» με τον επίτροπο Οικονομικών της Ε.Ε., ωστόσο δεν είναι ο μόνος «διάσημος» στην οικογένεια. Ο πατέρας του, διάσημος ψυχολόγος Σερζ Μοσκοβισί, με το...
Στα ελληνικά, δύο βιβλία του πρωτοπόρου ψυχολόγου Σερζ Μοσκοβισί
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Επαναστατούμε γιατί δεν μπορούμε πλέον να αναπνεύσουμε»
Ο Φραντς Φανόν είναι μια μεγάλη και πολυσχιδής μορφή στη σύγχρονη σκέψη. Το βιβλίο του, που προσφέρει σήμερα η «Εφημερίδα των Συντακτών», αποδεικνύει αυτό που ισχύει: πως ο Φανόν δεν εντάσσεται εύκολα σε...
«Επαναστατούμε γιατί δεν μπορούμε πλέον να αναπνεύσουμε»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Για έναν νέο ανθρωπισμό
Ο διευθυντής της «Εφ.Συν.» Νικόλας Βουλέλης, ο συγγραφέας Πίτερ Χιούντις και η μεταφράστρια Ειρήνη Γαϊτάνου παρουσίασαν το βιβλίο, που προσφέρει αύριο η εφημερίδα μας με την έκδοση Σαββατοκύριακου, για τον...
Για έναν νέο ανθρωπισμό
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Μίκης... Διγενής
Ενα ακόμη δημιούργημα μας παρουσίασε στο σπίτι του κάτω από την Ακρόπολη ο μεγάλος συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης. Πρόκειται για το βιβλίο του «Μονόλογοι στο λυκαυγές» που έρχεται ως συνέχεια του προηγούμενου...
Ο Μίκης... Διγενής
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Ετιέν Μπαλιμπάρ... διορθώνει τον εαυτό του
Ο «μεγαλύτερος εν ζωή πολιτικός φιλόσοφος», όπως τον χαρακτήρισε ο Κώστας Δουζίνας, ο Γάλλος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας, Ετιέν Μπαλιμπάρ, όχι μόνο έρχεται συχνά στη χώρα μας, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει...
Ο Ετιέν Μπαλιμπάρ... διορθώνει τον εαυτό του

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας