• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 8.9°C / 12.4°C
    4 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 4.8°C / 8.5°C
    3 BF
    61%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 12.0°C
    4 BF
    70%
  • Ιωάννινα
    Ασθενής ομίχλη
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 6.3°C
    4 BF
    75%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.6°C / 6.0°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 2.4°C
    3 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 16.4°C
    1 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 10.9°C
    3 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.2°C / 13.4°C
    3 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.3°C / 7.3°C
    4 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    81%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.3°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.5°C / 9.4°C
    2 BF
    64%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.2°C / 12.7°C
    3 BF
    59%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.3°C / 6.6°C
    3 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.3°C / 6.7°C
    2 BF
    77%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.4°C
    2 BF
    57%

Σταμάτης Πολενάκης. Birds in the night. Σελ. 56. Εκδόσεις Ενύπνιο, 2022

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποιητικό όραμα με πολλαπλές ρίζες

  • A-
  • A+
Η σαρωτική επέλαση της Ιστορίας, βασικός άξονας της ποιητικής του, εδώ φαινομενικά απούσα, αποτελεί το υπονοούμενο αίτιο της «μετα-ιστορικής» καταστροφής.

Η νέα, έβδομη ποιητική συλλογή του Σταμάτη Πολενάκη αποτελεί συνέχεια και συμπύκνωση της έως τώρα πορείας του. Μορφολογικά, ξεκινώντας από σύντομα ποιήματα στις πέντε πρώτες συλλογές, συνεχίζοντας με δύο εκτενείς ποιητικές συνθέσεις σε ένα βιβλίο (Τα τριαντάφυλλα της Μερσέδες), περνώντας στο πεζό/μυθιστόρημα (Η πάλη με τον άγγελο) ο Πολενάκης καταλήγει τώρα σε μια ενδιάμεση λύση: μικρής έκτασης πεζά ποιήματα που τα ορίζει ειδολογικά κυρίως ο προφητικός ενορατικός τόνος επενδυμένος με λυρικό στοιχείο, εν είδει καταγραφών, χωρίς ημερολογιακό χαρακτήρα αφού στερούνται αντίστοιχων ενδείξεων.

Υφολογικά το παγιωμένο ιδίωμα του Πολενάκη φέρει στοιχεία όπως: εικονοπλαστική δύναμη με γλωσσικές ορίζουσες που σκιαγραφούν μια δυστοπία (φλόγες, θολά ποτάμια, σκοτεινές δεντροστοιχίες), λεκτικές επαναλήψεις και μοτίβα ιδίως στο πεζό, ως συνδετικό νήμα της εικονοποιίας (παρόντα και στο παρελθόν όπως το όνειρο ή ο άγγελος: «ο τρομερός άγγελος του έρωτα και του θανάτου»), ισχυρό διακείμενο (Παπαδιαμάντης, Λόρκα, Δάντης, Ρουμί, παραλογή, Οδύσσεια, Ευριπίδης έως neoclassical/darkwave τραγούδι κ.ά). Ανάμεσα στον ποιητή-απολογητή του ολέθρου της ιστορίας και τον ποιητή προφήτη-οραματιστή των προηγούμενων βιβλίων, ο Πολενάκης καταλήγει στον δεύτερο. Η σαρωτική επέλαση της Ιστορίας, βασικός άξονας της ποιητικής του, εδώ φαινομενικά απούσα, αποτελεί το υπονοούμενο αίτιο της «μετα-ιστορικής» καταστροφής.

Η φωνή εκφοράς ανήκει σε ποιητή που καταγράφει, με χροιά Ρεμπό, τον μετα-αποκαλυπτικό κόσμο: «πριν ηχήσουν άλλη μια φορά οι σειρήνες και συρθούμε σαν ζώα τυφλά, μέσα στα πνιγηρά καταφύγια». Με κυρίαρχη τη βαθιά θλίψη των συνεχών ματαιώσεων από τον χώρο του ανθρώπινου και του θείου («Από την προσευχή όπως και από την ποίηση, δε ζήτησα ποτέ να μου δοθεί τίποτα» και «αύριο η τέφρα εκείνου που κάποτε ανέστη εκ των νεκρών θα σκορπίσει μαζί μας στον άνεμο») η αφήγηση της αχρονικής και ατοπικής πανανθρώπινης εμπειρίας κρυσταλλώνεται από και στην ποιητική εμπειρία. Η φωνή ομολογεί: «δε μου απομένει άλλο από την ποίηση», καταλήγει: «εγκαταλείπω σήμερα το ανεμοδαρμένο καταφύγιο της ποίησης» -το με άλλους όρους καρυωτακικό καταφύγιο. Εντούτοις, συνειδητοποιεί ότι κινητήρια συνθήκη του ποιήματος αποτελεί ο θάνατος: «το ποίημα που ο θάνατος γράφει», «…το ποίημα που δύσκολα και μόνον κάτω από τη σκιά του θανάτου γράφεται». Παρά ταύτα, στο απαισιόδοξο κλίμα η υποψία αναγέννησης υφίσταται και η ποίηση δεν τελειώνει: «ο κόσμος γεννιόταν ξανά μέσα από την τέφρα και όλα έπρεπε να ειπωθούν από την αρχή». Η αγάπη, εκφρασμένη από την ποίηση, αποτελεί το αντίβαρο κατά το τελευταίο ποίημα: «η αγάπη μου που υμνεί τη φθορά και τη στάχτη […] θα κινήσει ξανά τον ήλιο και τ’ άλλα αστέρια».

Το πρώτο πληθυντικό υπαινίσσεται την παρουσία ενός ιδιόμορφου ζεύγους που αφήνει περιθώρια αναγνωστικών υποθέσεων (ένα ερωτικό ζεύγος –«Πιασμένοι και οι δυο από το τελευταίο λευκό σύννεφο της αγάπης»- ή ο ποιητής και η ρομαντική Ιδέα;) εμπλουτίζοντας τη δυναμική της συλλογής. Ανακαλώντας τον Σολωμό, η σύνθεση μπορεί να περιγραφεί ως πορεία προς την κοιλάδα Ιωάσαφ της τελικής κρίσης που εντούτοις φαίνεται και αυτή ματαιωμένη. Μια φασματική γυναικεία παρουσία διατρέχει τα ποιήματα και επιβάλλεται με το λεκτικό leit motiv που γίνεται ένα από τα κομβικά δομικά στοιχεία: «είδα τα πορφυρά μαλλιά σου να κυματίζουν». Η σολωμική Φεγγαροντυμένη τοποθετείται στο ιδιόμορφο ποιητικό σύμπαν του Πολενάκη και αναπλάθεται, αφήνοντας όμως να πλανάται το ίδιο ερώτημα για την ταυτότητά της: η αγαπημένη, η Ποίηση, η Αγάπη;

Αναγνωρίζει ο αναγνώστης τόσο υφολογικά τον Πολενάκη, ιδίως της προηγούμενης ποιητικής συλλογής και του πεζού, όσο και σε πυρήνες της προβληματικής του. Ο ποιητής παραμένει πιστός στο ποιητικό του σχέδιο, ουσιαστικά ένα όραμα με πολλαπλές ρίζες σε ολόκληρο το φάσμα του λογοτεχνικού και ταυτόχρονα του ιστορικού παρελθόντος. Δεν βασίζεται σε θεωρητικά προτάγματα αλλά στην πίστη ότι η ποίηση αποτελεί το διαφεύγον βλέμμα που μπορεί να συλλάβει νοητικά, ενορατικά, αγωνιωδώς και ελπιδοφόρα και να μεταφέρει στις λέξεις το θεωρητικά μη αναπαραστάσιμο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οι εξομολογήσεις που άλλαξαν την ιστορία του αυτοβιογραφικού λόγου
Στην κοσμοθεώρηση λοιπόν του Ρουσό ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Η ζωή έχει μια αυταξία έτσι όπως δόθηκε από τη φύση. Η φύση είναι πάνω από ηθικούς κώδικες των πεπερασμένων μέσα στον χρόνο κοινωνικών...
Οι εξομολογήσεις που άλλαξαν την ιστορία του αυτοβιογραφικού λόγου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Πολυεδρικό μονόγραμμα του Αριστοφάνη
Χωρίς αμφιβολία κάθε ερευνητής θα οδηγηθεί στο μέλλον στον θεατρικό Αριστοφάνη έχοντας για γνώμονα και οδηγό του το βιβλίο της Διαμαντάκου. Οι ιστορίες του Παππού των κωμικών όλου του κόσμου, που η ερευνήτρια...
Πολυεδρικό μονόγραμμα του Αριστοφάνη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η περιπέτεια του κόσμου, η περιπέτεια του βιβλίου
Η Βαγέχο επιλέγει μια συνειρμική γραφή, που επιτρέπει ποικίλες παρεκβάσεις στην εξιστόρηση. Παρεκβάσεις που περιλαμβάνουν τόσο τα προσωπικά της βιώματα με τα βιβλία όσο και την ελεύθερη περιδιάβαση στη...
Η περιπέτεια του κόσμου, η περιπέτεια του βιβλίου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το «Καμένο χαρτί» του εαυτού και του κόσμου
Τα ηθικά διλήμματα, η αμφιβολία, το υπαρξιακό άγχος, η αναζήτηση –συχνά μάταια– της ελπίδας επανέρχονται και σε αυτό το μυθιστόρημα του Γκριν, όπου παρατηρούμε τους ήρωες να παλινδρομούν ανάμεσα στην πίστη,...
Το «Καμένο χαρτί» του εαυτού και του κόσμου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενα φιλοσοφικό μυθιστόρημα μαθητείας για τον 21ο αιώνα
Θα ήταν επομένως σκόπιμη μια επικαιροποίηση της παρατήρησης της Μάργκαρετ Κάνοβαν, η οποία, στην –κατατοπιστική, αν και γραμμένη προ εικοσαετίας– εισαγωγή της γι’ αυτή την έκδοση του έργου, υποστηρίζει ότι «η...
Ενα φιλοσοφικό μυθιστόρημα μαθητείας για τον 21ο αιώνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας