• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.5°C / 30.2°C
    2 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.3°C / 32.1°C
    2 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.1°C / 28.8°C
    2 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.0°C / 28.9°C
    2 BF
    48%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 30.1°C
    2 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.4°C / 24.8°C
    1 BF
    36%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    1 BF
    60%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.5°C / 26.8°C
    3 BF
    83%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.7°C / 29.9°C
    2 BF
    45%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.4°C / 28.3°C
    2 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 27.7°C
    1 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    4 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.4°C / 28.9°C
    0 BF
    34%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.9°C
    2 BF
    44%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 27.8°C
    4 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 30.0°C
    0 BF
    31%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 26.3°C / 29.9°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.4°C / 30.8°C
    1 BF
    38%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.2°C / 25.2°C
    1 BF
    53%

Το βιβλίο «éclat éclair» αποτελείται από τρία μέρη: μία συλλογή άτιτλων ποιημάτων, το χειρόγραφο που χαράχτηκε κατά την παρουσίαση του κεραυνού ως επιτέλεση, καθώς και το CD με την ηχογράφηση της ανάγνωσης κάποιων ποιημάτων από τον ίδιο τον Κωστή, συνοδεία σύνθεσης του Guillaume Loizillon με βάση το πινέλο των ήχων του κεραυνού και των στίχων

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Περιμένοντας τον κεραυνό

  • A-
  • A+

Η ζωή μας μοιάζει ώρες ώρες τόσο σύντομη όσο το σπινθήρισμα μιας αστραπής. Ο χρόνος συχνά μας φαίνεται αβάσταχτα ελαφρύς, ρέει σαν την ηλεκτρική εκκένωση στην απροκαθόριστη πορεία της μεταξύ ουρανού και γης. Τα ποιήματα του Κωστή στη συλλογή «éclat éclair», αμιγώς στα γαλλικά, διαβάζονται ακριβώς αστραπιαία, μόνο και μόνο για να ματίσουν τον ουρανό με τη γη, τη μεταφυσική του ανόητου της ζωής μας με την πλήρη νοήματος φύση, την αιωνιότητα των φαινομένων με τη θνητότητα και το ακαριαίο της ύπαρξης και του κεραυνού.

Ο Κωστής, εικαστικός και ποιητής, παρουσίασε άφθονους κεραυνούς σε γλυπτικές εγκαταστάσεις: κάθε εκκένωση μοιάζει σε αρκετά έργα του με μικρή ανακοπή που σε αναγκάζει να επαναρρυθμίσεις τη σκέψη σου με το σώμα σου, την ψευδαίσθηση του επιπόλαιου καθημερινού με το άχρονο. Αγάπησε τόσο πολύ το φαινόμενο του κεραυνού που ποίησε τη συλλογή αυτή. Προμηθέας των λέξεων αλλά και των εικόνων, επιδιώκει την αναπαράσταση του κεραυνού, τόσο στις εκθέσεις του όσο και με το ποιητικό του έργο. Το βιβλίο «éclat éclair» αποτελείται από τρία μέρη: μία συλλογή άτιτλων ποιημάτων, το χειρόγραφο που χαράχτηκε κατά την παρουσίαση του κεραυνού ως επιτέλεση, καθώς και το CD με την ηχογράφηση της ανάγνωσης κάποιων ποιημάτων από τον ίδιο τον Κωστή, συνοδεία σύνθεσης του Guillaume Loizillon με βάση το πινέλο των ήχων του κεραυνού και των στίχων.

Costis

«éclat éclair»

Paris, 1992 - Athènes, 2000.

Εκδότης Roma Gallery, Αθήνα 2021

Η ηχοποιία του κεραυνού μετενσαρκώνεται αφενός στην κατασκευή ήχων μέσω της χρήσης των λέξεων στα ποιήματα όσο και οπτικά μέσω της ταξιθέτησης των φράσεων και των αράδων. Κατά τον τρόπο αυτόν, δημιουργούνται εύστοχα κρεσέντο και ντιμινουέντο κεραυνών, νοημάτων και εικόνων, που παραπέμπουν στις δύο θεμελιώδεις αρχές της ζωής, τη γέννηση και τον θάνατο. Τα ηχητικά και τα οπτικά τοπία του Κωστή λειτουργούν επομένως παραπληρωματικά και εναλλάξ. Εν αρχή είναι το σύννεφο που έρχεται ταυτόχρονα ως ελπίδα και ως απειλή. Η ποίηση γεννάται μέσα από τον κεραυνό («voilà l’origine de la poésie», σ. 11), ενώ η ουσία συμπίπτει με μια από τις τόσο αγαπημένες στον ποιητή αντιστροφές: ο κεραυνός στο τέλος είναι αυτός που γεννάει την ποίηση ως δύναμη γονιμοποιός μέσα στη φύση.

Είτε νεκρή είτε ζωντανή, η φύση δέχεται το σπέρμα του κεραυνού και τίκτει θαύματα. Η ίδια γίνεται όμως και πάλι ο καμβάς πάνω στον οποίο ο Κωστής πλάθει οσφρητικά τοπία με τα τόσα λουλούδια που ανασύρει από εμπειρίες ή γνώσεις, φυτά που ανθίζουν μόλις τα αγγίξει η κοσμογονική επίδραση του κεραυνού. Παρομοίως, διάφορα πετρώματα, όπως ο βακελίτης και ο εβονίτης, είναι οι λέξεις της γης, όπου γλώσσα είναι η ίδια η ύλη, την οποία ο ποιητής αποσπά από την οθόνη της φύσης («l’écran de la nature», σ. 20) για να μας τη μεταδώσει αυτούσια και δραματική.

Όσο προχωρά η ιστορία που αφηγούνται τα ποιήματα, τόσο πιο έντονη και πιο πολιτική καθίσταται η παρουσία του ανθρώπου, γιου του κεραυνού. Στη γυναίκα απευθύνεται με κεραυνούς. Της εκφράζει την αγάπη του σαν κεραυνός που μετέρχεται λέξεις κεραυνοβόλες σαν τον έρωτα. Προσωπικός και κοινωνικός, γίνεται αναγκαία πολιτικός: το δόγμα του σοκ, σαν συμπυκνωμένος κεραυνός, επιτυγχάνει τον στόχο του («le dogme du choc a bien réussi son coup», σ. 22), ή μήπως ένα αισθητικό πραξικόπημα; Οι αισθήσεις παραμένουν μ’ όλα ταύτα αλώβητες και δε διαμεσολαβούνται, είναι η άμεση υλική και σωματική έκφραση της συναναστροφής: μέχρι και οι τυφλοί βλέπουν τον κεραυνό («même les aveugles voient l’éclair», σ. 39), καθώς η επικοινωνία μεταξύ των υποκειμένων δεν περνά από φίλτρα που εξέπεσαν από τη φυσική υπόσταση των πραγμάτων και έγιναν εργαλεία ολοκληρωτισμών στη σύγχρονη πολιτική διαδικασία («e-fascisme», σ. 40).

Ο κεραυνός, καθ’ όλο το μήκος της συλλογής, διατηρείται ως επεξηγηματική ή ερμηνευτική αρχή μελέτης πλείστων ανθρώπινων φαινομένων: μετανάστευση, έρωτας, μοναξιά, ύπαρξη. Από την άλλη πλευρά, στον αντίποδα του ρεαλισμού των καταστάσεων, η λέξη ως πληροφορία γονιμοποιημένη εισάγει τον υποκειμενισμό που εκφεύγει της μαύρης τρύπας της μνήμης που όλοι φέρουμε μέσα μας («trous noirs de la mémoire», σ. 59). Ο ηλεκτρισμός των σωμάτων, των λέξεων, των πραγμάτων και των χρωμάτων παραμένει η αναπόφευκτη συνθήκη μέχρι το τέλος, μέχρι τη σιωπή, μέχρι την τελευταία φράση της συλλογής.

Στο δεύτερο μέρος, η κινηματογραφικοποίηση του ποιήματος και η μετατροπή του σε εγκατάσταση καταδεικνύει το πώς ο κεραυνός πασχίζει να υποστασιοποιηθεί ως γεννήτορας μεταφορών μέσα στη διαρκή κίνηση της ύλης που καταγγέλλει τα νοήματα ως ρευστά. Η ίδια εναγώνια τάση διακρίνεται στη λαχανιασμένη ανάγνωση των ποιημάτων από τον Κωστή στο CD του Loizillon, όπου ο κεραυνός παλεύει να επικρατήσει του ρυθμού, άλλοτε χάνει, άλλοτε νικά, άλλοτε μας φέρνει ηρεμία, άλλοτε καταιγίδα, και στη μύτη μας έρχεται η μυρωδιά του χώματος μετά τη βροχή. Στο τρίτο και τελευταίο κομμάτι, η ρυθμική αλφαβήτιση με την προοδευτική προώθηση των γραμμάτων επικυρώνει παραστατικά την κυκλικότητα των γεγονότων που συνοδεύεται από την ψευδαίσθηση εξέλιξης, αλλαγής και διαφοράς.

Εν συνόλω, η έκδοση της Roma Gallery, με αυτό το ελκυστικό βιβλίο –με φωτογραφία στο εξώφυλλο του Κωστή εν καλλιτεχνική δράσει– και το όμορφο τεχνικά CD, αποτελεί απόκτημα στο οποίο θα επανερχόμαστε αναγκαστικά από καιρού εις καιρόν.

* Ο Χαράλαμπος Μαγουλάς είναι συγγραφέας και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Χωρίς εαυτό
Η ιδιομορφία του έργου της Ζησάκη συνίσταται στο γεγονός ότι έχει δημιουργήσει έναν προσωπικό ποιητικό κόσμο με έντονα εξπρεσιονιστικά χαρακτηριστικά, αλλά και στο ότι ενσωματώνει κώδικες και τεχνικές της...
Χωρίς εαυτό
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Εμείς: o δυστοπικός κόσμος του Γιεβγκένι Ζαμιάτιν
Ο Γιεβγκένι Ζαμιάτιν στο «Εμείς» δεν κάνει κριτική σε κάποιο καθεστώς αλλά σε αρχές και μορφές οργάνωσης που καταργούν την ελευθερία στο όνομα μιας εξουσιαστικής δομής που θεωρεί ότι έχει a priori δίκιο.
Εμείς: o δυστοπικός κόσμος του Γιεβγκένι Ζαμιάτιν
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ερμής vs Αφροδίτη
Ο Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος στο βιβλίο του «Ερμαφροδιτισμός - Μια συνομιλία μύθου και επιστήμης» αντιμετωπίζει το φυσικό φαινόμενο ιστορικά, κοινωνιολογικά και επιστημονικά.
Ερμής vs Αφροδίτη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο εν κενώ κοινωνίας άνθρωπος
Ο Ρικάρ στο εν λόγω δοκίμιο αναζητεί την προέλευση αυτού που ονομάζει «λυρικό πνεύμα» - δηλαδή, καταρχάς, μιας «αίσθησης ιδιοκτησίας του κόσμου».
Ο εν κενώ κοινωνίας άνθρωπος
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Εικοσιένα και ιστορική μεταβολή
Πόλεμος ανεξαρτησίας ή Επανάσταση; Αυτό το σχετικά παλαιό ερώτημα για το 1821 στις μέρες μας έχει επαναπροσδιοριστεί λόγω της υποχώρησης των ουσιοκρατικών θεωρήσεων και του ενδιαφέροντος για τον πόλεμο και την...
Εικοσιένα και ιστορική μεταβολή
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η ρίμα και το ρήμα
Την έχει δουλέψει με πολύ κόπο τη νέα ποιητική συλλογή του ο Θωμάς Κιάος (γεν. 1979). Περιέχει γερούς, δυνατούς στίχους και αξιοπρόσεκτη, πολυτυπική ρίμα και ρίχνει το βάρος του στο ρήμα, κάτι που τον...
Η ρίμα και το ρήμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας