• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.1°C / 27.3°C
    3 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 23.6°C
    3 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 22.1°C / 25.0°C
    2 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 23.0°C
    1 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.9°C / 19.4°C
    2 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 25.4°C
    5 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 23.9°C
    3 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 24.9°C
    3 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 24.7°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 22.3°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 22.7°C
    2 BF
    72%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 24.8°C
    2 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 26.5°C
    2 BF
    59%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 23.7°C
    2 BF
    89%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    1 BF
    81%
AP PHOTO
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Σελίν και η «αισθητικοποίηση της πολιτικής»

  • A-
  • A+
Ο Καμίνσκι δηλώνει θαυμαστής του έργου του Σελίν ήδη από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου.

Πολλές φορές συγγραφείς με υψηλές δυνατότητες αποτύπωσης και έκφρασης σύνθετων νοημάτων αλλά και της ίδιας της ανθρώπινης συνθήκης ως τέτοιας λόγω της έντονης προσωπικότητάς τους δημιουργούν τόσο φίλους και θαυμαστές, όσο και εχθρούς και κριτικούς του έργου τους αλλά και των ιδίων ως προσωπικοτήτων. Μια τέτοια προσωπικότητα, ταλαντούχα και έκκεντρη, ήταν και ο αμφιλεγόμενος Σελίν, φιλολογικό ψευδώνυμο του Λουί-Φερντινάν Ντετούς, ο οποίος με την εμφάνισή του έφερε αλλαγές στο λογοτεχνικό στερέωμα της Γαλλίας, συνεχίζοντας να προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα ακόμη και σήμερα.

Στο βιβλίο «Ο Σελίν φαιοχίτωνας» (των εκδόσεων Μάγμα), εμπλουτισμένο με το αναλυτικό επίμετρο του Νίκου Μάλλιαρη, ο Γερμανοεβραίος αναρχικός Χανς-Εριχ Καμίνσκι, μέσα από την ημι-λογοτεχνική γραφή του και το χιούμορ του μας προσφέρει μια πολεμική κατά του Σελίν, σε μορφή λιβέλου, όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή. Κυρίως βέβαια εναντίον αυτού που θεωρούσε ως «ιδεολογική στράτευση» του τελευταίου πριν από τον Β' Π.Π. και ως απάντηση στο αντίστοιχο, αντισημιτικής χροιάς, λίβελο που έγραψε με τίτλο «Μπαγκατέλες για μια σφαγή».

Πιο συγκεκριμένα στις «Μπαγκατέλες» ο Καμίνσκι εντοπίζει μια ταύτιση του Σελίν με βασικές αντισημιτικές θεωρίες της εποχής – και δη με αυτές που εναρμονίζονταν πλήρως με τη γενικότερη εξωτερική αλλά και εσωτερική πολιτική της ναζιστικής Γερμανίας. Ο Καμίνσκι τεκμηριώνει τη θέση του κάνοντας αναφορά στο γεγονός ότι ο Σελίν παραλείπει να συμπεριλάβει στην κριτική του «φιλικές» στους ναζί χώρες, λαούς και πρόσωπα, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό των Αράβων, που ενώ θεωρούνται, με βάση τις φυλετικές θεωρίες της εποχής, «σημίτες», παρά ταύτα δεν ενσωματώνονται στην ίδια κατηγορία με τους Εβραίους, οι οποίοι παρουσιάζονται εν τέλει να έχουν «καταγωγή» από την… Αφρική.

Ο Καμίνσκι αναδεικνύει την υποκρισία του Σελίν μέσω των φανταστικών διαλόγων ανάμεσα στον τελευταίο και διάφορες προσωπικότητες και εκπροσώπους του ναζιστικού κόμματος της εποχής (όπως ο Στράιχερ, η Ματίλντε Λούντεντορφ, ο Γκέμπελς, ο Γκέρινγκ αλλά και ο ίδιος ο… Χίτλερ). Μάλιστα ο συγγραφέας παρουσιάζει όλους αυτούς να χρησιμοποιούν τον αντισημιτισμό κατά το δοκούν και για χάρη της πολιτικής τους επιδίωξης, επικεντρωνόμενοι σε ένα γενικό φαντασιακό που δίνει έμφαση στα συναισθήματα και όχι στα γεγονότα, σε έναν μύθο και όχι τόσο στη λογική επεξεργασία των εμπειρικών δεδομένων.

Ο Καμίνσκι παρουσιάζει τον Σελίν εξίσου ιδιοτελή, τόσο στην κριτική του στους Εβραίους όσο και στη γενικότερη κριτική του στη Δύση, κι ως έναν συγγραφέα που απλώς αποσκοπεί στο να ξεχωρίσει από τους ομότεχνούς του και να προκαλέσει. Ταυτόχρονα όμως του αναγνωρίζει τη θέληση να χαράξει έναν νέο δρόμο σ’ εκείνη τη σκοτεινή εποχή, απογοητευμένος από όλους και από όλα. Και είναι αυτή η προσπάθεια που τον οδηγεί τελικά να «προδώσει» τους αναγνώστες του αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό, αναζητώντας λύσεις σε συστήματα σκέψης που δεν του ταιριάζουν μέσω θα λέγαμε μιας μορφής «αισθητικοποίησης της πολιτικής».

Ας διευκρινίσουμε εδώ ότι ο Καμίνσκι δηλώνει θαυμαστής του έργου του Σελίν ήδη από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου. Κατά βάση θαυμάζει την αντίθεση που γεννιέται από την εναλλαγή μεταξύ της τραχιάς γλώσσας και της μελαγχολικής ατμόσφαιρας μέσα στο έργο του συγγραφέα, η οποία, κατ' αυτόν, καταδηλώνει μια πονεμένη και ευαίσθητη καρδιά που προσπαθεί να σκιαγραφήσει τη φρίκη της ανθρώπινης ψυχής αλλά και της εποχής μέσα στην οποία ζει.

Επιπροσθέτως η κριτική του Καμίνσκι δεν αποσκοπεί στην προάσπιση μιας υποκριτικής ηθικολογίας, αλλά διαχωρίζει τη στάση του ως αναρχικού από όλους τους υπόλοιπους κριτικούς του εθνικοσοσιαλισμού (ναζισμού). Ο ίδιος εξάλλου δεν είναι σιωνιστής, ούτε γενικότερα εθνικιστής, αν και νιώθει περισσότερο Γερμανός παρά Εβραίος, ενώ δεν αντιλαμβάνεται τον εβραϊκό λαό ως έθνος, αφού θεωρεί ότι συντίθεται ως ομάδα, κατά κύριο λόγο, από την έμπρακτη αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της – ως απάντηση στην έχθρα των αντιπάλων της.

Για τον ίδιο λόγο δεν υπερασπίζεται ούτε τη Σοβιετική Ενωση και τον Στάλιν, θεωρώντας την πρώτη αποτέλεσμα μιας «επανάστασης που εκφυλίστηκε» και τον δεύτερο έναν «δημαγωγό τύραννο», ούτε βέβαια τις «δυτικές δημοκρατίες», καθώς αυτές αν κυριαρχούσαν στην Ευρώπη κανείς δεν θα μπορούσε να εγγυηθεί ότι δεν θα μετεξελίσσονταν σε αντίστοιχες δικτατορίες.

Αλλωστε ο ίδιος ο πόλεμος είναι από μόνος του μια μορφή καταπίεσης που εξαναγκάζει τους ανθρώπους να υπακούν τυφλά στις κυβερνήσεις τους και να σκοτώνονται για χάρη τους. Ετσι, ακόμα κι αν υπάρχουν εξ αρχής οι αγνότερες προθέσεις, ο πόλεμος μπορεί να μετεξελιχθεί σε έναν αγώνα μεταξύ αντίπαλων ιμπεριαλισμών, με μόνους κερδισμένους τους τραπεζίτες, τους εμπόρους όπλων και τις «κάθε λογής ύαινες», όπως αναφέρει γλαφυρά ο συγγραφέας.

Για αυτόν τον λόγο ο Καμίνσκι διατρανώνει την πίστη του ότι μόνο οι ίδιοι οι λαοί μπορούν να αλλάξουν τη μοίρα τους και να δομήσουν ένα καλύτερο μέλλον για τις χώρες τους. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί βέβαια με εξωτερικές παρεμβάσεις, είτε άμεσες είτε έμμεσες, «φίλων» και εχθρών – μια παρατήρηση που παραμένει αρκετά επίκαιρη…

Κλείνοντας την παρούσα παρουσίαση δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στις παρατηρήσεις του Νίκου Μάλλιαρη στο εκτενές επίμετρο της παρούσας έκδοσης πάνω στο ζήτημα του αντισημιτισμού του Σελίν. Οπως πολύ σωστά σημειώνει εκεί, ενώ ο Σελίν αναφέρεται με αρκετά διεισδυτικό τρόπο, ακόμη και στις «Μπαγκατέλες», στη «ρομποτική ομογενοποίηση» της Δύσης, ο ίδιος υποτιμάει την ανάλυσή του ρίχνοντας το φταίξιμο στον «παγκόσμιο εβραϊσμό». Δίχως να έχει παρά ταύτα σαφή θέση πάνω στο «εβραϊκό ζήτημα», όπως άλλοι γνήσιοι αντισημίτες της εποχής του.

*Απόφοιτος του ΠΜΣ «Φιλοσοφία» του ΕΚΠΑ, με ειδίκευση στην Ιστορία της Φιλοσοφίας και των Ιδεών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Αντιπολεμικές απαντήσεις
Δύο νέες εκδόσεις του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου είναι εργαλεία για να κατανοήσουμε τις αιτίες του πολέμου, αλλά και για να χαράξουμε τον δρόμο για ένα δυνατό αντιπολεμικό κίνημα σήμερα.
Αντιπολεμικές απαντήσεις
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η αισθητική της φιλοσοφίας στην ποίηση
Η συλλογή «Πέραν» του Παναγιώτη Γεωργουδή και οι «Ελληνες πεδινοίκακολόγοι & Τα σκαλαθύρματα του Παύλου Σιδέρη» του Πέτρου Δερβάκου αποδεικνύουν το παρόν της ποίησης στις ελληνικές εκδόσεις.
Η αισθητική της φιλοσοφίας στην ποίηση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το άχρονο περιβάλλον του Θεσσαλικού Κάμπου
Μια συλλογή με διηγήματα, η «Πομόνα», είναι το έργο με το οποίο μας παρουσιάζεται ο Αργύρης Φασούλας. Η λεγόμενη μικρή φόρμα, ωστόσο, δεν απαιτεί μόνο τεχνική αρτιότητα. Χρειάζεται συνοχή, ένα κοινό πλαίσιο...
Το άχρονο περιβάλλον του Θεσσαλικού Κάμπου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Σύγχρονες αποτυπώσεις της νεοφιλελεύθερης ορθολογικότητας
Το βιβλίο της Φωτεινής Βάκη φωτίζει τις όψεις της νεοφιλελεύθερης κυβερνητικότητας και συνεισφέρει στην ευρύτερη συζήτηση γύρω από τον νεοφιλελευθερισμό.
Σύγχρονες αποτυπώσεις της νεοφιλελεύθερης ορθολογικότητας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η κατηγορική προσταγή και ο ναζισμός
Η προσπάθεια «ναζιστικοποίησης» της καντιανής σκέψης παρέμεινε κατά τα φαινόμενα στην επιφάνειά της, καθώς οι ναζιστές θεωρητικοί φαίνεται ότι ενδιαφέρονταν αποκλειστικά και μόνο για ένα από τα σημεία της.
Η κατηγορική προσταγή και ο ναζισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας