• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.5°C / 35.8°C
    3 BF
    29%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.2°C / 34.1°C
    3 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    35°C 34.0°C / 38.2°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 25.3°C / 33.9°C
    3 BF
    31%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 31.3°C
    3 BF
    45%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.6°C / 36.2°C
    4 BF
    31%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 27.4°C / 32.6°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    2 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.8°C / 31.5°C
    5 BF
    50%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 31.8°C
    4 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 28.4°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 30.1°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    3 BF
    58%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 33.4°C / 33.4°C
    4 BF
    26%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.5°C / 34.9°C
    3 BF
    32%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.4°C / 30.8°C
    4 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.7°C / 36.0°C
    3 BF
    17%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.3°C / 30.5°C
    3 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.9°C / 32.7°C
    4 BF
    58%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    2 BF
    82%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αισθητική της φιλοσοφίας στην ποίηση

  • A-
  • A+

Δεν είναι συνηθισμένο φαινόμενο στα ελληνικά γράμματα μια ποιητική συλλογή να κάνει τρίτη έκδοση, σε αντιποιητικούς μάλιστα καιρούς και πολύ περισσότερο σε αντιαναγνωστικούς. Η συλλογή «Πέραν» του συναδέλφου Παναγιώτη Γεωργουδή το πετυχαίνει, με μια μάλιστα εντυπωσιακή επίνευση από τον μεγάλο Ελληνα συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό, ο οποίος γράφει σε επιστολή του προς τον ποιητή [εμπεριέχεται, προτάσσεται καλύτερα, στη συλλογή]: Σημειώνει, μεταξύ άλλων! [:] «Το ομώνυμο ποίημα συγκαταλέγεται στην ποίηση που ξεκίνησε το “Αξιον Εστί” του Ελύτη, εντελώς διαφορετικό σαν σύνθεση, όμως το ίδιο μεγαλόπνοο με εκείνο. Χαίρομαι που το Αιγαίο για σας ανήκει στους προσωκρατικούς και όχι στη βυζαντινή υμνωδία (...) Και τα άλλα ποιήματα, που προηγούνται του “Πέραν”, μας προετοιμάζουν για την πανδαισία του, όπου ο δεκαπεντασύλλαβος συναντά το άλλο μεγάλο ποίημα, την “Αμοργό”, και κει ξεφαντώνει το γλέντι».

Παραθέτω ευθύς αμέσως στίχους από το ποίημα «Αρχιπέλαγος ιδεών», θεωρώντας το κρίσιμο για την εθνική αυτογνωσία αλλά και αισιόδοξο για την επικαιρότητά του: «Τα κύματα του Αιγαίου είναι γέφυρες ανάμεσα στους λαούς/ ενώνουν αδιάκοπα τις καρδιές των ανθρώπων/ Με το ωκεάνειο κύμα της δημιουργίας./ Τα κύματα του Αιγαίου υδάτινες περγαμηνές ανασυνθέτουν/ Με τον παφλασμό τους τη χαμένη γνώση των βιβλιοθηκών της Αθήνας

Της Περγάμου και της Αλεξάνδρειας (...)
Τα κύματα του Αιγαίου ιερουργούν στο ναό της Εφέσου (...)
Αιγαίο, ρευστό αέτωμα στον Παρθενών του Λόγου»
.

Δονείται ο ποιητής από τον αρχαίο λόγο αλλά και από τον νεοελληνικό, αυτόν που τοποθέτησε στη θέση της θεολογίας τη φιλοσοφία στα μεσαιωνικά χρόνια και ανακινήθηκε έτσι ξανά το πνεύμα της ελευθερίας και της θυσίας για το μεγάλο και το αληθινό, για την Πολιτεία των πολιτών και την άμεση δημοκρατία, με βάση τη φιλοσοφία και την επιστήμη, κυρίως την πρώτη.

Η φιλοσοφία είναι το «όπλο» του ποιητή και έχει ενδιαφέρον ότι υποκλίνεται τόσο στους προσωκρατικούς της Ιωνίας όσο και στους «δικούς μας» Πλάτωνα και Αριστοτέλη, αλλά και και σε εκείνους τους προδρόμους όχι μόνο του ελληνικού Διαφωτισμού αλλά και του ευρωπαϊκού, όλους που έφυγαν από το Βυζάντιο μετά την οθωμανική κατοχή και πήγαν στην Ιταλία της Αναγέννησης.

Πατώντας γερά στην παράδοση [Ομηρο π.χ., δημοτικό τραγούδι, κρητική ποίηση] δεν διστάζει να μεταπηδά, με ευχέρεια, από το ένα είδος στο άλλο, από το ένα ύφος στο άλλο, από τον ελεύθερο στίχο στον δεκαπεντασύλλαβο και τανάπαλιν, από τον αφορισμό στην αφηγηματικότητα. Αναδεικνύει με αυτόν τον τρόπο τον πλούτο της ελληνικής γραμματείας και τη δυνατότητα του δημιουργού να αντλεί από οποιονδήποτε χρόνο εκείνα που προάγουν, κατ' αυτόν, τον πολιτισμό και την περαιτέρω εξανθρώπισή μας, εραστής της ομορφιάς του παλιού λόγου αλλά και του νέου, του εποχικού [ελληνικού, πάντα, αλλά αδιαμφισβήτητα οικουμενικού].

Γράφει, π.χ., στο «Πρόταγμα»:
«Σαν τη χελώνα που κουβαλά κατάσαρκα μ' αγάπη το βαρύ/ Καύκαλό της, ξέροντας πως το καύκαλο είναι η ίδια η ζωή της
Και χωρίς αυτό οι γύπες και τα θηρία αμέσως θα την κατασπάραζαν,
Ετσι κι εμείς πρέπει να κουβαλάμε την πολιτισμική μας κληρονομιά για επιβίωση και νέα δημιουργία».

Ιδού μια στροφή από το «Πέραν» [αφιερωμένο στον μεγάλο φιλόλογο Στυλιανό Αλεξίου]:

Θα σε ταΐσω σίδερο θα σε ταΐσω δάκρυ
Και με το άσπρο σύννεφο νυφούλα θα σε ντύσω
θα σε ταΐσω αγαθόν θα σε ποτίσω ειδέναι
Να σου υφάνει τα προικιά στον μαγικό αργαλειό σου
Και των προσφύγων τον καημό, δρόσο θα τόνε κάμω
Να γίνουν βρύσες της ζωής τα μέρη του πολέμου
Να γίνει ο θάνατος ψωμί να φαν οι πεινασμένοι
Να αραχνιάσουνε ευθύς του χάρου οι μασέλες
Να τραγουδάμε ολημερίς για την αδερφοσύνη
Ολονυχτίς να ψάλλουμε στον έρωτα αλληλούια».

Να μη γίνουμε σαν τους άμοιρους και απερίσκεπτους Τρώες, που δεν άκουσαν τα σοφά λόγια του Λαοκόοντα. «Πάντα τα φίδια θα πνίγουν τους Λαοκόοντες/ που εγκαίρως, ορθόβουλα και με ευθυκρισία την πλεκτάνη αποκαλύπτουν. Και τον επερχόμενο δημόσιο κίνδυνο υποδεικνύουν».

Εχουμε να κάνουμε με μια ποίηση φιλοσοφική, αισθητική και λαϊκή ταυτοχρόνως -και αυτό δεν είναι οξύμωρο.

Λιτοί, απεσταγμένοι στίχοι

«Δεν ζούμε/ Κι ας λέμε/ Ποινικοί της ζωής/ Παιδιά του Τζεπέτο είμαστε/ Κάποιοι ζητιάνοι λέξεων/ κάποιοι χυδαίοι αρχολίπαροι/ κάποιοι σε σιωπή άδηλη/ Ολοι ψεύτες/ Τάχα πως/ νυχτερινοί εφιάλτες/ λύκοι ύαινες και κακούργοι/εκμηδένισαν την ύπαρξή μας/ θρυμματίσαμε τη μνήμη μας/ και αδειάσαμε τα μάτια μας».

Δείγμα από την ποιητική συλλογή του Πέτρου Δερβάκου υπό τον πρωτότυπο τίτλο «Ελληνες πεδινοίκακολόγοι & Τα σκαλαθύρματα του Παύλου Σιδέρη», από τις δυναμικές, πλέον, εκδόσεις «Μωβ Σκίουρος», που ανοίγονται παντού [σε όλα τα είδη του λόγου] παρά τους χαλεπούς καιρούς.

Πρόκειται για μια συγκρατημένη, συγκροτημένη, ολιγοσέλιδη (71 σελίδες) συλλογή, που καταγράφει την απεσταγμένη, ασφαλώς, ζωή του ενήλικου ποιητή και μας εισάγει στην κοσμοεικόνα του, με μια θαρραλέα και λιτή γραφή -προσεγμένη και ευγενική.

«Δεν ξέρουμε ποιος έκανε την αρχή/ ούτε ποιος το είπε/ υποθέτουμε ότι ήταν κάποιος πολύ ευσυγκίνητος από όλους μας/ Εμείς οι άλλοι όταν μας μίλησαν για τα φρικτά/ εγκλήματα/ μείναμε βουβοί/ Αυτός, ανεξήγητα, είπε χ ι ο ν ι/ και μετά το επανέλαβε/ Μετά όταν με τα ίδια μας τα μάτια βλέπαμε την ύβρη να κοχλάζει/ και μετά να ξεχειλίζει/ κι ύστερα να επικαλύπτει. Πρώτη τη χλόη και τελευταίες τις ψυχές/ είπαμε, το ίδιο ανεξήγητα, χ ι ο ν ι/ και μετά το επαναλάβαμε/ κι από τότε άλλες λέξεις δεν έχουμε για τη φρίκη και το ειδεχθές/ και γι' αυτό μάλλον θα μείνουμε/ στην Ιστορία των Σημασιών/ ως Ελληνες πεδινοί κακολόγοι του χιονιού».

Κι ακόμη μία στροφή, οργής και πίκρας: «Ζητάω συγγνώμη,/ ειλικρινά ζητάω συγγνώμη από όλους όσοι πιστεύουν/ -και καλά κάνουν-/ πως υπάρχουν λέξεις αισχρές και βρόμικες/ Δεν είμαι βωμολόχος/ δεν είναι απύλωτο το στόμα μου/ δεν μου αρέσουν οι θρασείες και οι άξεστες φράσεις,/ όμως άλλος τρόπος δεν υπάρχει να πεις γι' αυτούς: σ κ ο τ ώ ν ο υ ν το θ α ύ μ α οι σ κ α τ ο ψ υ χ ο ι».

Ωραία [σωστή] ποίηση, που ίσως θα έπρεπε να φανεί νωρίτερα -αλλά αυτό δεν έχει σημασία.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ουράνια λαμπυρίσματα
Επειτα από προσεκτική ανάγνωση και μελέτη της ποιητικής συλλογής «Φεγγαροκουβέντες και γρίφοι της άμμου» του συγγραφέα Δημήτρη Τσινικόπουλου, εύλογα καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα ότι δικαίως συγκαταλέγεται η...
Ουράνια λαμπυρίσματα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Χωρίς εαυτό
Η ιδιομορφία του έργου της Ζησάκη συνίσταται στο γεγονός ότι έχει δημιουργήσει έναν προσωπικό ποιητικό κόσμο με έντονα εξπρεσιονιστικά χαρακτηριστικά, αλλά και στο ότι ενσωματώνει κώδικες και τεχνικές της...
Χωρίς εαυτό
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Σελίν και η «αισθητικοποίηση της πολιτικής»
Ο Σελίν, φιλολογικό ψευδώνυμο του Λουί-Φερντινάν Ντετούς με την εμφάνισή του έφερε αλλαγές στο λογοτεχνικό στερέωμα της Γαλλίας, συνεχίζοντας να προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα ακόμη και σήμερα.
Ο Σελίν και η «αισθητικοποίηση της πολιτικής»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Αντιπολεμικές απαντήσεις
Δύο νέες εκδόσεις του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου είναι εργαλεία για να κατανοήσουμε τις αιτίες του πολέμου, αλλά και για να χαράξουμε τον δρόμο για ένα δυνατό αντιπολεμικό κίνημα σήμερα.
Αντιπολεμικές απαντήσεις
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το άχρονο περιβάλλον του Θεσσαλικού Κάμπου
Μια συλλογή με διηγήματα, η «Πομόνα», είναι το έργο με το οποίο μας παρουσιάζεται ο Αργύρης Φασούλας. Η λεγόμενη μικρή φόρμα, ωστόσο, δεν απαιτεί μόνο τεχνική αρτιότητα. Χρειάζεται συνοχή, ένα κοινό πλαίσιο...
Το άχρονο περιβάλλον του Θεσσαλικού Κάμπου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Σύγχρονες αποτυπώσεις της νεοφιλελεύθερης ορθολογικότητας
Το βιβλίο της Φωτεινής Βάκη φωτίζει τις όψεις της νεοφιλελεύθερης κυβερνητικότητας και συνεισφέρει στην ευρύτερη συζήτηση γύρω από τον νεοφιλελευθερισμό.
Σύγχρονες αποτυπώσεις της νεοφιλελεύθερης ορθολογικότητας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας