• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 0.6°C / 3.4°C
    3 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -6.0°C / -1.5°C
    3 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.5°C / 3.0°C
    4 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    -5°C -5.1°C / -5.1°C
    2 BF
    39%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.1°C / -0.9°C
    3 BF
    59%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    -4°C -6.3°C / -2.1°C
    1 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -9°C -9.6°C / -7.7°C
    4 BF
    57%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -1.5°C / 2.6°C
    2 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 2.2°C / 4.2°C
    3 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C -0.1°C / 1.9°C
    4 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.5°C / 6.3°C
    7 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    0°C -0.4°C / 2.6°C
    6 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 3.8°C
    3 BF
    48%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    -5°C -5.1°C / -2.5°C
    4 BF
    58%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -2.5°C / -1.1°C
    2 BF
    78%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 1.8°C / 4.9°C
    0 BF
    84%
  • Χαλκίδα
    Ασθενής ομίχλη
    2°C -0.1°C / 3.6°C
    0 BF
    69%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -6.7°C / -1.2°C
    2 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -5.6°C / -1.4°C
    1 BF
    43%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -9°C -9.2°C / -9.2°C
    2 BF
    58%

«Η Θήβα Μέμφις»: Επιμέλεια: Μαραγκάκη Αννα, Εκδόσεις: ΠΟΛΙΣ, Σελ. 160

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ναυαγοσώστες του ονείρου

  • A-
  • A+

Σε βορεινόν δωμάτιο ξενοδοχείου
οι ερασταί παρομοιάζουν
τα τελούμενα
με τόμον χονδρόν της ιστορίας
περιλαμβάνοντα πορίσματα
και πεπραγμένα αναρίθμητων εποχών.

Α. Εμπειρίκος

Ενας ωκεανός από αιφνίδιες ποιητικές εικόνες, βουνά οι λέξεις, υγρές οροσειρές του λόγου απλώνονται σ’ ένα παγκόσμιο τοπίο των δύο τελευταίων αιώνων, σε μια εκθαμβωτική περίληψη του σύμπαντος χρόνου.

Αυτό το δημόσιο και ιδιωτικό ποιητικό σύμπαν είναι η προσωπική ποιητική Πινακοθήκη του Γιάννη Δούκα, όπως αυτή ορίζεται στο μικρογραφικό ποιητικό έπος του, στην ποιητική συλλογή του «η Θήβα Μέμφις».

Από τα αρχεία της γνώσης αναδύονται πρόσωπα της ιστορίας και ιστορίες προσώπων επιλεγμένα με στοχευμένη αυθαιρεσία, με φαινομενική τυχαιότητα, με μεθοδευμένο αυτοσχεδιασμό από τον παγκόσμιο χάρτη της συλλογικής μνήμης.

Με ελεύθερους πολιορκημένους συνειρμούς ο ποιητικός λόγος του Γιάννη Δούκα, με μια παλλόμενη ρευστή γλώσσα, προκαλεί με τις τολμηρές συνευρέσεις των λέξεων, με τις αιφνίδιες, αναπάντεχες, κρυμμένες ρίμες, με τη συνεχή ροή από συγκαλυμμένα χαϊκού που συγκροτούν και πλάθουν το σώμα της ποίησής του.

Μέσα στην ομίχλη του κόσμου τούτου προβάλλονται καθαρά οι ανθρώπινες μορφές πλασμένες από την ύλη της ιστορίας.

Σ’ αυτό το ακατάληπτο, θολό αλλά συνάμα διαυγές ποιητικό πεδίο, τα ιστορικά πρόσωπα ερήμην ή εν γνώσει των γεγονότων που τα ίδια δημιουργούν διαχέονται με όρους προσωπικής βιογραφίας μέσα στον χρόνο, ακροβατώντας ποιητική αδεία θαρραλέα και αψήφιστα στις κυλιόμενες σκάλες του κόσμου.

Ξεχωριστά ανθρώπινα όντα –αν και από τον ίδιο πλανήτη– εμφανίζονται στις οθόνες της μνήμης σαν από κινηματογραφικά επίκαιρα μιας άλλης εποχής, σαν φιγούρες σε παλιά μαυρόασπρα ντοκιμαντέρ, σαν ήρωες στην επεξεργασμένη κόπια της «Μισαλλοδοξίας» του Γκρίφιθ, που συνοδεύεται από ζωντανούς ήχους σύγχρονης ατονικής μουσικής.

Ο ποιητής, ως αρχειονόμος, με την ορθολογική οργάνωση της βιογραφίας των προσώπων διασχίζει τον χρόνο μελετώντας τη φυσική ιστορία των τραυμάτων. Διασώζει από τη λήθη πράξεις-μνημεία της ανθρώπινης δράσης, καταγράφει τις ιστορικές φυσιογνωμίες, τις ιστορικές συγκυρίες και μεταγράφει τη βιωμένη ιστορία του παρελθόντος σε σύγχρονη βιωμένη ποίηση του παρόντος.

Απελευθερωμένος από τους νόμους της θεματικής ανάπτυξης και απεξαρτημένος από τις συμβάσεις της γραμμικής αφήγησης συνδέει σ’ ένα πολύτιμο μωσαϊκό της γλώσσας τα φαινομενικά ασύνδετα σε απρόβλεπτες συνάψεις.

Με τον μοναδικό τρόπο μιας γόνιμης ποιητικής ελευθερίας συναντιέται το παράδοξο με το κοινότοπο, η πεζότητα με την ουτοπία, το πάθος και το συναίσθημα με την παγκόσμια παραφροσύνη, και οδηγούν τον ποιοτικό λόγο στα αρχέτυπα αρχεία του πλανήτη, στην αρχαία χώρα Οικουμένη.

«Σπίτι δεν έκτισα δικό μου, εκτός από τα λόγια μου». Το σπίτι του ποιητή είναι όλος ο κόσμος. Ενας κόσμος σε διάχυση στον χώρο και τον χρόνο, αλλά μαζί και μια συμπύκνωση, μια συστολή του σύμπαντος στο μέτρο του ποιητή. Και το ποιητικό μέτρο απαντά σ’ ένα δύσκολο στοίχημα με την ιστορία: Πώς η εγκυκλοπαίδεια της γνώσης γίνεται ποίηση; Πώς γεννιούνται συναισθήματα από τα λήμματα ενός λεξικού; Πώς τεκμήρια της ποίησης αντλούνται μέσα από βραχυγραφίες και χρονολογήσεις; Πώς ο ποιητής γίνεται ναυαγοσώστης ονείρων στον ωκεανό ενός παγκόσμιου Ατλαντα;

Ο ποιητής σ’ ένα οδοιπορικό μέσα στους αιώνες χτίζει τα θεμέλια του σπιτιού της γλώσσας σαν μάστορας-καταγραφέας που αντιστέκεται στον μηχανισμό της λήθης και διασώνει τη μνήμη από τον φυσικό αφανισμό.

Οι ζωές των ανθρώπων, οι ανθρώπινες πράξεις, η μοναδικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και οι ψυχικές παρορμήσεις της είναι η προσωπική αφορμή, η πρώτη ύλη της ποίησης, οι πνευματικές αυτοψίες του ποιητή στην Ιστορία για να μπορέσει να εκφραστεί με τον ποιητικό λόγο η κοινή πατρίδα των ανθρώπων, η καθολική εμπειρία, η αρχέτυπη κραυγή, οι οδύνες, οι εκλάμψεις, η παράνοια και το μεγαλείο της κοινής ζωής στον πλανήτη.

Εδώ γεννιέται ένας νέος ποιητικός κόσμος μεταξύ Θήβα και Μέμφις, μεταξύ Νορβηγίας και φαντασίας, όπως θα ’λεγε ο Σκαρίμπας. Κόσμος συγκροτημένος και ατίθασος, πληθωρικός, βαθύς και στέρεος. Με γλώσσα α-μήχανης καθαρότητας, με λέξεις που δεν τις παίρνει ο άνεμος γιατί «καρφώνονται σαν πρόκες».

Λόγος ποιητικός, σεβαστικός απέναντι στον εσωτερικό λυρισμό, αμείλικτος και σκληρός απέναντι σε κάθε τι προφανές, εξεγερμένος απέναντι στα κατά συνθήκη ψεύδη των συμβατικών αισθημάτων, νέος απέναντι στη νεωτερικότητα. Γλώσσα ποιητική που θέλει να ξαναγράψει αλλιώς τις πολλές μικρές ιστορίες των εξερευνητών μιας «άλλης» αλήθειας, με μια ασυγκράτητη λαχτάρα να δώσει νέο υλικό σε μια ζωή που φαίνεται να ’χει αδειάσει από νοήματα.

 
Το κάθε ποίημα -από τη Θήβα μέχρι το Μέμφις- μαρτυράει την καταγωγή του, τις αναφορές του, αποκαλύπτει τις πηγές του, παραπέμπει σε μια «βιβλιογραφία» που γίνεται ένα με το περιεχόμενο της ποιητικής φόρμας σε μια εσωτερική αντίστιξη της ιστορικής αφετηρίας με την ποιητική της μετάπλαση στην αχαρτογράφητη περιοχή μιας νέας αφήγησης.
Η «Θήβα Μέμφις» του Γιάννη Δούκα είναι χάρτης πορείας για μια γενιά απενοχοποιημένη και βαθιά αισθαντική, με στιβαρό έλεγχο των εκφραστικών της εργαλείων σε εγρήγορση και διαρκή ετοιμότητα.

«Τι είδες; στα μάτια των παιδιών μας καταιγίδες», μια καίρια ομοιοκαταληξία πνευματικής διερώτησης, ευθύνης και άμεσων ποιητικών αντανακλαστικών που καταγράφει τη βαθιά ενσυναίσθηση και την κριτική συνείδηση του ποιητή, που με ώριμη γνώση και επίγνωση της σημερινής σκοτεινής ανθρώπινης συνθήκης αγωνιά για την «σήμερον, ως αύριον και ως χθες».
Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οσα κρύβει ένα βλέμμα
Η πρώτη ποιητική συλλογή «Ιδίοις όμμασι» της Εύας Νικολαΐδου έρχεται από τις εκδόσεις «Μίλητος» αποκρυπτογραφώντας ποιητικά διάφορα βλέμματα.
Οσα κρύβει ένα βλέμμα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο ποιητής και η θεία που μιλούσε ποίηση
Πώς ξαφνικά, μετά από μισό αιώνα και πλέον, ένας ποιητής ξαναζεί την ατμόσφαιρα της παιδικής ηλικίας σε μια επαρχιακή πόλη και θυμάται τα λόγια της θείας του; Από ποιες διαδρομές ξανάρχονται; Κι αυτό γίνεται,...
Ο ποιητής και η θεία που μιλούσε ποίηση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παρουσίαση της Μεγάλης Ανθολογίας «Δαίδαλος»
Η Μεγάλη Ανθολογία της Σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας «Δαίδαλος» παρουσιάζεται στο βιβλιοπωλείο Ιανό. Θα μιλήσουν ο διευθυντής της «Εφ.Συν.», ο πρόεδρος και η γενική γραμματέας της Εταιρείας Συγγραφέων. Η...
Παρουσίαση της Μεγάλης Ανθολογίας «Δαίδαλος»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Επαναστατική ποίηση σε εποχή λιτότητας
Ποια είναι η εικόνα της σημερινής Ελλάδας στο μυαλό των νέων ποιητών και λογοτεχνών; Πώς τα βιώματα έχουν μετουσιωθεί σε στίχους; Πώς προσλαμβάνει ένας Ευρωπαίος αυτή τη στιγμή τα όσα συμβαίνουν στη χώρα;
Επαναστατική ποίηση σε εποχή λιτότητας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ποίηση και φιλοσοφία, δρόμοι παράλληλοι
Στο νέο τεύχος, που το εξώφυλλό του κοσμεί το έργο του Καζιμίρ Μαλέβιτς «De Sportlieden», ο αναγνώστης θα βρει ακόμα ποιήματα των Ζέφης Δαράκη («Ο ύπνος είναι ρόδο»), Νίκου Λεβέντη («Η παρωδία του βίου»),...
Ποίηση και φιλοσοφία, δρόμοι παράλληλοι
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Αφηγήσεις ξετυλίγοντας ένα κόκκινο κουβάρι
Στις «Ιστορίες του πάστορα Βογκ», ο Δημήτρης Τσεκούρας μας δίνει ο ίδιος τα κλειδιά για να ανοίξουμε την πόρτα του έργου του και να συναντήσουμε τον δικό του κόσμο.
Αφηγήσεις ξετυλίγοντας ένα κόκκινο κουβάρι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας