• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.8°C / 10.1°C
    2 BF
    71%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 9.3°C
    1 BF
    50%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 5.5°C / 9.5°C
    4 BF
    85%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 3.6°C / 6.9°C
    4 BF
    39%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 10.2°C
    3 BF
    45%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.2°C / 8.7°C
    2 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.4°C / 5.1°C
    2 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.1°C / 7.6°C
    3 BF
    49%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.9°C / 13.8°C
    4 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    3 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 8.8°C / 13.8°C
    4 BF
    66%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.7°C / 8.6°C
    4 BF
    87%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.2°C / 9.2°C
    4 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 3.5°C / 7.1°C
    4 BF
    58%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 5.0°C
    2 BF
    94%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 13.8°C
    2 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.0°C / 10.3°C
    3 BF
    80%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.1°C / 8.3°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 9.4°C
    3 BF
    62%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 3.8°C
    2 BF
    52%

Η συγγραφέας Ευγενία Μπογιάνου

Η κρίση ωριμάζει τους νέους πρόωρα, τους στερεί την αθωότητα

  • A-
  • A+

«Θα ήταν για μένα εφιάλτης να φανταστώ ότι οι σημερινοί νέοι θα φτιάξουν έναν κόσμο υποταγής, έναν κόσμο πνιγμένο μέσα σε ένα πέλαγος από ασφυκτικά μικρά "εγώ". Εχω τη γνώμη ότι οι νέοι θα πρέπει να ξαναεφεύρουν τη λέξη "αντίσταση".

"Με λογισμό και μ’ όνειρο" να ξαναεφεύρουν την έννοια του "εμείς"».

Ενας φοιτητής μπλέκει με τρομοκρατική ομάδα, δικάζεται, αθωώνεται και εξαφανίζεται. Πώς αντιδρούν, πώς επιβιώνουν οι γονείς του, που έμειναν πίσω να ξύνουν τις πληγές τους, να προσπαθούν να καταλάβουν τι έφταιξε;

Το μυθιστόρημα «Ακόμα φεύγει» είναι μια ιστορία σημερινή, που μας αφορά όλους. «Σε ολωνών μας τα χέρια έχουν σκάσει βόμβες, μικρές ή μεγαλύτερες», όπως λέει η συγγραφέας

Η Ευγενία Μπογιάνου μόνο δύο συλλογές διηγημάτων έχει πίσω της, «Το μυστικό» (Ροές, 2004) και «Κλειστή πόρτα» (Πόλις, 2012).

Υπεραρκετές, όμως, για να ξεχωρίσει με την αφοπλιστική απλότητα και λιτότητα με την οποία χειρίζεται ακόμα και τις πιο δύσκολες και επώδυνες ανθρώπινες ιστορίες, καταφέρνοντας ωστόσο να στραγγίσει από μέσα τους όλο το βάθος και την πολυπλοκότητά τους. Χωρίς να τις βιάζει λογοτεχνικά, χωρίς να τις καπελώνει ιδεολογικά.

Εχει μεγάλο σθένος αυτή η ήσυχη, γοητευτική, ψηλόλιγνη Θεσσαλονικιά, που ξεκίνησε από τη φωτογραφία για να καταλήξει στη γραφή. Και η καλύτερη απόδειξη είναι η είσοδός της, η στροφή της στο μυθιστόρημα.

Το «Ακόμα φεύγει» (εκδόσεις Πόλις) θα μπορούσε με δημοσιογραφικούς όρους να κάνει θόρυβο. Και μόνο με το θέμα του. Ο Γιώργος, εικοσάχρονος φοιτητής του Πολυτεχνείου, δικάζεται για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση και αθωώνεται λόγω αμφιβολιών.

Και μετά τα ίχνη του χάνονται. Εξαφανίζεται. Ομως, η Μπογιάνου δεν διαλέγει αυτόν για ήρωά της. Δίνει τον λόγο στους δύο γονείς του, που μένουν πίσω προσπαθώντας να συνεχίσουν τις ζωές τους με το βάρος και την αγωνία της απουσίας του.

Και, όχι, δεν ζουν στα βόρεια προάστια, θα μπορούσαμε όλοι μας να είμαστε στη θέση τους. Θα μπορούσαμε;

- Πώς ήταν το πρώτο βήμα προς το μυθιστόρημα; Τι το προκάλεσε; Και τι σας πρόσφερε ως συγγραφέα;

Αγαπώ πολύ τη μικρή φόρμα και το διήγημα, το οποίο απολαμβάνω και ως αναγνώστρια. Παρ’ όλα αυτά το μυθιστόρημα ήταν για μένα μια πρόκληση. Δύσκολο είδος και απαιτητικό. Με δυσκολίες άλλες από εκείνες του διηγήματος. Στο διήγημα χτυπάς και φεύγεις. Στο μυθιστόρημα έχεις χώρο για να απλώσεις και να συνθέσεις την ιστορία σου, έχεις τη δυνατότητα να ακολουθήσεις τους ήρωές σου για πιο μεγάλο χρονικό διάστημα, να εμβαθύνεις στους χαρακτήρες σου, να αναδείξεις την πολυπλοκότητά τους, πράγμα που σε μένα λειτούργησε απελευθερωτικά. Ηταν μια σπουδαία μαθητεία, την οποία δεν ξέρω, όμως, αν θα επαναλάβω. Μπορεί να πρόκειται απλώς για μια μικρή απιστία προς το διήγημα. Ή για μια μεγάλη.

- Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον, από ανθρώπινο έως αρρωστημένο, για το προφίλ των νέων που μπλέκουν με τρομοκρατικές ομάδες και ζουν στο σκοτάδι. Γιατί, όμως, αποφύγατε να εστιάσετε στον νεαρό «τρομοκράτη», αλλά σκύψατε πάνω στην οικογένειά του;

Παρακολουθώντας κάποια στιγμή στην τηλεόραση μια από αυτές τις ιστορίες, χωρίς να το θέλω, σκέφτηκα αυτούς που μένουν πίσω. Αναρωτήθηκα τι συμβαίνει μ’ αυτούς τους ανθρώπους. Ενα νεαρό παιδί, με την ορμή και τη βεβαιότητα των είκοσί του χρόνων, αποφασισμένο για όλα, ξεκινώντας Κύριος οίδε από ποιες ιδεοληψίες, ρίχνει μια βόμβα η οποία σκάει, μεταφορικά μιλώντας, στα χέρια των οικείων του. Το ενδιαφέρον μου εστιάστηκε εκεί: σ’ αυτούς που μένουν, σ’ αυτούς που, χωρίς δικαίωμα επιλογής, καλούνται να παλέψουν με τις συνέπειες των πράξεων κάποιου άλλου. Ενός πολύ αγαπημένου άλλου που διά της απουσίας του –αυτής της απόλυτης και ακατανόητης επιλογής–καταφέρνει να ρίξει τη σκιά του πάνω τους και να καθορίσει τα βήματά τους. Θα μπορούσα, γράφοντας ένα άλλο βιβλίο, να προσπαθήσω να φωτίσω την πορεία του νεαρού, ήταν όμως συνειδητή η επιλογή –και μαζί μια ερεθιστική δυνατότητα– να ασχοληθώ με ό,τι αυτός αφήνει πίσω του.

- Η οικογένεια του νεαρού «τρομοκράτη» δεν είναι υπόδειγμα σταθερότητας, σύμπνοιας, ευτυχίας. Δεν την κρίνετε, όμως, δεν τη φορτώνετε με ευθύνες. Δίνετε απλώς στον αναγνώστη μικρά κλειδιά για να καταλήξει στο μερίδιο ευθυνών της. Εχετε κι εσείς τη δική σας, πιο έγκυρη ετυμηγορία για τους γονείς που πλάσατε;

Δεν γεννιέσαι γονιός, γίνεσαι. Αυτό θα μπορούσα να πω. Καθημερινά συνειδητοποιώ το πόσο δύσκολο είναι να είσαι γονιός. Καλείσαι να δώσεις τα φώτα σου, να καθοδηγήσεις, να εμπνεύσεις, να γίνεις παράδειγμα, όταν κι εσύ ο ίδιος είσαι χαμένος μέσα στις ελλείψεις, τις εμμονές και τις αντιφάσεις σου. Πέφτεις στα βαθιά και πρέπει πάση θυσία να μάθεις να κολυμπάς γιατί κουβαλάς πάνω σου και μια άλλη ύπαρξη, η οποία μάλιστα περιμένει από σένα να συμπεριφερθείς σαν ένας μικρός θεός. Δύσκολα πράγματα. Ομως είμαστε αυτοί που είμαστε. Δεν προσποιούμαστε κάτι άλλο μπροστά στα παιδιά μας. Οι πραγματικοί χαρακτήρες μας τα επηρεάζουν, τα εμπνέουν ή τα εκνευρίζουν, κι όχι οι ρόλοι που ίσως προσπαθούμε να υποδυθούμε. Οπως λέει και ο Ηλίας, ο πατέρας του Γιώργου, «Εγώ ήμουν αυτός που ήμουν. Πώς θα μπορούσα μπροστά σου να είμαι άλλος;». Οι γονείς του Γιώργου λοιπόν φταίνε στον βαθμό που είναι αυτοί που είναι. Αυτό το συμπέρασμα έβγαλα. Και πρόκειται για συμπέρασμα, όχι για ετυμηγορία. Πιστεύω πως οι ετυμηγορίες δεν έχουν θέση στη λογοτεχνία.

- Ο πατέρας είναι ο πιο «αρνητικός» από τους δύο γονείς. Ο συνεχής θυμός του, η καταδίκη των άλλων, η άρνησή του να δουλέψει, τι πρότυπα μπορούν να προσφέρουν σε έναν νέο; Με λίγα λόγια, μαθαίνουμε στα παιδιά μας την επιμονή, τη δουλειά, την ευθύνη ή τα φορτώνουμε με τα δικά μας φούμαρα και ανεπάρκειες;

Τα φορτώνουμε με τα δικά μας φούμαρα και τις ανεπάρκειες. Τα εμπνέουμε με αυτό που είμαστε. Αν είμαστε ανεπαρκείς, που συνήθως είμαστε, αυτό κληρονομούν: την ανεπάρκειά μας. Αν είμαστε εργατικοί, υπεύθυνοι, συνεπείς, τους ανοίγουμε τον δρόμο για να γίνουν κι εκείνα έτσι. Φυσικά μέσα από μια διαρκή, επώδυνη και αντιφατική πορεία, γεμάτη από ετεροκαθορισμούς, συναιρέσεις και αναιρέσεις.

Πιστεύω λοιπόν ότι, μέσες-άκρες, το μήλο πέφτει κάτω από τη μηλιά. Αλλά τίποτα φυσικά δεν είναι απόλυτο.

- Από τα πιο δυνατά στοιχεία του βιβλίου είναι το πένθος της μάνας, που αναζητά το παιδί της. Το γεγονός πως είστε μητέρα, και μάλιστα δύο εφήβων, βοήθησε; Δεν υπάρχει μεγαλύτερος εφιάλτης για μια μάνα από το να της γυρίσει το παιδί της την πλάτη.

Τα παιδιά κατά κάποιον τρόπο πάντα σου γυρνάνε την πλάτη. Και θα πρέπει να το κάνουν. Θα τραβήξουν τον δικό τους δρόμο που δεν θα είναι όμοιος με τον δικό σου. Θα κάνουν τα δικά τους λάθη, θα ζήσουν τις δικές τους διαψεύσεις, τις δικές τους επιτυχίες, θα γευτούν με τον δικό τους τρόπο τη ζωή. Πιστεύω πως τα παιδιά πρέπει να «ξεπερνούν» τους γονείς. Κι ελπίζω πως πράγματι το κάνουν.

Τώρα, ως μητέρα δύο νέων ανθρώπων ξέρω, όπως θα το ξέρετε κι εσείς άλλωστε, πως δεν είναι εύκολο πάντα να έχεις μια ουσιαστική σχέση μαζί τους. Ολο και κάτι σου ξεφεύγει. Ο αγώνας είναι συνεχής και επίπονος. Και ωραίος βέβαια. Δεν είναι εύκολο να πεις, γνωρίζω το παιδί μου, γνωρίζω τι πραγματικά γίνεται μέσα στο μυαλό και την ψυχή του. Για κανέναν δεν είναι εύκολο να το πεις αυτό, αλλά όταν πρόκειται για το ίδιο σου το αίμα, εκεί που μερικές φορές νομίζεις πως το «γνωρίζω» είναι δικαιωματικό, βρίσκεσαι πολλές φορές μπροστά σε εκπλήξεις. Σε ολωνών μας τα χέρια έχουν σκάσει βόμβες, μικρές ή μεγαλύτερες. Αναμενόμενο, αλλά όταν σου συμβαίνει, είναι σκληρό.

- Η ιστορία του βιβλίου σας θα μπορούσε να έχει γίνει και πριν από την κρίση. Πιστεύετε, όμως, ότι η οικονομική κρίση έχει βαριές επιπτώσεις ακόμα και στις σχέσεις των γονιών με τα παιδιά τους; Οτι πυκνώνει τις καταστάσεις βίας;

Η οικονομική κρίση, που είναι και βαθιά κρίση αξιών, έχει αντίκτυπο πάνω στο καθετί. Εχει σαρώσει τα πάντα, καμιά φορά ακόμη και τη δυνατότητα ψύχραιμης σκέψης. Και, ώς έναν βαθμό, αυτό είναι κατανοητό. Δεν μπορείς να πεις στον αδίκως απολυμένο, που δεν έχει καμία διέξοδο, που έχει υποστεί μεγάλη βία στο πετσί του, να σκεφτεί και να λειτουργήσει ψύχραιμα. Στο κάτω κάτω, ποιους τρόπους έχει για να αντιδράσει; Δεν θα έπρεπε να αντιδράσει όταν νιώθει πως αδικείται κατάφωρα; Δύσκολα τα ερωτήματα κι ακόμη πιο δύσκολες οι απαντήσεις. Συνηθίζουμε να λέμε πως κάθε μορφή βίας είναι καταδικαστέα. Ομως αυτό είναι μια απλοϊκή εκδοχή καταδίκης της βίας. Γιατί τα πράγματα, οι σημερινές καταστάσεις είναι τόσο πολύπλοκες, που μερικές φορές έχω την εντύπωση πως η βία είναι αυτή που έχει κατακλύσει τα πάντα. Οι νέοι, που έκαναν τα πρώτα τους βήματα στον κόσμο κατά τη διάρκεια της κρίσης, σπρωγμένοι από τη νεότητά τους που νομίζει πως έχει εύκολες και δραστικές απαντήσεις για όλα, παρακινούνται πολλές φορές σε πράξεις που ενώ έχουν αφετηρία την επιθυμία τους να αλλάξουν τον κόσμο, τελικά το μόνο που καταφέρνουν είναι να αλλάξουν τη ζωή τους προς το χειρότερο. Πολλές φορές σπέρνοντας και ανυπολόγιστο πόνο γύρω τους. Εχουν το ελαφρυντικό του νεαρού της ηλικίας τους και των ακραίων εξωτερικών συνθηκών, όμως αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει τις πράξεις τους. Αλλωστε, είμαστε οι πράξεις μας και αυτές μας καθορίζουν.

- Μην αποκαλύψουμε το τέλος του βιβλίου. Ας πούμε ότι υπάρχει ένα φως που έρχεται από τον εξαφανισμένο νεαρό. Πιστεύετε ότι η νέα γενιά αφήνει πίσω της την παλιά και προχωράει; Προς τα πού θα θέλατε να πηγαίνει;

Νομίζω πως η νέα γενιά πάντα αφήνει πίσω της την παλιά και προχωράει. Οι σημερινοί νέοι είναι λιγότερο χαϊδεμένοι από τους παλιότερους. Τίποτα δεν τους χαρίζεται πλέον εύκολα. Από την πρώτη στιγμή που βγαίνουν στη ζωή θα πρέπει να παλέψουν για πράγματα που ίσως πριν να θεωρούνταν δεδομένα. Με άλλα λόγια, η κρίση ίσως σε ωριμάζει πριν την ώρα σου. Αδικο βέβαια, γιατί πρόκειται για πρόωρη παύση της αθωότητας, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Ομως, όπως ο κόσμος ανήκει στους νέους, έτσι νομίζω πως και οι νέοι θα πρέπει να ανήκουν στον κόσμο. Θα ήταν για μένα εφιάλτης να φανταστώ ότι οι σημερινοί νέοι θα φτιάξουν έναν κόσμο υποταγής, έναν κόσμο πνιγμένο μέσα σε ένα πέλαγος από ασφυκτικά μικρά «εγώ». Εχω τη γνώμη ότι οι νέοι θα πρέπει να ξαναεφεύρουν τη λέξη «αντίσταση». «Με λογισμό και μ’ όνειρο» να ξαναεφεύρουν την έννοια του «εμείς».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο
Στο μυθιστόρημα «Ο Ελληνας γιατρός» μεταπλάθει ελεύθερα τη ζωή του παππού της, Κωνσταντίνου Μέρμηγκα. Μέσα από την ιστορία του καθηγητή Μ, που χρημάτισε δήμαρχος Αθήνας για τρεις μήνες του 1941 και κουράρισε...
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Ο δάσκαλος εκπλήσσεται από τους μαθητές του»
Στη συλλογή διηγημάτων του «Ο δάσκαλος αγαπούσε το βωβό σινεμά», ο σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης μάς βάζει σε μια τάξη δραματικής σχολής. Οι μαθητές καλούνται να παίξουν και να στοχαστούν τις ιστορίες που τους...
«Ο δάσκαλος εκπλήσσεται από τους μαθητές του»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Σκόρσο ή αλλιώς τράνταγμα, σεισμός!
Ο τραγικός σεισμός του 1953 στην Κεφαλονιά στέκει ως πυρήνας της αφήγησης. Τερατώδες, ως Λερναία Ύδρα, αίτιο, αναγεννά μυριάδες αιτιατά, που φτάνουν ως και το παρόν, που αποτελεί και την εκβολή της αφήγησης.
Σκόρσο ή αλλιώς τράνταγμα, σεισμός!
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Η μετανάστευση είναι τραύμα διαχρονικό και πολυεπίπεδο»
Ο 33χρονος συγγραφέας, Χρήστος Αρμάντο Γκέζος, που ήρθε στην Ελλάδα μικρός από τη Χιμάρα, με το μυθιστόρημά του «Χάθηκε Βελόνι» καταθέτει τις περιπέτειες μιας οικογένειας από την Αλβανία του προηγούμενου αιώνα...
«Η μετανάστευση είναι τραύμα διαχρονικό και πολυεπίπεδο»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το 1821, ο Λόρδος Μπάιρον και οι μάσκες
Αλίμονο! Αλίμονο! Στο πρόσωπο του ανθρώπου του μέλλοντος θα ενσωματωθεί, λοιπόν, η (μονή; διπλή; τριπλή;) μάσκα; Οι Απόκριες όπως ήρθαν θα περάσουν. Το φίμωτρο θα μείνει;
Το 1821, ο Λόρδος Μπάιρον και οι μάσκες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας