• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.0°C / 29.6°C
    3 BF
    43%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 25.3°C / 28.3°C
    0 BF
    56%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.3°C / 28.3°C
    2 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.7°C / 28.7°C
    1 BF
    38%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.2°C / 26.2°C
    4 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.6°C / 28.6°C
    2 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    1 BF
    37%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    1 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 26.1°C / 28.6°C
    5 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.3°C / 25.3°C
    4 BF
    50%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    6 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.6°C / 26.7°C
    3 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    44%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    1 BF
    38%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 31.7°C
    2 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.7°C / 29.8°C
    3 BF
    33%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.3°C / 26.6°C
    1 BF
    52%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.4°C / 29.5°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.6°C / 27.6°C
    1 BF
    28%
Μια πολιτική ιστορία που επείγει

Παρίσι, Μάιος 1968

AP Photo/Eustache Cardenas
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια πολιτική ιστορία που επείγει

  • A-
  • A+
Ο Rosanvallon βρέθηκε από νεαρή ηλικία στο επίκεντρο πολιτικών και πνευματικών εξελίξεων που για πολλούς από εμάς φαντάζουν μυθικές συμμετέχοντας σε ηλικία είκοσι χρονών στον Μάη του ’68.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ας ξεκινήσω κάπως κοινότοπα: το βιβλίο του Γάλλου ιστορικού και κοινωνιολόγου Pierre Rosanvallon, «Η δική μας διανοητική και πολιτική ιστορία. 1968-2018», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πόλις σε εξαιρετικής ποιότητας μετάφραση της Κατερίνας Λαμπρινού και επιστημονική θεώρηση του Γιάννη Μπαλαμπανίδη, «πρέπει να διαβαστεί», «άμεσα» και «απ’ όλους».

Αν καταφεύγω σε κλισέ εκφράσεις –τις οποίες πάντως εννοώ, όπως θα βεβαιώσουν οι φίλοι στους οποίους πρότεινα το βιβλίο κατ’ ιδίαν–, είναι για να εκφράσω ένα ορισμένο αίσθημα κατεπείγοντος που μου γέννησε το πόνημα του Rosanvallon. Αυτό ίσως φανεί παράδοξο, καθώς το επείγον και η πολιτική ιστορία αφορούν κατ’ αρχήν δύο διαφορετικές χρονικές συνιστώσες. Είναι δυνατόν να επείγεσαι για κάτι που ανήκει στο παρελθόν; Αυτό πάντως μου συνέβη: δεν μπορούσα να κρατηθώ και να μη βγάλω φωτογραφίες σελίδες του βιβλίου για να τις στείλω σε φίλους, να τους προτρέψω να το προμηθευτούν γρήγορα, να αναζητήσω επίμονα ανθρώπους που το έχουν διαβάσει ήδη προκειμένου να συζητήσουμε.

Εδώ θα σταθώ σε δύο μόνο από τα σημεία που με τράβηξαν τόσο. Σημείο πρώτο: ο Rosanvallon βρέθηκε από νεαρή ηλικία στο επίκεντρο πολιτικών και πνευματικών εξελίξεων που για πολλούς από εμάς φαντάζουν μυθικές: όντας είκοσι χρονών τον Μάη του ’68, γίνεται σύντομα συνομοσπονδιακός γραμματέας της συνδικαλιστικής οργάνωσης CFDT (Γαλλική Δημοκρατική Συνομοσπονδία Εργασίας), αναλαμβάνει την οργάνωση του περιοδικού της, CFDT-Aujourd’hui, συνεργάζεται με πλήθος εντύπων, ενώ παράλληλα δημοσιεύει μια σειρά βιβλίων που αποδεικνύονται ιδιαίτερα επιδραστικά.

Η επίδραση αυτή ήταν ορατή τόσο στο πολιτικό επίπεδο –καθώς γύρω από τις επεξεργασίες του ίδιου και των συνεργατών του διαρθρώνεται ο λόγος της λεγόμενης «Δεύτερης Αριστεράς» στη Γαλλία– όσο και στο διανοητικό – αφού για παράδειγμα ο Michel Foucault γράφει στον Rosanvallon για να τον συγχαρεί για το βιβλίο του «Για μια νέα πολιτική κουλτούρα» και τον καλεί στο περίφημο σεμινάριό του στο Κολέγιο της Γαλλίας προκειμένου να συζητήσουν για τον φιλελευθερισμό.

Αυτή η πολιτικοδιανοητική δραστηριότητα επέτρεψε στον Rosanvallon να αναπτύξει σχέσεις με τις σπουδαιότερες μορφές της εποχής του, εμπειρία που κατατίθεται στο βιβλίο: στις σελίδες του παρελαύνουν φιγούρες όπως ο Κορνήλιος Καστοριάδης («ήξερε, πράγμα σπάνιο, να συνδυάζει την αυστηρότητα με τη φαντασία»), ο Ivan Illich («ήταν μια προσωπικότητα που μαγνήτιζε, με απόλυτη γενναιοδωρία [...] και [...] μια ριζοσπαστική, σχεδόν μυσταγωγική αίσθηση της χρησιμότητας και του επείγοντος της στράτευσής του») και φυσικά ο Claude Lefort, επιβλέπων της διατριβής του Rosanvallon. («Οταν ήθελε να εκφράσει την περιφρόνησή του για συμπεριφορές που θεωρούσε δειλές ή για επιχειρήματα που του φαίνονταν ανέντιμα, η φωνή του γινόταν αίφνης πιο βαριά, τα χείλη του τραβιόνταν, το μέτωπό του μάζευε και ξεστόμιζε, κοιτάζοντάς με στα μάτια, κάτι σαν: “Καταλαβαίνετε, Πιερ, πρόκειται περί καθάρματος”».) Το βιβλίο αποτελεί λοιπόν πολύτιμο τεκμήριο για την πολιτική και πνευματική ατμόσφαιρα του Μάη, αλλά κυρίως των δεκαετιών που ακολούθησαν και συχνά παραμελούνται.

Δεύτερο σημείο: παρότι μια έννοια-κλειδί για τη CFDT και τον Rosanvallon υπήρξε η αυτοδιαχείριση και παρότι ο συγγραφέας αναφέρεται ενίοτε στην «παγίδα της πολιτικής διεξόδου», η οργάνωση δεν ήταν καταστατικά αντίθετη στη συμμαχία με εκλογικές δυνάμεις. Τα πράγματα λοιπόν ήρθαν έτσι ώστε άνθρωποι από τον χώρο της Δεύτερης Αριστεράς να βρεθούν σε θέσεις εξουσίας: λόγου χάρη, ο Michel Rocard, με τον οποίο ο Rosanvallon διατηρούσε στενές σχέσεις, διετέλεσε υπουργός και πρωθυπουργός σε κυβερνήσεις του Mitterrand.

Με βάση αυτή την εμπειρία, ο Rosanvallon καταθέτει προβληματισμούς σπάνιας οξυδέρκειας και ειλικρίνειας για την κοινοβουλευτική εξουσία, τη λειτουργία των κομματικών μηχανισμών, τις δυνατότητες και τα όρια μιας αριστερής κυβέρνησης. Πραγματοποιώντας μια σύντομη ιστορική αναδρομή στη σχέση σοσιαλισμού και διακυβέρνησης στη Γαλλία –όπου έχουν υπάρξει ουκ ολίγα αριστερά κυβερνητικά σχήματα, όχι μόνο αυτά του σοσιαλιστικού κόμματος, αλλά και εκείνα υπό τους Édouard Herriot (1924-1925) και Léon Blum (1936-1937)–, ο συγγραφέας καταλήγει στην αναγκαιότητα διαμόρφωσης μιας αριστερής κουλτούρας διακυβέρνησης.

Κατά τη γνώμη του, κομβική στιγμή αυτής της διαδικασίας αποτελεί η συνειδητοποίηση των ορίων της δράσης μιας κυβέρνησης στον σύγχρονο κόσμο και η προετοιμασία για τη χάραξη αριστερής πολιτικής με βάση τα συγκεκριμένα όρια. Αυτό δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως απλός ρεφορμισμός ή άνευ όρων υποταγή στη Realpolitik. Εντελώς αντίστροφα, ο περιορισμός της Αριστεράς σε έναν ρόλο απλού διαχειριστή του υπάρχοντος απορρέει από την αδυναμία κατανόησης των δεδομένων της σύγχρονης θεσμικής πολιτικής και, συνεπώς, από την αδυναμία κατάστρωσης εναλλακτικών σχεδίων που συνυπολογίζουν αυτά τα δεδομένα.

Με πιο απλά λόγια, οι πολιτικοί που διακηρύσσουν ότι μπορούν να αλλάξουν πράγματα που στην πραγματικότητα δεν αλλάζουν –τουλάχιστον όχι μέσα από μια θεσμική διακυβέρνηση και χωρίς να αμφισβητηθούν κεντρικά μεγέθη της σύγχρονης ζωής– καταλήγουν να διαχειρίζονται τα καπιταλιστικά αδιέξοδα όχι επειδή δεν ήταν αρκετά ριζοσπάστες –ή επειδή μια μέρα ξύπνησαν αποφασίζοντας να «προδώσουν»–, αλλά επειδή δεν φρόντισαν να σμιλεύσουν εγκαίρως μια πολιτική που εκκινεί από το εφικτό, προκειμένου να το μετασχηματίσει εσωτερικά.

Διάγνωση που αξίζει να συζητηθεί, με το βλέμμα στραμμένο (και) στα καθ’ ημάς, ανεξάρτητα από τη γνώμη που έχει κανείς για τις εκλογές, τον ρόλο του κράτους και τη φύση της σύγχρονης κοινωνίας – ζητήματα που επίσης θίγονται στο βιβλίο.

*Μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Kaboom

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο εν κενώ κοινωνίας άνθρωπος
Ο Ρικάρ στο εν λόγω δοκίμιο αναζητεί την προέλευση αυτού που ονομάζει «λυρικό πνεύμα» - δηλαδή, καταρχάς, μιας «αίσθησης ιδιοκτησίας του κόσμου».
Ο εν κενώ κοινωνίας άνθρωπος
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Εικοσιένα και ιστορική μεταβολή
Πόλεμος ανεξαρτησίας ή Επανάσταση; Αυτό το σχετικά παλαιό ερώτημα για το 1821 στις μέρες μας έχει επαναπροσδιοριστεί λόγω της υποχώρησης των ουσιοκρατικών θεωρήσεων και του ενδιαφέροντος για τον πόλεμο και την...
Εικοσιένα και ιστορική μεταβολή
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η «οντολογία της δημιουργίας»
Ο May αναπτύσσει τις ηθικές και πρακτικές συνιστώσες της σκέψης του Γάλλου φιλοσόφου Ζιλ Ντελέζ και υπογραμμίζει την κρισιμότητα της προβληματοθεσίας που η «οντολογία της δημιουργίας» εναποθέτει στο...
Η «οντολογία της δημιουργίας»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η αποδόμηση του Πλάτωνα από τον Καστοριάδη
Σε δεύτερη έκδοση κυκλοφορεί το βιβλίο του Καστοριάδη «Ο Πολιτικός του Πλάτωνα» που αποτελεί μια εκπληκτική διεισδυτική ανάλυση και οξύτατη κριτική στο έργο του αρχαίου φιλοσόφου.
Η αποδόμηση του Πλάτωνα από τον Καστοριάδη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας