• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.2°C / 25.6°C
    1 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.7°C / 24.4°C
    2 BF
    23%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.7°C / 21.7°C
    2 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.3°C / 18.0°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    2 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 22.2°C
    2 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    18°C 13.9°C / 21.7°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 22.8°C
    1 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    1 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 21.7°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    3 BF
    85%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 22.2°C
    1 BF
    77%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 22.2°C / 25.0°C
    1 BF
    62%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 24.0°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.0°C / 23.3°C
    1 BF
    68%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.3°C / 20.6°C
    1 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 22.2°C
    1 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
Στο αλλοπρόσαλλο σύμπαν του Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στο αλλοπρόσαλλο σύμπαν του Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν

  • A-
  • A+
Το έργο του Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν κινείται σε έναν κόσμο συνοριακό και συγκεχυμένο.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Φανταστείτε το λακωνικό και θεοσκότεινο χιούμορ του Κερτ Βόνεγκατ να ενώνει δυνάμεις με την ελεγεία στο παράλογο του Τζόζεφ Χέλερ και να ταξιδεύουν στην Αγρια Δύση ως κυνηγοί επικηρυγμένων.

Στην περιπλάνησή τους, στις εσχατιές του κόσμου και λίγο παραπέρα, εκεί όπου ακόμη και η έρημος μπορεί να πιάσει παγετό, οι δύο πιστολέρο του κατάμαυρου χιούμορ νοικιάζουν ένα δωμάτιο σε ένα βικτοριανό αρχοντικό που φύτρωσε στη μέση του πουθενά. Δεν γνωρίζουν, φυσικά, ότι το σπίτι ανήκει στη Μέρι Σέλεϊ. Με το που σκουπίσουν τα πόδια τους στο χιονισμένο πατάκι εν μέσω καύσωνα, αντικρίζουν έναν διάκοσμο φορτωμένο από την υπονομευτική και περιπαικτική ειρωνεία των αδερφών Κοέν.

Στο υπόγειο, φυσικά, που δεν είναι τίποτε άλλο από τα σοκάκια του υποσυνείδητου, ο Φρανκενστάιν μένει πιστός στον μύθο του και αυτονομείται από τον Δημιουργό του. Ενα φως μοχθηρό και αυτεξούσιο [σχεδόν ενστικτώδης η παραπομπή στην αλλόκοσμη και φονική λάμψη στο νουάρ διαμάντι Kiss Me Deadly (1955) του Ρόμπερτ Ολντριτς], που φθονεί και αντιμάχεται τον Θεό που τον έπλασε, καταστρώνοντας τα –ίσως– πιο πρωτάκουστα σχέδια αφανισμού που έχετε συναντήσει στις σελίδες ενός μυθιστορήματος.

Καλώς ήρθατε στο εξωφρενικό, ρευστό και αλλοπρόσαλλο σύμπαν του Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν, όπου κάθε υπόνοια ταυτότητας εξαϋλώνεται, όπως ακριβώς οι αδελφές Χόκλαϊν, που διαχέονται η μία μέσα στο δοχείο της άλλης. Ενα σύμπαν παραμορφωτικό και φαρσικό, όπου τα πάντα έχουν διπλή όψη, σαν ένας καθρέφτης όπου το είδωλο δεν αποκλείεται να αποδειχτεί πιο αληθινό ακόμη και από το πρωτότυπο.

Σε αυτόν τον κόσμο πλήρους απορύθμισης, η δολοφονία του αρχέγονου πατέρα παίρνει τη μορφή μιας ομπρελοθήκης που μοιάζει με πόδι ελέφαντα, ενώ οι ενοχές για τη γενοκτονία του αυτόχθονος πληθυσμού της Αμερικής διοχετεύονται στην καρναβαλική μεταμόρφωση μιας εκλεκτής WASP σε φτηνιάρικη ερυθρόδερμη ιμιτασιόν.

Σε αυτό το γουέστερν επιστημονικής φαντασίας (ακόμη και ο υπότιτλος του «γοτθικού γουέστερν» κρύβει μέσα του μια ανεπαίσθητη παρωδία), η πηγή του Κακού είναι άυλη, λαμπερή και παιχνιδιάρικη (ωσότου αποφασίσει να βάλει φρένο στα παιχνίδια), με εξανθρωπισμένα χούγια και αισθήματα, αλλά και εξοπλισμένη με τη δική της φωνή συνείδησης.

Χωρίς καμιά αμφιβολία, το εύρημα της σιαμαίας σκιάς, που ακολουθεί καταναγκαστικά το κακόβουλο φως μα κι επαναστατεί απέναντι στις χθόνιες μηχανορραφίες του, είναι από τις πιο ευφάνταστες κατασκευές διπολικού χαρακτήρα που θα μπορούσε κανείς να διανοηθεί.

«Το τέρας των Χόκλαϊν» (1974), με το ανορθόδοξο και «πειραγμένο» χιούμορ (25 και βάλε χρόνια προτού γίνει της μόδας) που καρφώνει ένα μόνιμο μειδίαμα στο πρόσωπο, στήνει ένα παιχνίδι σαρδόνιας διακωμώδησης, όπου οι συμβάσεις και τα μοτίβα ευτελίζονται, μασκαρεύονται και απομυθοποιούνται μέχρι τελικής πτώσης. Ως υβριδικό μείγμα από πολλά και διαφορετικά genres, το μυθιστόρημα του Μπρότιγκαν φροντίζει να μην αφήσει καμία καταστατική χάρτα παραπονεμένη. Η εποποιία του Φαρ Ουέστ και η γουέστερν μυθολογία διαπομπεύονται δίχως έλεος και χωρίς κανένα σωσίβιο, σε μια αλληλουχία από σύμβολα που απογυμνώνονται από κάθε χνάρι κύρους και αίγλης.

Το σήμα κατατεθέν του γοτθικού μυθιστορήματος, το σπίτι με τα αμέτρητα μυστικά και τα απόκρυφα στοιχειά, καταλήγει να μοιάζει με μεθυσμένο κουκλόσπιτο. Μια από τις πλέον αρχετυπικές πατέντες του sci-fi, η διπρόσωπη ταυτότητα της τεχνολογικής προόδου –ευεργετική επίδραση της επιστήμης και αποθέωση της λογικής vs δυστοπική απελευθέρωση ανεξέλεγκτων και σκοτεινών δυνάμεων– ακυρώνεται με συνοπτικές διαδικασίες, καθώς υποτάσσεται σε τηλεγραφικές και σκοπίμως απλοϊκές διατυπώσεις. Με πρώτη και καλύτερη στη λίστα τα «χημικά» του καθηγητή, που δεν υποκύπτουν στον πειρασμό της παραμικρής αληθοφανούς και «επιστημονίζουσας» ερμηνείας ή εξήγησης.

Πάνω απ’ όλα, όμως, «Το τέρας των Χόκλαϊν», με τη θαυμαστή αφηγηματική συμπύκνωση και το στακάτο τέμπο που σε γραπώνει από το μανίκι, κινείται σε έναν κόσμο συνοριακό και συγκεχυμένο. Διόλου τυχαία, εξάλλου, το ημερολογιακό στίγμα μάς υπενθυμίζεται διαρκώς, δίχως φαινομενική αφορμή. Βρισκόμαστε στο καλοκαίρι του 1902, όπως πληροφορούμαστε ξανά και ξανά χωρίς προφανή λόγο, σε μια εποχή μετάβασης και διαδοχής.

Ο παλιός κόσμος, το ηρωικό φαντασιακό της κατάκτησης παρθένων εδαφών, ο καθαγιασμός των πιονέρων και το θεολογικό πρόσημο της απεραντοσύνης των Great Plains παραδίδουν τη σκυτάλη σε μια νέα εποχή άγριας αστικοποίησης, απότομης αυτοματοποίησης του τρόπου ζωής και αποκοπής του ανθρώπου από τον συναισθηματικό του ομφάλιο λώρο, το περιβάλλον και τη φύση.

Σε αυτό το καθεστώς ραγδαίων αλλαγών, η ίδια η ψυχή της Americana μετατοπίζεται, ο κώδικας ηθικής και το συντακτικό της αισθητικής αναπροσαρμόζονται. Ο Μπρότιγκαν, θαρρείς αμετανόητα μεταιχμιακός, αγκυροβολεί σε μια γκρίζα ζώνη, επιφυλάσσοντας μια υποδόρια απομάγευση σε αμφότερους τους κόσμους: το παρελθόν είναι πιο ζοφερό απ’ ό,τι μας παραμύθιασαν, το μέλλον είναι πιο αβέβαιο απ’ ό,τι μας έταξαν.

Αυτή η διττή και αμφίσημη χροιά που αποπνέει το συγκεκριμένο μυθιστόρημα μπορεί ίσως να αποδοθεί με μια αναλογία που ξεκλειδώνει το σεντούκι με τους θησαυρούς της αμερικανικής ζωγραφικής. «Το τέρας των Χόκλαϊν» είναι σαν να συνδυάζει το ποιμενικό και βουκολικό βλέμμα του Αντριου Γουάιεθ με τη φουτουριστική ματιά του Τσαρλς Ντέμουθ (αλλά και ολόκληρου του ρεύματος του πρεσιζιονισμού).

«Το τέρας των Χόκλαϊν» έφτασε δύο φορές ένα βήμα προτού μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη. Αρχικά, σε σκηνοθεσία του Χαλ Ασμπι, με υποψήφιους πρωταγωνιστές τους Χάρι Ντιν Στάντον και Τζεφ Μπρίτζες, με τον Μπρότιγκαν να αναλαμβάνει τη συγγραφή του σεναρίου, το οποίο όμως απορρίφθηκε από τον Ασμπι, γεγονός που οδήγησε το πρότζεκτ στη ματαίωση. Η δεύτερη απόπειρα είχε στην καρέκλα του σκηνοθέτη τον Τιμ Μπέρτον, με τους Τζακ Νίκολσον και Κλιντ Ιστγουντ να εξετάζονται για τους ρόλους των δύο πιστολέρο, όμως η αιφνίδια αποχώρηση του Ιστγουντ έμελλε να τινάξει τα πλάνα στον αέρα για μία ακόμη φορά.

Κάπως έτσι φτάσαμε στο σήμερα, με τις εταιρείες New Regency και Element Pictures να εξασφαλίζουν τα δικαιώματα της ταινίας και τον Γιώργο Λάνθιμο να παρουσιάζεται ως το πρώτο φαβορί για να αναλάβει τη σκηνοθεσία της. Ενα συνταίριασμα μάλλον καλοδεχούμενο και ελπιδοφόρο, μια και η offbeat φιλμική γλώσσα του Λάνθιμου μοιάζει να ταιριάζει γάντι στη γοητευτική παραζάλη του πρωτότυπου.

Δομημένο σε μικροσκοπικά κεφάλαια-σφαίρες, που σου καταφέρνουν στοχευμένα χτυπήματα, χωρίς να σε αποτελειώνουν ποτέ, και με ένα φινάλε σχεδόν ξεκαρδιστικής αποστασιοποίησης, το μυθιστόρημα του Μπρότιγκαν καταβροχθίζεται με βουλιμία. Σαν μελομακάρονα βουτηγμένα στο LSD.

* Μεταφραστής, κριτικός κινηματογράφου, επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η συνανάγνωση (και) ως επιστημονικό αντικείμενο
Οι μελέτες της Αντιγόνης Βλαβιανού μας οδηγούν, μέσω και ενός εξαντλητικά (για την ίδια) διεξοδικού υπομνηματισμού, σε χώρους δημόσιους και ιδιωτικούς, σε εποχές παλαιές και νεότερες, σε καταφύγια της ψυχής...
Η συνανάγνωση (και) ως επιστημονικό αντικείμενο
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η γέννηση ενός απαιτητικού αναγνώστη
Εξήντα χρόνια μετά τον θάνατο του ιδρυτή των εκδόσεων Γκοβόστη, η τρίτη γενιά, τιμώντας την μνήμη του, επανεκκινεί την παλιά σειρά «Ανατολή», την οποία είχε εγκαινιάσει τότε, στον περίφημο Μεσοπόλεμο, το...
Η γέννηση ενός απαιτητικού αναγνώστη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το κορίτσι που άκουγε αγγέλους (και βρήκε τελικά τη γαλήνη)
Mε σθένος σπάνιο, με παρρησία, τόλμη και ειλικρίνεια η συγγραφέας προβαίνει σε μια βαθιά εξομολόγηση για το πώς απελευθερώθηκε, μετά από τριάντα χρόνια, από το τέρας της οικογενειακής προέλευσης...
Το κορίτσι που άκουγε αγγέλους (και βρήκε τελικά τη γαλήνη)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας