Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.1°C / 16.0°C
    3 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    10°C 8.3°C / 10.6°C
    1 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.8°C / 17.0°C
    2 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 6.7°C / 13.0°C
    1 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    5 BF
    46%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 11.7°C
    1 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    4 BF
    42%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    14°C 10.6°C / 17.0°C
    2 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 18.9°C
    4 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.7°C / 13.0°C
    4 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.6°C
    5 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    2 BF
    91%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    4 BF
    46%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.7°C
    1 BF
    76%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.7°C / 17.0°C
    2 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 7.2°C / 12.0°C
    1 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 11.0°C
    5 BF
    43%
  • Κατερίνη
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    10°C 8.9°C / 11.7°C
    1 BF
    76%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    4 BF
    42%
Μια θρυλική γυναίκα-επαναστάτρια

Η Γκόλντμαν μιλάει στο πλήθος από ανοιxτό αυτοκίνητο στη Union Square της Νέας Υόρκης για τον έλεγχο των γεννήσεων, 20 Μαΐου 1916

(UPI, Bettmann Archive) © The Regents of the University of California
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια θρυλική γυναίκα-επαναστάτρια

  • A-
  • A+
Η Εμα Γκόλντμαν με τα απομνημονεύματά της θα διασώσει από τη λήθη και θα μας συστήσει, δεκάδες, πολλές δεκάδες άλλους-ες, λιγότερο γνωστές μορφές του επαναστατικού κινήματος.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Τα απομνημονεύματα είναι ένα είδος λόγου κατεξοχήν ανδροκρατούμενο. Οι γυναίκες, καθηλωμένες για αιώνες στα του οίκου και αποκλεισμένες από τη δημόσια σφαίρα, ακόμη κι όταν αυτοβιογραφούνται, γράφουν συνήθως ως συγγενείς μεγάλων ανδρών, συζύγων, αδελφών, τέκνων. Ακόμη και στα χειραφετητικά κινήματα οι γυναικείες μαρτυρίες αποτελούν την εξαίρεση. Εχουν όμως επιπλέον και γι’ αυτόν τον λόγο ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για μια αληθινά θρυλική γυναίκα-επαναστάτρια, όπως η Εμα Γκόλντμαν, που ο πρώτος τόμος της αυτοβιογραφίας της, με τον τίτλο «Ζώντας τη ζωή μου» εκδόθηκε πριν από κάποιους μήνες από τις εκδόσεις «Βιβλιοπέλαγος».

Τα απομνημονεύματα δεν είναι Ιστορία, είναι ιστορίες ανθρώπων και έτσι πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε. Ωστόσο, τα πιο σημαντικά από τα δείγματα του είδους δεν είναι απλώς μια «κλειδαρότρυπα», η οποία μας επιτρέπει να λοξοκοιτάξουμε στις σκέψεις και στις πράξεις του ίδιου του αυτοβιογραφούμενου. Είναι το μωσαϊκό μιας ολόκληρης κοινωνίας, μιας ολόκληρης εποχής. Ετσι, από το βιβλίο της Γκόλντμαν παρελαύνουν, εικονογραφημένες και ηθογραφημένες με μαεστρία και διεισδυτικότητα, θρυλικές προσωπικότητες του αμερικανικού και ευρωπαϊκού αναρχικού κινήματος, με προεξάρχοντα τον Αλεξάντερ Μπέρκμαν, σύντροφο της ζωής της.

Στα ταξίδια της στην Αμερική και στην Ευρώπη θα συναντήσει, θα γνωρίσει και θα συνδεθεί με μια σειρά από ιστορικές προσωπικότητες: με τον Π. Κροπότκιν, τον «μεγάλο δάσκαλο», όπως χαρακτηρίζει έναν από τους σημαντικότερους θεμελιωτές του αναρχισμού· την ηρωίδα της Παρισινής Κομμούνας, Λουίζ Μισέλ· τον αναρχοσυνδικαλιστή και εκ των ιδρυτών της CGT, Πιερ Μονάτ· τον κύκλο και τους συντρόφους του Φρανσίσκο Φερέρ, του μεγάλου παιδαγωγού και ιδρυτή του «Σύγχρονου Σχολείου»· τον καθηγητή της Ιατρικής Μπρουλ, που θα την εισαγάγει στον χώρο της σύγχρονης ψυχολογίας και τα θέματα της σεξουαλικής χειραφέτησης, τα οποία βρίσκονταν πάντα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός της, παράλληλα και συμπληρωματικά με εκείνα της κοινωνικής χειραφέτησης.

Μαζί με αυτούς η Εμα Γκόλντμαν με τα απομνημονεύματά της θα διασώσει από τη λήθη και θα μας συστήσει, δεκάδες, πολλές δεκάδες άλλους-ες, λιγότερο γνωστές μορφές του επαναστατικού κινήματος, συνδικαλιστές, δημοσιογράφους, εκδότες εφημερίδων και περιοδικών, αγκιτάτορες και ρήτορες, άγιους και συνωμότες. Μέσα από τις δικές τους ιδέες και τις δικές τους συγκρούσεις, την καθημερινή τους δουλειά και τις προσπάθειές τους, ανοίγεται ένα παράθυρο στις συνθήκες, τις δυνατότητες και τις δυσκολίες της ίδιας της εποχής.

Το βιβλίο γίνεται έτσι μια «βιογραφία» ή καλύτερα μια γενεαλογία του ίδιου του κινήματος στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Στις ΗΠΑ ιδιαίτερα, όπου δεν υπήρχαν ακόμα ισχυρά εργατικά συνδικάτα και εδραιωμένες συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες, το εργατικό κίνημα αναζητούσε δρόμους και τρόπους παρέμβασης, συνδύαζε διεκδίκηση και οραματισμό και δημιουργούσε τις μορφές-μήτρες του νέου κόσμου της ελευθερίας.

Για τις σημερινές κοινωνικές καταστάσεις, τους νέους κυρίως, που γνωρίζουν ως μόνο εργασιακό καθεστώς τις άγριες συνθήκες της εργασιακής επισφάλειας, που κατά πλειοψηφία δεν ξέρουν τι σημαίνει συνδικάτο, συλλογική αντίσταση στους χώρους εργασίας και αναγκάζονται να εφεύρουν από την αρχή τι σημαίνει διεκδίκηση και εργατικός αγώνας, αναζητώντας νέους χώρους ελευθερίας και αλληλεγγύης, τα θέματα που θίγει η Εμα Γκόλντμαν και οι καταστάσεις που περιγράφει είναι οικείες. Οι απαντήσεις που δόθηκαν τότε είναι σε πολλές περιπτώσεις διδακτικές.

Για όλους αυτούς, για όλους εμάς, οι εμπειρίες που καταγράφει, θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης και μια πρόκληση για «το άλμα της τίγρης στο παρελθόν», κατά την έκφραση του Βάλτερ Μπένγιαμιν.

Βέβαια, η Εμα Γκόλντμαν υπήρξε διάσημη και για τη φεμινιστική της δράση. Ισως εκείνο που είναι πιο γνωστό είναι οι επίμονοι αγώνες της για την αντισύλληψη. Ωστόσο, στην αυτοβιογραφία της θίγει πολλά από τα ζητήματα με τα οποία ασχολήθηκε και ασχολείται το γυναικείο κίνημα έως σήμερα. Συζητά για τη θέση των γυναικών στην πολιτική μέσα σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον, ανεβαίνει η ίδια στο βήμα, συναρπάζει και ξεσηκώνει με τους λόγους της.

Μιλά όμως και για τις μικροεξουσίες μέσα στο ζευγάρι, για την ελευθερία των ερωτικών επιλογών και τη μονογαμία, χωρίς ίχνος σεμνοτυφίας, χωρίς να θεωρεί ότι αυτά δεν θα ταίριαζαν ίσως σε μια γυναίκα που έχει αφιερώσει τη ζωή της στην πολιτική και την επανάσταση. Με τα δικά της λόγια: «Γιατί γνώριζα, από προσωπική εμπειρία, ότι η έκφραση του φύλου ήταν εξίσου ζωτικός παράγοντας για τη ζωή με την τροφή και τον αέρα. Κατά συνέπεια, δεν ήταν απλώς η θεωρία που με είχε ωθήσει σε ένα πρώιμο στάδιο της εξέλιξής μου να συζητώ για το σεξ με την ίδια ειλικρίνεια όπως και για άλλα ζητήματα και να ζω τη ζωή μου χωρίς το φόβο τού τι θα πουν οι άλλοι». (σ. 329)

Ολη αυτή η συναρπαστική ιστορία ζωής γίνεται επιπλέον ένα απολαυστικό ανάγνωσμα για δυο κυρίως λόγους: την αφοπλιστική ειλικρίνεια μιας εκ βαθέων εξομολόγησης αφενός και την οξεία κριτική ματιά της για πρόσωπα, πράγματα, γεγονότα αφετέρου, σε συνδυασμό με τη συγγραφική της δεινότητα. Κανείς από τους κύριους χαρακτήρες δεν είναι «χάρτινος» και οι ψυχολογικές τους μεταπτώσεις και τα ηθικά τους διλήμματα σκιαγραφούνται δραματικά.

Ας σημειωθεί η εξαιρετική μετάφραση και επιμέλεια της έκδοσης (ο υπομνηματισμός και μόνο, η συλλογή πληροφοριών για τόσα πρόσωπα, οργανώσεις εφημερίδες και περιοδικά απαιτούν μια προσπάθεια, που μόνο η αληθινή αγάπη και η πίστη στην αξία του έργου θα μπορούσαν να φέρουν σε πέρας).

Αναμένουμε οι εκδόσεις «Βιβλιοπέλαγος» να συνεχίσουν και με τον δεύτερο τόμο.

*φιλόλογος

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενδοκινηματικές ιδεολογικές διεργασίες
Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Παπανικολόπουλου είναι μια ενδιαφέρουσα προσπάθεια για να ανοίξει ο διάλογος για τα ζητήματα που διέπουν τις πτυχές της εσωτερικής ζωής των κινημάτων.
Ενδοκινηματικές ιδεολογικές διεργασίες
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η γραφή ως καταβύθιση
Μέσα από τις σελίδες τού «Ενα δικό της δωμάτιο», της Βιρτζίνια Γουλφ, αναδεικνύονται με ενάργεια ζητήματα όπως οι διαμετρικά αντίθετες περιγραφές της ζωής των γυναικών των περασμένων αιώνων, αφ’ ενός στη...
Η γραφή ως καταβύθιση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Είναι η οικονομία ανήθικη;
Τα ερωτήματα περί οικονομίας, αγοράς και ηθικών ορίων διαπραγματεύεται ο ο πολιτικός φιλόσοφος Μ. Σαντέλ στο βιβλίο του «Τι δεν μπορεί να αγοράσει το χρήμα».
Είναι η οικονομία ανήθικη;
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το οριστικό σημείο στίξης
Το πρόσφατο μυθιστόρημα του Τάκη Κατσαμπάνη, διατηρώντας τη φαινομενική του αφηγηματικότητα, μεταλλάχθηκε εσωτερικά σε έναν συλλογισμό.
Το οριστικό σημείο στίξης
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Τηλεγραφικά» ειδησεογραφικά θραύσματα
Οι «Ιστορίες σε τρεις γραμμές» εμφανίστηκαν μεταξύ Μαΐου και Δεκεμβρίου του 1906, στην εφημερίδα Le Matin, εγγράφοντας τον Fénéon στο ύφος εκείνο που προκύπτει από την ειρωνική συνάντηση Τύπου και λογοτεχνίας.
«Τηλεγραφικά» ειδησεογραφικά θραύσματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας