• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.3°C / 24.0°C
    2 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.0°C / 20.0°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 23.7°C
    2 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 19.9°C
    1 BF
    68%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 20.2°C
    3 BF
    63%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 16.3°C / 20.0°C
    2 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 16.4°C
    1 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 22.9°C
    1 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 24.8°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.9°C / 20.9°C
    3 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.5°C
    5 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    19°C 19.0°C / 21.6°C
    3 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 23.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.9°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 19.0°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 24.9°C
    2 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.8°C / 24.2°C
    0 BF
    66%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.3°C / 18.8°C
    1 BF
    87%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 17.1°C / 20.7°C
    2 BF
    92%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    82%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναζητώντας την κορωνίδα της Δημιουργίας

  • A-
  • A+

«Σε κάθε εκπνοή αέρος, ήταν ο θάνατος που μας απείλησε και τον απωθήσαμε». Αυτό το απόφθεγμα, κατατεθειμένο ανωνύμως με κόκκινο/αιμάτινο μελάνι σε έναν τοίχο τής οδού Ζωοδόχου Πηγής (ειρωνική, ίσως, η επιλογή της χωρο/τοποθέτησης), αποδιδόταν, ορθώς, στον Αρθούρο Σοπενάουερ, ενώ συνοδευόταν από τρεις στίχους της Αθηνάς Παπαδάκη (ορθή και αυτή η απόδοση, καθώς το απόσπασμα προέρχεται όντως από τη συλλογή της με τον τίτλο «Προς άγνωστον» (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005), στην οποία, σύμφωνα με μια κριτική επισήμανση του Γιώργου Βέη (περιοδικό «Ποίηση» τχ. 28, 2006) πρόκειται για ένα επαρκέστατο δείγμα γραφής στον τομέα του πένθους: «Τόσο που καταντάει μυστήριο/ ανάμεσα σε εισπνοές και εκπνοές/ η ελπίδα». Αλλά, ποιους λόγους, αλήθεια, θα είχε για να πενθεί στις μέρες μας η κορωνίδα τής Δημιουργίας;

Εφόσον, ολοένα αυξανόμενες, και δη, με φρενήρεις, εκ των πραγμάτων, ρυθμούς, οι ηλεκτρονικές δοσοληψίες νομιμοποιούν πλέον την κατοχύρωση των «ιπτάμενων λόγων» (που δεν είναι άλλα από τα προ αμνημονεύτων αιώνων «έπεα πτερόεντα») ως ισότιμων των αντίστοιχων έντυπων εκδοχών, κατοχυρώνονται ομοίως (πώς όχι;) και οι προφορικώς διαδιδόμενες ειδήσεις/εμπειρίες ως εξίσου αξιόπιστες.

Τέτοιες εμπειρίες μιλούν, επί παραδείγματι, για ανθρώπους (αρσενικού άμα και θηλυκού γένους, μια και η λέξη «άνθρωπος» υπήρξε, το πάλαι, διγενής και, συνήθως, μονοκατάληκτη): των οποίων τα δόντια καταστρέφονται σταδιακά, εξαιτίας της επίμονα επανερχόμενης και εισπνεόμενης εκπνοής των αποβλητέων στοιχείων· για ανθρώπους που παρουσίασαν σοβαρές δερματικές παθήσεις, τις οποίες δεν έχουν τη δυνατότητα, λόγω των απαγορευτικών συνθηκών, να θεραπεύσουν, πριν να είναι πια πολύ αργά· για έφηβες και εφήβους που παρουσιάζουν τραγική, αισθητικά και κλινικά, επιδείνωση της ηλικιακής ακμής· για παιδιά των οποίων το αίμα οξυγονώνεται ελλιπώς, επειδή τούς φορούν υποχρεωτικά φίμωτρο (ενδιαφέρουσα η ετυμολογία της λέξης από το «φιμός» = χαλινάρι), σαν να ήταν λυσσασμένα σκυλιά.

Και αν πετάξουν τα φίμωτρα και αρχίσουν να δαγκώνουν, εκδικούμενα εκ των προτέρων για μια με τους χειρότερους οιωνούς προμηνυόμενη μέλλουσα ζωή, στερημένη από εκείνα τα αντιπροσωπευτικά χαρακτηριστικά ανθρωπιάς, με τα οποία προικίστηκε η κορωνίδα της Δημιουργίας; (Σε κάποιες περιοχές της Πελοποννήσου, όπως ίσως γνωρίζετε, η προσφώνηση «κορώνα μου» συνιστά τρυφερή αναγνώριση μεταξύ συζύγων του ιδιαίτερου ρόλου που παίζει ο ένας στη ζωή του άλλου.)

Ευγένιος Ιονέσκο: «Ρινόκερος», Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές Εκδόσεις Κέδρος Σελ. 184

Στο αρχικώς γραμμένο ως διήγημα και μετέπειτα θεατρικό έργο «Ρινόκερος» του Ευγένιου Ιονέσκο, ο οικειοθελής εγκλεισμός των κατοίκων της πόλης (του κεντρικού ήρωα Ζαν Μπερανζέ συμπεριλαμβανομένου) στα διαμερίσματά τους γίνεται εξαιτίας της κυρίαρχης απειλής μετάδοσης της ασθένειας που μεταμορφώνει τους ανθρώπους στα εν λόγω παχύδερμα, τα οποία κατακλύζουν, τελικώς, τόσο τον δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό χώρο.

Σύμφωνα με τη διατύπωση της Αντιγόνης Βλαβιανού («Ο ξανακερδισμένος τ(ρ)όπος της Λογοτεχνίας», Εκδόσεις Πατάκη), η «ρινοκερίτις, που προσλαμβάνει διαστάσεις αγελαίας παράκρουσης στην τελευταία πράξη του έργου του Ιονέσκο, συμβολίζει, ως γνωστόν, όχι μόνον την εφιαλτικά μαζική διάδοση της ναζιστικής ιδεολογίας στη δεκαετία του ’30, αλλά, εν γένει, κάθε ιδεολογικό ολοκληρωτισμό που, ως ένα απ’ τα πολλά κεφάλια της λερναίας ύδρας, ξαναγεννιέται σε κάποιο σημείο της Γης την ίδια ακριβώς στιγμή που σε κάποιο άλλο αργοπεθαίνει.

Στο τέλος, ο ορατός ιδιωτικός χώρος του τελευταίου πολιορκημένου ενοίκου της ανθρωπότητας, Μπερανζέ, δεν μπορεί παρά να συντριβεί και να κονιορτοποιηθεί κάτω από τη διαρκώς αυξανόμενη πίεση ενός αόρατου δημόσιου χώρου, που έχει παραδοθεί βορά στα άγρια θηρία». Ποια η σχέση των αλλοτριωμένων από την καταστολή της ελευθερίας τους ρινόκερων με την κορωνίδα τής Δημιουργίας;

Στο μυθιστόρημά του «Οι Φρουροί της Αχαΐας», ο Τάσος Αθανασιάδης παρεμβάλλει μια αλληγορική ιστορία αντιπαλότητας μεταξύ Λύκων και Κρυφτολύκων, η οποία, πέρα από το να παραπέμπει, όπως, άλλωστε, και ο ίδιος ο σύλλογος των «Φρουρών» τής “συνεκδοχικής” «Αχαΐας», στην Δικτατορία των Συνταγματαρχών, καταδεικνύει, επιπλέον, ευφυώς την ανταλλαγή ρόλων που, κάθε φορά, υπόσχεται δελεαστικά το φάσμα τού σκοταδισμού, επιφυλασσόμενο να ανταμείψει, εφόσον κάτι τέτοιο το συμφέρει, τον εκάστοτε καταπιεζόμενο με τον ρόλο τού καταπιεστή στην επόμενη εθνική ή παγκόσμια παρτίδα. Πόσο ελεύθερη είναι, λοιπόν, η κορωνίδα τής Δημιουργίας να επιλέξει τον τρόπο με τον οποίο θα ζήσει τη ζωή της;

Η θεια-Τασιά Κουτσούκαινα με τα θαυματουργά-ιαματικά χέρια («Δελτίο Ιδρύματος Κορινθιακών Μελέτων», τχ. 53, 2013) έχασε τις δύο από τις τρεις θυγατέρες της στον καιρό της ισπανικής γρίπης, ενώ ο γιος της επέστρεψε πολύ σοβαρά τραυματισμένος από τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Η ίδια, ωστόσο, εξακολουθούσε να θεραπεύει τον κόσμο χωρίς διακρίσεις και διήγε τον βίο της σύμφωνα με τη λαϊκή ρήση «Εχασες χρήματα; Μικρή η ζημιά. Εχασες την τιμή σου; Μεγάλο πράγμα έχασες! Εχασες το θάρρος σου; Τα έχασες όλα!».

Διότι μόνο με το θάρρος, της γνώμης της, θα μπορέσει η κορωνίδα τής Δημιουργίας να ανακτήσει τις εξορισμένες από τον ιό της ρινοκερίτιδας βασικές ελευθερίες της και να παραμείνει, όπως ο Ζαν Μπερανζέ, «άνθρωπος ώς το τέλος!».

Δεν αληθεύει μήπως ότι «εκεί όπου κάποιος αντιστέκεται χωρίς ελπίδα», εκεί μπορεί να αρχίζει η ανθρώπινη ιστορία (από την αρχή);

*Καθηγήτρια-σύμβουλος στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Αναξιόπιστη κριτική
Ο Γουόλιν προσπαθεί να απαξιώσει με οποιονδήποτε τρόπο τους τέσσερις στοχαστές, Αρεντ, Λέβιτ, Γιόνας, και Μαρκούζε για την κριτική που άσκησαν στον δυτικό πολιτισμό.
Αναξιόπιστη κριτική
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο εν κενώ κοινωνίας άνθρωπος
Ο Ρικάρ στο εν λόγω δοκίμιο αναζητεί την προέλευση αυτού που ονομάζει «λυρικό πνεύμα» - δηλαδή, καταρχάς, μιας «αίσθησης ιδιοκτησίας του κόσμου».
Ο εν κενώ κοινωνίας άνθρωπος
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Απεικόνιση μιας πάσχουσας ανθρωπότητας
Ο Σάλινς στο βιβλίο του «Τι στο... Φουκό» επιχειρεί προγραμματικά μια ευρεία συγκριτική αντιπαράθεση της Δυτικής κοσμολογίας και οντολογίας με ένα πλήθος ιθαγενών κοσμολογιών και οντολογιών.
Απεικόνιση μιας πάσχουσας ανθρωπότητας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Εικοσιένα και ιστορική μεταβολή
Πόλεμος ανεξαρτησίας ή Επανάσταση; Αυτό το σχετικά παλαιό ερώτημα για το 1821 στις μέρες μας έχει επαναπροσδιοριστεί λόγω της υποχώρησης των ουσιοκρατικών θεωρήσεων και του ενδιαφέροντος για τον πόλεμο και την...
Εικοσιένα και ιστορική μεταβολή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας