Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οργισμένος μεσήλικας...

Παύλος Μεθενίτης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οργισμένος μεσήλικας...

  • A-
  • A+
Παύλος Μεθενίτης: Ο συγγραφέας και δημοσιογράφος που όλοι γνωρίζουμε από τις «Νησίδες» της «Εφ.Συν.» μας μιλάει για το νέο του μυθιστόρημα «Αδειο Αλογο» και τον ήρωά του που ανήκει στα «σκουπίδια του συστήματος»

Ο Παύλος Μεθενίτης στο «Αδειο Αλογο», το πέμπτο μυθιστόρημά του που γράφτηκε το 2019 και μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εύμαρος, καταπιάνεται με τον παραληρηματικό εσωτερικό μονόλογο ενός αϋπνιακού πενηντάρη. Με καταιγιστική γραφή ζωντανεύει την ύπαρξη ενός λούζερ, σκαλίζει την ψυχή του και μέσα από τη ζωή του κοιτάζει τη σύγχρονη κοινωνία.

Ο οργισμένος συστηματικά βλάσφημος λόγος του ήρωά του, Ηλία Πανταζή, το μίσος για την πρώην γυναίκα του, η τρελή επιθυμία του να ξεκάνει το αφεντικό του, η ανεργία, η απουσία των φίλων είναι η πραγματικότητα στο συντετριμμένο παρόν του. Μοναδική αχτίδα η λατρεία για τον γιo του, ενώ παράλληλα «...σαν γνήσιο τέκνο της βλάσφημης Γενιάς της Μεταπολίτευσης, ο Ηλίας Πανταζής ξέρει και να σαρκάζει: τους άλλους, αλλά κυρίως τον εαυτό του. Κι αυτή η χλεύη, αυτή η βγαλμένη γλώσσα προς τα όσια και τα ιερά, προς τα σοβαρά και τα θέσφατα, είναι η μόνη σανίδα σωτηρίας, που πάνω της γαντζώνεται η ανθρωπιά του», σημειώνει ο εκδοτικός οίκος.

O συγγραφέας και δημοσιογράφος (συνεργάτης στις «Νησίδες» της «Εφ.Συν.») Παύλος Μεθενίτης μας μιλάει πρώτη φορά για τον ήρωά του, «που ανήκει στα λεγόμενα σκουπίδια του συστήματος», αλλά γίνεται αντισυμβατικά αγαπητός στον αναγνώστη που όταν διαβάζει το «Αδειο Αλογο» δεν θέλει να το αφήσει κι όταν το τελειώσει δεν σταματά να το σκέφτεται.

• Πώς εμπνευστήκατε τον Ηλία Πανταζή και πώς αποφασίσατε να του δώσετε τα χαρακτηριστικά του ηττημένου οργισμένου μεσήλικα; Εχει χάσει τα πάντα, σκέφτεται ακραία, είναι μισογύνης, πικρόχολος, βωμολόχος, αλλά και ανθρώπινος. Μέσα από τις αναφορές στα νιάτα του, τα ταξίδια, τις μουσικές του, τον ένιωσα κοντά μου, πρόσωπο οικείο.

Απλώς κοίταξα γύρω μου και είδα ανθρώπους οι οποίοι είναι οι χαμένοι, αυτοί που οι Αμερικάνοι ονομάζουν «λούζερ». Αυτοί που ξερνάει ο πολιτισμός, ο καπιταλισμός, η πρόοδος. Είναι τα λεγόμενα σκουπίδια του συστήματος, είναι οι άνθρωποι που δεν έχουν καν μια νομιμοποίηση από κάποιο κόμμα ή ιδεολογία γιατί δεν κολλάνε πουθενά. Δεν είναι αρκετά αριστεροί ή πολιτικώς ορθοί, αφού είναι μισάνθρωποι και εγωκεντρικοί, αφού κατηγορούν και βρίζουν την πρώην γυναίκα τους αν και φταίνε και οι ίδιοι για την καταστροφή της σχέσης τους, αφού εύχονται το θάνατο του εργοδότη τους.

Ο ήρωάς μου είναι ο ορισμός του αντιήρωα. Είναι ένας άνθρωπος κυριολεκτικά της διπλανής πόρτας και πιστεύω ότι, δυστυχώς, τύποι σαν τον Ηλία Πανταζή είναι πολλοί γύρω μας. Ηλικιακά ανήκει στη γενιά της Μεταπολίτευσης, είναι μεγάλος δηλαδή, βρίσκεται εκτός παραγωγικής ηλικίας, εκτός αγοράς. Ο Ηλίας έχει απογοητευτεί πολύ στη ζωή του και η κρίση τον έχει τσακίσει. Η κοινωνία έχει προχωρήσει και τον έχει αφήσει πίσω. Για όλα αυτά, είναι πολύ οργισμένος. Η οργή του όμως δεν μπαίνει σε καλούπια, δεν μπορεί να βρει διέξοδο στην πολιτική ή στην ανθρωπιστική δράση. Έτσι, ανακυκλώνει τη μαυρίλα του, βράζει στο ζουμί του κι εντέλει γίνεται αυτοκαταστροφικός.

• Η ζωή του έχει επηρεαστεί από την κρίση;

Ασφαλώς, η ανέχεια, η ανασφάλεια, η ανεργία, η φτώχεια δεν είναι καλοί σύμβουλοι. Κι όσοι λένε ότι η φτώχεια δημιουργεί ευκαιρίες, τις περισσότερες φορές, είναι μια μεγάλη ανοησία. Γιατί η φτώχεια δημιουργεί δυστυχία, παραίτηση, αρρώστια - ας μην ξεχνάμε ότι η μεγαλύτερη παθογένεια στον κόσμο μας είναι η φτώχεια.

Αυτόν τον άνθρωπο τον έχει ξεβράσει η Κρίση και, εκτός από τις απώλειες σε κοινωνικό επίπεδο, έχει προδοθεί από τους ανθρώπους που αγαπούσε. Για να τον δημιουργήσω, πήρα στοιχεία από ανθρώπους που γνώρισα και από τον εαυτό μου, από τη γενιά μου. Δεν είναι όλοι γύρω μας γυαλιστεροί, τούρμπο τύποι σαν αυτούς που βλέπουμε στα εξώφυλλα και στις εκπομπές. Υπάρχουν και άνθρωποι που πραγματικά ζουν σε ένα ημίφως.

• Mέσα από ζωντανή και έντονη αφήγηση παρακολουθούμε την εσωτερική και εξωτερική οδύσσεια ενός έντιμου και συνειδητοποιημένου ατόμου που προσπαθεί να διατηρήσει την ακεραιότητα και την ευαισθησία του μέσα σε ένα αλλοτριωμένο σύμπαν. Σε ποιον βαθμό οι εμπειρίες του ήρωα αφορούν και εσάς; Είναι alter ego σας;

Αν το προσωποποιήσουμε τόσο πολύ θα πω ότι έχει κάποια στοιχεία δικά μου και ευτυχώς δεν είναι το alter ego μου (γέλια). Για παράδειγμα, η αϋπνία είναι στοιχείο μου. Από το ίδιο υποφέρει και ο Ηλίας Πανταζής κι εδώ να βάλω ένα ερωτηματικό. Μπορείς να κατηγορήσεις την κοινωνία για την αϋπνία σου; Ωστόσο οι ασφυκτικές οικονομικές συνθήκες μπορεί να προκαλούν σε ορισμένους αϋπνία.

Η αϋπνία μου, αν θέλετε, ήταν η πρώτη ύλη, ο πηλός για να πλάσω αυτόν τον άνθρωπο. Γιατί όταν περνάς μια λευκή νύχτα και κοιτάς το ταβάνι ή κάνεις βόλτες πάνω-κάτω στον διάδρομο, κάτι σκέφτεσαι. Διαβάζεις ένα βιβλίο, κάθεσαι στο κομπιούτερ, αλλά κυρίως σκέφτεσαι. Γυρίζεις γύρω γύρω όπως ο Σκρουτζ σκεπτόμενος που τελικά δημιουργεί αυλάκι.

• Το λέει και ο Πανταζής αυτό και σε κάποιο σημείο σκέφτεται «όσο μεγαλώνεις μέσα σου αυξάνονται οι νεκροί φίλοι». Αναφέρεστε στην απώλεια των φίλων γενικά;

Είναι πρώτο επίπεδο και δεύτερο. Είναι οι άνθρωποι που μεγαλώσαμε μαζί, είχαμε κοινές εμπειρίες κι έφυγαν πρόωρα. Το δεύτερο επίπεδο είναι οι άνθρωποι που είναι σαν να έχουν πεθάνει. Ενδεχομένως να κρατάς μια ψευτοφιλία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά η σχέση έχει χαθεί.

Ηταν παλιά φίλοι, αλλά σήμερα είναι σαν τα λεφτά στη Μονόπολη. Είναι κατά λόγο φίλοι, έργω δε ανύπαρκτοι. Είναι το δεύτερο στρώμα των νεκρών. Ολο αυτό είναι η απουσία. Οι φίλοι που έχουν φύγει κυριολεκτικά και μεταφορικά συμβολίζουν την απουσία. Και η απουσία βαραίνει, δεν στερείται βάρους, ίσως έχει μεγαλύτερο βάρος από την παρουσία.

• Η γλώσσα είναι άμεση, ανεπιτήδευτη, ακραία ρεαλιστική. Εκφράζεστε έτσι επηρεασμένος από την αμερικάνικη λογοτεχνία, τον Μπουκόφσκι και άλλους;

Το ζήτημα της γλώσσας το σκέφτηκα μετά. Το βιβλίο έχει αρκετές βρισιές. Δικοί μου όταν το διάβασαν με ρώτησαν «γιατί το κάνεις; για να σοκάρεις;». Τους απάντησα «ο Ηλίας σκέφτεται έτσι». Απαξ και γεννήθηκε στο μυαλό μου άρχισε να σκέφτεται και να μιλάει. Αρχισε να μονολογεί, ακόμα και να παραληρεί.

Λοιπόν αυτή είναι η γλώσσα του. Τώρα πώς έχω αξιοποιήσει τα διαβάσματά μου απ’ όλα αυτά τα χρόνια και τις αγάπες μου για την αμερικάνικη λογοτεχνία, τον Μπουκόφσκι, αλλά και Ελληνες δημιουργούς, έχω να πω μόνο ότι αυτό είναι το απόσταγμα. Διαβάζω, σκέφτομαι, μιλάω και αυτό που μένει στο τέλος είναι αυτό που κρατάτε στα χέρα σας. Δεν είχα κατά νου τον Μπουκόφσκι, απλώς έδωσα στον Ηλία μια ομιλία όπως πιστεύω ότι θα μιλούσε και όπως μιλάει στο μυαλό μου, με υλικά δικά μου τα οποία έχουν να κάνουν με την παιδεία μου και τη διαδρομή μου στην κοινωνία και τη λογοτεχνία.

• Μέσα από τη διαδρομή του, σκιαγραφείτε την κοινωνικοπολιτική κατάσταση των προηγούμενων δεκαετιών.

Εννοείται. Αλλά θέλω να πω ότι ψυχοσυνθέσεις σαν τον Πανταζή υπήρχαν σε όλες τις εποχές. Ο μονόλογός του είναι σαν να ανακατεύει τη ζωή του. Σαν να έχει μπροστά του το καζάνι και ανακατεύει σαν τον δρυΐδη, για να φτιάξει το μαγικό φίλτρο μπας και κοιμηθεί. Τα υλικά του είναι η προδοσία, το γέλιο, η φιλία, η φαντασία, η τρέλα, τα διαβάσματά του, οι μουσικές του και η τρομακτική αγάπη για τον γιο του.

• Είναι συγκλονιστικός ο τρόπος που αναφέρεται στο παιδί του. Η φωτεινή νησίδα στην ψυχή του, το υπέρτατο όλων είναι η αγάπη του για τον Μιχάλη.

Ναι, όντως. Εχει δύο σανίδες σωτηρίας ο Ηλίας Πανταζής: η μία είναι ο σαρκασμός και το χιούμορ του και η δεύτερη είναι η αγάπη για τον γιo του. Δυο πυλώνες που στηρίζουν την ύπαρξή του. Αν λείψουν, έχει καταστραφεί, δεν υπάρχει. Ολοι αγαπάμε τα παιδιά μας, αλλά ο Ηλίας έχει ιδιαίτερο δέσιμο με το αγοράκι του. Το γεγονός ότι δεν ζει μαζί του τον έχει πληγώσει βαθιά, μέρος από τη μισανθρωπία του οφείλεται και σ’ αυτό. Να δηλώσω ξεκάθαρα ότι ο ίδιος δεν είναι αθώος. Και να δηλώσω ως Παύλος Μεθενίτης ότι κανείς από εμάς δεν είναι αθώος. Ισως τα παιδιά είναι αθώα έως ότου δεν έχουν αναπτύξει ακόμα το δυναμικό τους, την κοινωνικότητά τους. Να προκαλέσεις, εκτός από το καλό, πόνο μικρό ή μεγαλύτερο, να κάνεις κακό σε κάποιον, άθελα ή ηθελημένα, είναι μέσα στην ανθρώπινη φύση.

• Ο μονόλογος του Ηλία Πανταζή είναι η πορεία της ζωής του και το ξεκαθάρισμα εσωτερικών λογαριασμών. Πώς νιώσατε όταν γράψατε το φινάλε;

Ενιωσα λύτρωση και ανακούφιση γιατί είχα μπει πολύ μέσα του, είχα φορτώσει και στο τέλος έπρεπε να έρθει η κάθαρση. Ο Ηλίας τακτοποιεί τις υποχρεώσεις του, εξοφλεί τα χρέη του απέναντι στον εαυτό του και την κοινωνία και απελευθερώνεται, βρίσκει τη λύτρωση.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μπορούμε να διδαχτούμε από τα λάθη του παρελθόντος;
Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ συγγραφέας Jared Diamond επιστρέφει με ένα νέο συναρπαστικό και ρηξικέλευθο έργο, που διαβάστηκε από πάρα πολλούς και προτείνεται από ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους και πολιτικούς σε...
Μπορούμε να διδαχτούμε από τα λάθη του παρελθόντος;
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Από τον βίο και την πολιτεία του Ευγένιου ντε Ζιλά
Ο Ευγένιος ντε Ζιλά, ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους εσπεραντιστές και συγγραφέας, άφησε την τελευταία του πνοή στις 2 Οκτωβρίου, σε ηλικία 82 ετών.
Από τον βίο και την πολιτεία του Ευγένιου ντε Ζιλά
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Εξήντα χρόνια καταπίεσης έχουν παραλύσει τους Κουβανούς»
Η Γουέντι Γκέρα ζει, στα 50 της χρόνια, στην Αβάνα, με τον σύζυγό της, πιανίστα της τζαζ, ενώ η ίδια η χώρα της τής στερεί το δικαίωμα να εκδίδει τα έργα της.
«Εξήντα χρόνια καταπίεσης έχουν παραλύσει τους Κουβανούς»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενδοκινηματικές ιδεολογικές διεργασίες
Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Παπανικολόπουλου είναι μια ενδιαφέρουσα προσπάθεια για να ανοίξει ο διάλογος για τα ζητήματα που διέπουν τις πτυχές της εσωτερικής ζωής των κινημάτων.
Ενδοκινηματικές ιδεολογικές διεργασίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας