Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μάτι συνείδησης μιας εποχής
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μάτι συνείδησης μιας εποχής

  • A-
  • A+

Από τον αμφίσημο τίτλο «Μάρτυρας ζωής» η νέα ποιητική συλλογή του Γιάννη Πλαχούρη (εκδ. Σ. Ι Ζαχαρόπουλος, Ιούνιος 2020), η 14η από το 1973, με ευρηματικά σχέδια και ζωγραφιές του Απόστολου Πλαχούρη, ορίζει εξαρχής το τοπίο που καλεί τον αναγνώστη να διασχίσει.

Ο «Μάρτυρας» λειτουργεί και με τις δυο ιδιότητές του. Και ως πολίτης που διαβεβαιώνει γεγονότα που εξελίσσονται στην Πολιτεία και ως άνθρωπος, που βασανίζεται για τις πεποιθήσεις του, δίπλα σε βολέματα, συνήθεια, χαύνωση καθημερινότητας, εφησυχασμό. Επισημαίνει κοινωνική εκτροπή, στα μέτρα συμφερόντων, που ευτελίζοντας τις ανθρώπινες, επιβάλλει τις δικές της εξουσιαστικές σχέσεις. Η ευθύνη παρόμοιας κατάστασης είναι ατομική, όχι συλλογική. Καθένας, που την αποδέχεται, ουσιαστικά τη συντηρεί, πλανημένος πως... ζει.

Η διαπίστωση έρχεται από ποιήματα βιωματικού και ιδεολογικού περιεχομένου. Περιγράφεται πώς η εμπειρία συγκρούεται συνεχώς με την εικονική πραγματικότητα και πώς οι ανθρώπινες ιδιότητες (αξίες, αισθήματα, λογική) αντιμετωπίζουν την απαξίωσή τους. Οι ληστές, που «πριν χρόνια έκλεψαν ζωή μου / τους άφησα πίσω τους ξαναβρίσκω εμπρός / ξέρουν καλύτερα από μένα τι υπόλοιπο είχαν αφήσει», καραδοκούν.

Η σύγκρουση μαζί τους για να είναι αποτελεσματική προαπαιτεί την αυτοπαραδοχή της πραγματικότητας. Ενα παράδειγμα, μεταξύ πολλών άλλων:

«Την εξίσωση 1 + 1 = όσο θέλει ο ταμίας, ότι σε κάθε ποίημα περιμένει πάντα ένα άγραφο ποίημα, το δάκρυ που κυλώντας στο χαρτί υπογράφει τη γνησιότητα των λέξεων και εικόνων, τους νεκρικούς διαλόγους εμπρός στην ομιλούσα χωρίς λόγο τηλεόραση (Η LED κυρτή οθόνη βγήκε λίρα / γύρισε το φλιτζάνι να σου πω τη μοίρα), τη χρησιμότητα αντικατάστασης του ατομικού πόνου με τον κοινωνικό (δεν έχω δάκρυα για κηδείες, τα ξόδεψα στις αίθουσες αναμονής)» γνωρίζοντας βέβαια πως και η θλίψη «όση απόμεινε/ θα χρειαστεί/ για εκείνο το φιλί/ στο τέλος του Δείπνου».

Η Τέχνη είναι το μάτι της συνείδησης, η μόνη αλήθεια που μπορεί να δει και ν’ αποκαλύψει το ψέμα. «Ασύμμετρο αφήστε με | με την Ποίηση | που έριξε στη ζωή μου το περιττό | και δεν αφήνει από το ποτήρι να πιω | τον τρόπο των λωτοφάγων».

Η ευκαιρία αντίδρασης υπάρχει σε όλα. Κάθε περιστατικό είναι σημαντικό, όλα ισοδύναμα σε αξία. Ο ζητιάνος στο φανάρι, η συνομιλία την Ανοιξη με τα φύλλα, ο παρατηρητής της χειμωνιάτικης νύχτας που δεν θα επιστρέψει το ξημέρωμα «στο παλιό με το γνώριμο κάδρο, κραυγούλα χαράς για την ασφάλεια της κορνίζας», ο όχλος των βατράχων με τους λασπωμένους συλλογισμούς απέναντι στο φιλί που λύνει μάγια, η ταβερνιάρισσα της Λευκάδας που «έγραφε στους λογαριασμούς δίστιχα με όσα της χρώσταγε η μέρα», συστήνονται ως διαρκείς αφορμές παραδοχής και αντίδρασης.

Πολύμορφη ποίηση, θεματικά και τεχνικά (ελεύθερος στίχος, ομοιοκαταληξία, ρυθμός τονικός, μουσικότητα από παρηχήσεις, συμφωνία της μορφής με το περιεχόμενό της) που αναζητά και ανατρέπει και θεωρεί ότι τίποτα δεν μπορεί να επιτευχθεί αν διακόψει τις σχέσεις με το περιβάλλον του.

Σε μια επανάληψη της γνωστή θέσης του Ρουσό που φαντάζει τρομακτικά επίκαιρη σχετικά με τους συμβολικούς κηπουρούς που επιχειρούν να διαμορφώσουν τους κήπους στα μέτρα τους ο Γιάννης Πλαχούρης πληροφορεί:

(…) Ρωτήστε τον Μαΐστρο, που έρχεται / από τους μακρινούς ανθότοπους τρικλίζοντας, /το αηδόνι που επιφώνημα θαυμαστικό / κατάργησε τους φράχτες/ υπάρχει κηπουρός που έκοψε κι έραψε ποτέ την Ανοιξη; Λαός που κέρδισε τις εξεγέρσεις του / χωρίς μεθύσι από γαρύφαλλα υπάρχει;

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τιμή στη Μάρω Δούκα για την προσφορά της
Στη Μάρω Δούκα για τη συνολική προσφορά της στα γράμματα απονέμεται το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων του 2019, μια απόφαση της Επιτροπής Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων που κανένας δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει.
Τιμή στη Μάρω Δούκα για την προσφορά της
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ουράνια λαμπυρίσματα
Επειτα από προσεκτική ανάγνωση και μελέτη της ποιητικής συλλογής «Φεγγαροκουβέντες και γρίφοι της άμμου» του συγγραφέα Δημήτρη Τσινικόπουλου, εύλογα καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα ότι δικαίως συγκαταλέγεται η...
Ουράνια λαμπυρίσματα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μπορούμε να διδαχτούμε από τα λάθη του παρελθόντος;
Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ συγγραφέας Jared Diamond επιστρέφει με ένα νέο συναρπαστικό και ρηξικέλευθο έργο, που διαβάστηκε από πάρα πολλούς και προτείνεται από ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους και πολιτικούς σε...
Μπορούμε να διδαχτούμε από τα λάθη του παρελθόντος;
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Από τον βίο και την πολιτεία του Ευγένιου ντε Ζιλά
Ο Ευγένιος ντε Ζιλά, ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους εσπεραντιστές και συγγραφέας, άφησε την τελευταία του πνοή στις 2 Οκτωβρίου, σε ηλικία 82 ετών.
Από τον βίο και την πολιτεία του Ευγένιου ντε Ζιλά
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οργισμένος μεσήλικας...
Παύλος Μεθενίτης: Ο συγγραφέας και δημοσιογράφος που όλοι γνωρίζουμε από τις «Νησίδες» της «Εφ.Συν.» μας μιλάει για το νέο του μυθιστόρημα «Αδειο Αλογο» και τον ήρωά του που ανήκει στα «σκουπίδια του...
Οργισμένος μεσήλικας...
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Εξήντα χρόνια καταπίεσης έχουν παραλύσει τους Κουβανούς»
Η Γουέντι Γκέρα ζει, στα 50 της χρόνια, στην Αβάνα, με τον σύζυγό της, πιανίστα της τζαζ, ενώ η ίδια η χώρα της τής στερεί το δικαίωμα να εκδίδει τα έργα της.
«Εξήντα χρόνια καταπίεσης έχουν παραλύσει τους Κουβανούς»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας