Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πάθη, έρωτας κι αγώνες

2011, ένα ζευγάρι στην πλατεία Ταχρίρ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πάθη, έρωτας κι αγώνες

  • A-
  • A+

Το ξέσπασμα της Αραβικής Ανοιξης

Υπάρχουν κάποιες μητροπόλεις του κόσμου που στέκονται ενώπιον της ιστορίας αυθύπαρκτες, χρονικά απεριόριστες και συνάμα διαρκώς μεταλλασσόμενες. Στα σπλάχνα τους γεννήθηκαν και πέθαναν τα πάντα, κάθε ανθρώπινη πρόσληψη, κάθε κύτταρο πολιτισμού και καταστροφής. Οι λαβυρινθώδεις και χαοτικές προοπτικές τους χάνονται βαθιά στον χρόνο και η ζωή συνεχίζεται διαρκώς, τις περισσότερες φορές μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο χρονικών περιορισμών και οριοθετημένων και ελεγχόμενων αναδιατάξεων, χωρίς η μνήμη και η συνείδηση να μπορούν να ανοίξουν εκείνο το χαοτικό και όμορφο παραθυράκι προς το άγνωστο.

Το Κάιρο, η Μητέρα του Κόσμου, η Ομ ελ Ντούνια των Αράβων, όπως μας πληροφορεί ο Νικόλας Καλόγηρος, αποτελεί ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιας μητρόπολης. Ο συγγραφέας επιχειρεί να δημιουργήσει μια μεγάλη νοητή γέφυρα που να συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το αβέβαιο μέλλον αυτής της εκθαμβωτικής πόλης, αλλά και του ευρύτερου αιγυπτιακού ορίζοντα, κλείνοντας το μάτι στο όμορφο παραθυράκι του αγνώστου, εκεί όπου ο συνήθως βιωμένος χρόνος διαρρηγνύεται για να πλαστεί ξανά από την πλειοψηφία, δηλαδή όσους πριν βρίσκονταν μουγκοί και στο περιθώριο.

Χρονικά, το μυθιστόρημα του Νικόλα Καλόγηρου «Κάιρο, Μητέρα του Κόσμου» με υπότιτλο «Μια ιστορία έρωτα κι εξέγερσης» από τις εκδόσεις Κέδρος, τοποθετείται ανάμεσα στο καλοκαίρι του 2010 και τις απαρχές της Αραβικής Ανοιξης και τις συγκρούσεις στην Πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου τον Γενάρη του 2011. Αν και το χρονικό διάστημα φαίνεται περιορισμένο, η πολυεπίπεδη χρονική και τοπική αφήγηση –που δεν σε κάνει ποτέ να βαριέσαι– αυτό το μπρος πίσω στον χρόνο και η γρήγορη εναλλαγή τόπων και τοπίων, διαπερνά την ιστορική ζωή της σύγχρονης Αιγύπτου, δίνοντας στον αναγνώστη έναν πολύπλοκο καμβά που οδηγεί στο ξέσπασμα της Αραβικής Ανοιξης.

Πάθη, έρωτας κι αγώνες

Νικόλας Καλόγηρος

«Κάιρο. Μητέρα του κόσμου»

Εκδόσεις Κέδρος

Αθήνα 2019

σελ. 272

 ιστορία ξετυλίγεται μέσα από την ακτινογραφία πολλών και ανόμοιων προσώπων, οι ζωές των οποίων σαν αόρατα νήματα καταλήγουν να συναντηθούν. Οι ιδιαιτερότητές τους, τα πάθη τους, οι έρωτές τους, οι ανησυχίες τους παρουσιάζονται ενώπιον του αναγνώστη με ευρύτητα και οξύνοια. Το ίδιο και το Κάιρο. Εχοντας ο ίδιος ο συγγραφέας ζήσει κι εργαστεί εκεί, δημιουργεί ένα ολόκληρο σύμπαν όπου οι εικόνες και οι ήχοι της φασαριόζικης και πολυσχιδούς καθημερινότητας της μητρόπολης αλληλοδιαπλέκονται με την ανθρωπογεωγραφία, την πολιτική, την ιστορία, τη λογοτεχνία, τη μουσική, τη γαστρονομία, την αρχαιολογία της.

Ο τρόπος που παρουσιάζεται η Αίγυπτος και ειδικά το Κάιρο, απέχει μία αιωνιότητα από τις κλισέ τουριστικές αντιλήψεις που προωθούνται προς τέρψη και μαζική κατανάλωση. Ο συγγραφέας αγαπά, ερωτεύεται και κρίνει αυστηρά τους ανθρώπους της, τον πραγματικό της πλούτο. Στο background υπάρχουν πάντα τα εκθαμβωτικά ταφικά μνημεία, οι ναοί, η παλιά Αίγυπτος, πάντοτε όμως στο πλαίσιο μιας καθολικής και σφαιρικής αναπαράστασης, γεμάτη μυρωδιές, ανθρώπινα πάθη, έρωτα, αγώνες για κοινωνική χειραφέτηση.

Η πολιτική παίζει καθοριστικό ρόλο στο μυθιστόρημα. Από την περιγραφή των συζητήσεων των συνελεύσεων της συλλογικότητας του πρωταγωνιστή Μηνά Μερσίνη, ο οποίος αποφασίζεται να μεταβεί στην Αίγυπτο με ψεύτικα στοιχεία για να παρατηρήσει και να βοηθήσει όπου χρειαστεί σε μία πιθανή εξέγερση ενάντια στο καθεστώς Μουμπάρακ, αξιοποιώντας τις γνώσεις, την εμπειρία και τα βιώματα του πολύ πρόσφατου ελληνικού Δεκέμβρη του 2008 μέχρι το τέλος του βιβλίου και την Αραβική Ανοιξη, έχουμε πληθώρα πολιτικών αναφορών για τον εκ νέου εκφασισμό της Γηραιάς Ηπείρου που κλείνει τα σύνορα στους κολασμένους αυτής της Γης, για τον σπόρο που έβαλε ο ελληνικός Δεκέμβρης του 2008, για την ανελευθερία που βιώνει ο αιγυπτιακός λαός από τη δικτατορία Μουμπάρακ, για την ανάγκη πολιτικής και κοινωνικής χειραφέτησης των φτωχών, των γυναικών, των ομοφυλόφιλων, των διανοούμενων από ένα ληστρικό κράτος που ιδιωτικοποιεί τα πάντα, για το πολιτικό Ισλάμ, οι απλοί υποστηρικτές του οποίου δείχνουν μεγάλη ανθρωπιά και αλληλεγγύη όντας φτωχοί και κατατρεγμένοι και οι ίδιοι, την ίδια στιγμή που η ηγεσία τους παίζει τον ρόλο της καταστολής των συνειδήσεων και του κατευνασμού, επιδιώκοντας να έχει μερίδιο από την πίτα.

Ο συγγραφέας γνωρίζει ότι οι εποχές των πρωτοποριών έχουν τελειώσει ανεπιστρεπτί. Μόνο οι ανώνυμοι και αόρατοι της κοινωνίας, μόνο τα κοινωνικά δίκτυα και η αλληλεγγύη των από κάτω μπορούν να πραγματοποιήσουν την αλλαγή, να επιχειρήσουν το άλμα στο άγνωστο και το χαοτικό, με έδαφος τον απελευθερωμένο δημόσιο χώρο, όπου η παράδοση συναντά την υποκουλτούρα της άγριας νεολαίας, εκεί όπου συναντιούνται χριστιανοί, μουσουλμάνοι, άθεοι, αναρχικοί, αριστεροί, οπαδοί, εργαζόμενοι, φοιτητές, ιθαγενείς. Ετσι, λοιπόν, ο συγγραφέας δίνει φωνή σε όλους και όλες που αποτέλεσαν τους πρωταγωνιστές/ριες της μεγάλης κι ελπιδοφόρας Αραβικής Ανοιξης.

Για την πολύμαθη, πανέμορφη Τουαρέγκ Αφρικανή Ριχάμ που αρνείται να δεχθεί την καταστολή και τη θέση της γυναίκας σε μια αυστηρή, πατριαρχική κοινωνία, αλλά και την καταπίεση του λαού της. Για τον Μηνά που ψάχνει ακόμα να βρει ένα αληθινό σημάδι ανθρωπιάς, αλληλεγγύης, έρωτα, εξέγερσης, για να πιστέψει πάλι στο επαναστατικό όραμα του σήμερα. Για τον καθηγητή Φάντι, τον γκέι δημοκράτη διανοούμενο που επιζητά χρόνια την κοινωνική αλλαγή. Για τον ακούραστο αριστερό επαναστάτη Καρίμ Ντιάπ. Για τους κοινοβιακούς νεολαίους φίλους του Μηνά που ακούνε ηλεκτρονική μουσική, παρτάρουν, ραπάρουν, βρίζουν το καθεστώς και παρακολουθούν ποδόσφαιρο.

Για όλους αυτούς, για την ομορφιά της ζωής, για την ομορφιά της εξέγερσης, για την πάλη για δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη και ψωμί, για τη νεολαία, για τη Χαμένη Ανοιξη, για την παντοτινή Ανοιξη, για τη στιγμή εκείνη που οι καταπιεσμένοι αρνούνται να σωπάσουν και να υποταχθούν με φόντο μια από τις ομορφότερες αιώνιες μητροπόλεις του κόσμου, το Κάιρο, για την ελπίδα που γεννάει η πάλη για χειραφέτηση. Για όλα αυτά που ελπίζαμε κι εμείς βλέποντάς τα από μακριά πριν πνιγούν στο αίμα και τον εμφύλιο σπαραγμό. Για όλα αυτά μιλάει με τη μεγαλύτερη ριζοσπαστική θέληση, με τη μεγαλύτερη ευαισθησία και με μια οξυδερκή ματιά γεμάτη υπέροχες εικόνες, που σε μεταφέρουν στην καρδιά των γεγονότων, ο Νικόλας Καλόγηρος.

ΥΓ. Το βιβλίο παρουσιάστηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 2020 στα Ιωάννινα, στον Ελεύθερο Κοινωνικό Χώρο «Αλιμούρα». Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στον Γιάννο, σε έναν αδερφό, φίλο και σύντροφο που έφυγε νωρίς…

*Δικηγόρος



 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο
Στο μυθιστόρημα «Ο Ελληνας γιατρός» μεταπλάθει ελεύθερα τη ζωή του παππού της, Κωνσταντίνου Μέρμηγκα. Μέσα από την ιστορία του καθηγητή Μ, που χρημάτισε δήμαρχος Αθήνας για τρεις μήνες του 1941 και κουράρισε...
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ξεκινάει το παζάρι των «Ενθεμάτων»
Το μεγάλο παζάρι νέων και παλιών βιβλίων και περιοδικών των «Ενθεμάτων» ξεκινάει σήμερα και θα διαρκέσει μέχρι την Κυριακή. Οι τιμές αρχίζουν από 0,5 ευρώ, ενώ θα μπορούμε να βρούμε πολλούς τίτλους με ένα,...
Ξεκινάει το παζάρι των «Ενθεμάτων»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παζάρι βιβλίου
Δευτέρα και Τρίτη από τις 17.00 έως αργά το βράδυ, στο υπόγειο του Black Bird Underground Music Stage θα βρείτε προσφορές και νέες κυκλοφορίες σε βιβλία πολιτικής σκέψης, φιλοσοφίας, Ιστορίας, λογοτεχνίας,...
Παζάρι βιβλίου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Θησαυρός γνώσης και πολιτισμού
Διακόσιες χιλιάδες τόμοι σημαντικών προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών, εξαιρετικά βιβλία που καλύπτουν από την ελληνική ναυτιλία μέχρι τη νεοελληνική λογοτεχνία, αλλά και εκδόσεις ερευνητικού...
Θησαυρός γνώσης και πολιτισμού
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Πάρα πολλοί Ελληνες έχουν μια δυνατή δεύτερη ταυτότητα: του Μικρασιάτη
Το να επιλέγεις ο ίδιος το όνομά σου αποτελεί από μόνο του ισχυρή ένδειξη για το ότι έχεις βαλθεί να επιλέξεις και τη μοίρα σου. Το πραγματικό όνομα του Soloup δεν είναι άγνωστο, ωστόσο εμείς δεν θα το...
Πάρα πολλοί Ελληνες έχουν μια δυνατή δεύτερη ταυτότητα: του Μικρασιάτη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Ο δάσκαλος εκπλήσσεται από τους μαθητές του»
Στη συλλογή διηγημάτων του «Ο δάσκαλος αγαπούσε το βωβό σινεμά», ο σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης μάς βάζει σε μια τάξη δραματικής σχολής. Οι μαθητές καλούνται να παίξουν και να στοχαστούν τις ιστορίες που τους...
«Ο δάσκαλος εκπλήσσεται από τους μαθητές του»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας