Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Καζαντζάκης και οι γυναίκες του

Ο Νίκος Καζαντζάκης με τη σύζυγό του Ελένη στην ταράτσα του σπιτιού «Maison Rose» στην Αντίμπ της νότιας Γαλλίας.1948.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Καζαντζάκης και οι γυναίκες του

  • A-
  • A+

Για πολλούς λόγους αξίζει να διαβάσει κανείς το νέο βιβλίο του Δημήτρη Γκιώνη. Πολύ περισσότερους από εκείνους τους τέσσερις, έναν για κάθε διαφορετικό διήγημα («πόνημα» το λέει ο ίδιος) που περιέχει το βιβλιαράκι με τον τίτλο «Για τέσσερις λόγους...» (εκδόσεις Αγκυρα).

Οι λόγοι, δηλαδή, για να το διαβάσεις πάνε πέρα από τα τέσσερα τόσο ενδιαφέροντα θέματα που πιάνει ο συγγραφέας του. Οπως συμβαίνει για κάθε «πόνημα» του κορυφαίου αυτού δημοσιογράφου, που ευτυχώς κάποια στιγμή, πριν από χρόνια, αποφάσισε, εκτός από τη δουλειά του στην «Ελευθεροτυπία», να μας κάνει ακόμα ένα μεγάλο δώρο.

Μια σειρά από βιβλία -αφηγήματα προσωπικά ή συγκέντρωση δημοσιογραφικού υλικού- που έγιναν δικαίως ανάρπαστα. Από το «Τώρα θα δεις...» του 1994 με τις 27 εκδόσεις και το «Περίπτερο» του 1996, μίνι αυτοβιογραφικές απόπειρες με ύφος τεχνίτη της λογοτεχνίας και απαράμιλλο χιούμορ, μέχρι τον πολύτιμο τόμο «Ενας κι ένας...- 46 + 1 άνθρωποι της τέχνης από κοντά» του 2014.

Αυτή τη φορά ο Δημήτρης Γκιώνης στο «Για τέσσερις λόγους» συνδυάζει και τα δύο είδη. Και ένα κείμενο με καθαρά δημοσιογραφικό χαρακτήρα, πάντα όμως δεμένο γλαφυρά με προσωπικές αναφορές, δηλαδή το «Ο Καζαντζάκης», το μεγαλύτερο και σε έκταση. Και τρία διηγήματα, ιστορίες που ξεκινάνε από βιώματα, οικογενειακά και άλλα.

■ Ο «Καζαντζάκης» είναι ακόμα μια υπενθύμιση του είδους της δημοσιογραφίας που έκανε και δίδαξε επί πολλά χρόνια ο Δημήτρης Γκιώνης σε μας τους νεότερους. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα για την προσωπική, κυρίως την ερωτική, ζωή του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα, που ο Γκιώνης λάτρευε από έφηβος. Αλλά και για τη διαμάχη του με την Εκκλησία και τις ταινίες που βασίστηκαν σε βιβλία του.

Οσα κι αν νομίζετε ότι ξέρετε, θα ανακαλύψετε άλλα τόσα. Κατ' αρχήν ο συγγραφέας διαλύει τον μύθο ότι ο Καζαντζάκης αφορίστηκε από την Εκκλησία και εξηγεί τον ρόλο που έπαιξαν σ' αυτό μια σειρά από επιφανείς συντηρητικοί υποστηρικτές του, όπως η εφημερίδα «Καθημερινή» με αρχισυντάκτη τον Αιμίλιο Χουρμούζιο, η γραμμή της οποίας ήταν στον αντίποδα των συνεχών επιθέσεων από την «Εστία» και κυρίως τον Σπύρο Μελά.

Παραθέτει και μια απίστευτη ιστορία: η θρυλική ψυχαναλύτρια Μαρία Βοναπάρτη, σύζυγος του πρίγκιπα Γεωργίου, μεσολαβώντας υπέρ του Καζαντζάκη, τον κάλεσε σε δείπνο στο σπίτι της στο Παρίσι, με συνδαιτυμόνα του τη βασίλισσα Φρειδερίκη!

Ο Δημήτρης Γκιώνης θυμίζει και κάποιες ωραίες πτυχές της κινηματογραφικής περιπέτειας των βιβλίων του στα άξια χέρια του Κακογιάννη και του Ντασσέν - ο πρώτος, με τον «Ζορμπά» του, είχε ενοχλήσει τους Κρητικούς, που δεν μπορούσαν να χωνέψουν ότι σε τουλάχιστον δύο σκηνές (δολοφονία της χήρας και λεηλασία του σπιτιού της μαντάμ Ορτάνς) τους έδειχνε «φονιάδες και πλιατσικολόγους».

Αλλά εκεί που απογειώνεται το κομμάτι για τον Καζαντζάκη είναι όταν ο με εξαιρετικές πηγές, αλλά και τολμηρός Δημήτρης Γκιώνης, που δεν φοβάται να θίξει ιερά και όσια, κάνει μια σούμα της ερωτικής ζωής του Καζαντζάκη - αυτήν που τόσο επιμελώς αποφεύγουν να θίξουν σύγχρονοι κινηματογραφικοί του βιογράφοι (βλέπε Γιάννης Σμαραγδής).

Διηγείται ιστορίες, ξεχασμένες ίσως σήμερα, για τις δύο συζύγους του. Τη Γαλάτεια Καζαντζάκη, αδελφή της Ελλης Αλεξίου, που όταν χώρισε από τον Καζαντζάκη (δεύτερος σύζυγός της ο Μάρκος Αυγέρης) κατέγραψε μυθιστορηματικά την πολύχρονη συμβίωσή τους στο βιβλίο «Ανθρωποι και υπεράνθρωποι» και, μάλιστα, ενώ ακόμα ζούσε ο Καζαντζάκης. Και την Ελένη Καζαντζάκη, με την οποία ο συγγραφέας έζησε μέχρι τον θάνατό του, το 1957.

Εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους. Η Γαλάτεια, ατίθαση και φεμινίστρια, μίλησε καθαρά για τον «λευκό» τους γάμο. Η Ελένη, αφοσιωμένη και πιστή, υπερασπίστηκε μέχρι τέλους τον Καζαντζάκη κάνοντας κάτι που ο ίδιος απέφυγε.

Με επιστολή της στον Δημήτρη Γκιώνη («Ελευθεροτυπία», 3 Σεπτεμβρίου 1979) κατακεραυνώνει τη Γαλάτεια και την αδελφή της Ελλη Αλεξίου, που κι αυτή είχε περιλάβει τον συγγραφέα, τόσο στη βιογραφία του («Για να γίνει μεγάλος») όσο και σε συνεντεύξεις της στον Δημήτρη Γκιώνη. Σε μία μάλιστα (Μάιος, 1985) του είχε πει: «Με το να έχει λευκό γάμο (η Γαλάτεια) με τον Καζαντζάκη δεν θα πει ότι είχε και λευκή ερωτική ζωή».

Σας φαίνεται ότι ο Γκιώνης κοιτάει από την «κλειδαρότρυπα»; Μέγα λάθος. Σε μια χώρα που το είδος της βιογραφίας σχεδόν εκλείπει, σε αντίθεση με το εξωτερικό, χειρίζεται, έστω και σε λίγες αποκαλυπτικές σελίδες, το θέμα με σοβαρότητα και σιγουριά. Να μην τα γράψουμε και όλα, θα χαλάσουμε την απόλαυση, την έκπληξη του αναγνώστη. Αλλωστε, το βιβλιαράκι «Για τέσσερις λόγους...» διαβάζεται απνευστί.

■ Και όχι μόνο για τον Καζαντζάκη. Αλλαγή κλίματος στα υπόλοιπα τρία κείμενα. Ο δημοσιογράφος Γκιώνης παραμερίζει και βρίσκουμε τη χιουμοριστική και σαρκαστική ματιά του, αλλά και τη γνωστή από προηγούμενα βιβλία του ελευθερία και τρυφερότητα όταν πρόκειται να προχωρήσει σε πορτρέτα αγαπημένων του προσώπων, αναδεικνύοντας διασκεδαστικές τους αντιφάσεις - όπως στο διήγημα «Μια μητέρα», για τη δικιά του, προφανώς.

Επιμένει και στον λόγο του περί έρωτα με το «Αγάπη χειρόγραφη», τρεις ερωτικές επιστολές από γυναίκες «μιας άλλης εποχής», από τις δεκαετίες του '60 και του '80, επιστολές αυθεντικές, αφού του τις «παραχώρησε», τουλάχιστον έτσι υποστηρίζει, «καλοζωισμένος φίλος του».

Και δεν αποτελούν μόνο ίχνη της ερωτικής επικοινωνίας προ ίντερνετ και κινητού, αλλά και μιας γυναικείας ενοχής και αυτολύπησης μπροστά στο κυρίαρχο αρσενικό. Τέλος, ναι, και ο Δημήτρης Γκιώνης παραδόθηκε στη γατολατρία, που κάποτε κυνικά κορόιδευε, και βρήκε τον μάστορά του από «Εναν γάτο», με τον οποίο κλείνει και το βιβλίο του.

Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Γκιώνη «Για τέσσερις λόγους...»

Ο γνωστός δημοσιογράφος, χρησιμοποιώντας ντοκουμέντα από τη μεγάλη δημοσιογραφική του καριέρα στην «Ελευθεροτυπία», συγκέντρωσε σε μια μικρή έκδοση τέσσερα διαφορετικά «πονήματα» με το αγαπημένο απλό, άμεσο και σπιρτόζικο ύφος του. Σε ένα από αυτά αποκαλύπτει -ή θυμίζει- την ερωτική ζωή του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα



 

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το βιβλίο σε αναζήτηση του χαμένου χρόνου
Μια μικρή γιορτή για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας και Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2017 οργάνωσε η Μυρσίνη Ζορμπά και με την ευκαιρία έκανε με τους βραβευθέντες συγγραφείς μια πρώτη συζήτηση εφ’ όλης της ύλης για...
Το βιβλίο σε αναζήτηση του χαμένου χρόνου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μόλις ανακοινώθηκαν, αφορούν βιβλία του 2016
Τα περισσότερα από τα βιβλία στα οποία απονέμονται τα «φετινά» Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, μπορεί να μην υπάρχουν καν στα ράφια των βιβλιοπωλείων (για τις προθήκες, ούτε λόγος). Κι αυτό, όχι γιατί η Κριτική...
Μόλις ανακοινώθηκαν, αφορούν βιβλία του 2016
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Λαϊκή ψήφος για το Χρυσό Μπούκερ
Ετσι, η φετινή 50ή επέτειος από την ίδρυσή του γιορτάζεται με πλήθος εκδηλώσεων, οι οποίες κινητοποιούν το κοινό, βάζοντας και το ίδιο στο παιχνίδι. Διότι με λαϊκή ψήφο, ηλεκτρονική φυσικά, θα αναδειχθεί το...
Λαϊκή ψήφος για το Χρυσό Μπούκερ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οι βλαβερές συνέπειες του σεξ και ο Παπαδιαμάντης
Η καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Κρήτης, αλλά και διαλεχτή πεζογράφος Αγγέλα Καστρινάκη σκύβει πάνω στα ερωτικά διηγήματα του Παπαδιαμάντη, τα ξεψαχνίζει και προσπερνώντας τις «φρικτές» εικόνες ενός ταγμένου...
Οι βλαβερές συνέπειες του σεξ και ο Παπαδιαμάντης
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο
Στο μυθιστόρημα «Ο Ελληνας γιατρός» μεταπλάθει ελεύθερα τη ζωή του παππού της, Κωνσταντίνου Μέρμηγκα. Μέσα από την ιστορία του καθηγητή Μ, που χρημάτισε δήμαρχος Αθήνας για τρεις μήνες του 1941 και κουράρισε...
Ο λογοτέχνης μπαίνει στην Ιστορία σαν να ’ναι ναρκοπέδιο
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει
Καθημερινοί, αναγνωρίσιμοι άνθρωποι, που φοράνε την απώλεια κατάσαρκα. Αυτοί εμπνέουν τα διηγήματα της συλλογής της «Μόνο ο αέρας ακουγόταν». Η πραγματικότητα συγκλονίζει και κλονίζει την συγγραφέα Ευγενία...
Γράφω γιατί η εποχή μας με πληγώνει

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας