Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ωδή στον έρωτα και στη φύση

Χρόνης Μίσσιος «8-3=11» | Επιμέλεια Ρηνιώ Παπατσαρούχα-Μίσσιου | εκδόσεις Πατάκη, σελ. 349

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ωδή στον έρωτα και στη φύση

  • A-
  • A+

Πρόκειται για το τελευταίο βιβλίο του συγγραφέα, που, αν και δεν πρόλαβε να το ολοκληρώσει, το τέλος του -σημειώνει η επιμελήτρια Ρηνιώ Παπατσαρούχα - Μίσσιου, σύντροφός του- θα ήταν το εξής: «Μόνο σε σχέση με την υπεράσπιση της φύσης μπορεί ο άνθρωπος να διατυπώσει μιαν ηθική που θα αποκαταστήσει τη χαμένη του ζωή. Το θέμα είναι αν θα προλάβει ο άνθρωπος να συνειδητοποιήσει πόσο είναι ζωντανή ανάγκη για το ανθρώπινο είδος να υιοθετήσει μια νέα ηθική στάση απέναντι στη φύση, να υπερασπιστεί την αιωνιότητά της, να αναγνωρίσει την υπέρτατη σοφία και την αδιάσπαστη ενότητα στη διαφορετικότητά της».

Ενα βιβλίο - ύμνος στον έρωτα, στα πλάσματα του πλανήτη, στα αρώματα και τις ομορφιές που μας περιβάλλουν, στην αξιοπρέπεια, την αυτάρκεια, την ειρήνη και τη δημοκρατία. Μια απόλυτη, τρυφερή αισιοδοξία πλημμυρίζει τις σελίδες, ηχηρό μήνυμα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης.

Είναι το βιβλίο απόσταγμα ζωής, η βαθιά σοφία που κατέκτησε ο συγγραφέας μέσα από κοινωνικούς αγώνες, διαψεύσεις, αλλά και επιμονή να συνεχίσει να ζει από αγάπη και έρωτα για τη ζωή. Λόγος απέραντα ποιητικός, βουτηγμένος στη συγκίνηση και την ελπίδα ότι τίποτε δεν έχει τελειώσει για την ανθρωπότητα, ότι μπορεί το συναίσθημα να εμφιλοχωρήσει στην απόλυτη επικράτεια της λογικής, ώστε να ανθήσει και να φεγγοβολήσει ολόκληρος ο άνθρωπος και να αντιληφθεί το πολύτιμον της ατομικότητάς του· μπορεί η συνείδηση του ανθρώπου να διευρυνθεί και να ανοίξει καινούργια μονοπάτια απάτητα ακόμη -απάτητα διότι στυγερές και απρόσωπες εξουσίες δεν του επιτρέπουν να τα διαβεί, ούτε καν να νιώσει την ύπαρξή τους.

Η σπηλιά στην οποία επιλέγει να «οικοδομήσει» τους ήρωές του δεν δηλώνει κάποιο είδος ασκητισμού ή μια φιλοσοφία αναχωρητισμού, παρά δηλώνει την παραίτηση του ανθρώπου από τον άκρατο καταναλωτισμό και τη χυδαία υποκρισία που έπεται αυτού. Δεν απέχει από την πολιτική, τουναντίον· τάσσεται υπέρ μια νέας μορφής οργάνωσης της κοινωνίας, βασισμένης στο ήθος της ειρηνικής συνύπαρξης.

Λέει κάπου μια ηρωίδα του: «Δεν θέλουμε να γίνουμε τροφή στη μηχανή του κέρδους, προσπαθούμε να έχουμε κέντρο και τρόπο ζωής μας τις αξίες που πιστεύουμε. Την ελευθερία, την άμεση δημοκρατία, την απελευθέρωση του έρωτα από τα ψεύδη της ηθικής, την αλληλεγγύη, την αγάπη, την κατανόηση. [...] Αν οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιήσουν ότι τους κλέβουν τη ζωή και πρέπει να την υπερασπιστούν, κανείς δεν μπορεί να τους σώσει. [...] Αν δεν μπορείς να απελευθερώσεις τον εαυτό σου, δεν μπορείς να απελευθερώσεις κανέναν».

Οι ήρωες δεν οραματίζονται ένα νέο κοινωνικό μοντέλο, αλλά προσπαθούν να βιώσουν έναν διαφορετικό τρόπο ζωής και συμπεριφοράς. Πιστεύουν πως «η μόνη δύναμη που μπορεί να αντισταθεί σ’ αυτήν την πολύμορφη κρίση του πλανήτη και της ανθρωπότητας είναι η επανασύνδεση της ανθρώπινης συνείδησης με τις πραγματικές αξίες της ζωής και η βιωματική αναίρεση του κοινωνικού μας συστήματος».

Με δικά του πάλι λόγια «είναι καιρός να προτάξουμε το βίωμα στη θεωρία». Συνηγορεί υπέρ των κοινοβιακών μορφών συνύπαρξης και της σύνθεσης [ζύμωσης και ώσμωσης] πολιτισμών και χαίρεται οι συναντήσεις των ανθρώπων να γίνονται «στο πεδίο των γεγονότων και των συναισθημάτων». Ως νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης εκλαμβάνει το να φύγεις από αυτή τη ζωή «αγκαλιά με ένα όνειρο».

Μεταφέρω παραγράφους, σημαντικές για την κοσμοεικόνα του [στην ουσία, το βιβλίο είναι ένα πολιτικό-οικολογικό μανιφέστο του συγγραφέα και μια μύηση στο νόημα της ζωής, μια σπαραχτική παρακαταθήκη για τις γενιές του μέλλοντος]: «Χρειαζόμαστε μια νέα κουλτούρα, μια παιδεία συμβατή με τη σοφία της φύσης και τις αξίες της ζωής, μια συμπεριφορά συνεχούς άσκησης της ψυχής μας στη τρυφερότητα και στην εξέγερση. Πρέπει να ξαναβρούμε τα μονοπάτια του έρωτα, το άρωμα του κόσμου και της ψυχής μας».

Επίσης: «Οσο υπάρχουν άνθρωποι που ερωτεύονται, θα υπάρχει και αισιοδοξία. Πιστεύω πως το ερωτικό συναίσθημα είναι το τελευταίο που θα μπορέσουν να εξαφανίσουν, αφού βέβαια εξαφανίσουν και τον άνθρωπο ως γνωστό είδος». Και ετούτη: «Τι μας προσέφερε η λογική και οι αλήθειες της, βρε Χόμους Βλακέντιους. Μήπως μας απάλλαξαν από τη βαρβαρότητα, την υπαρξιακή αγωνία, τον παραλογισμό, τον φόβο; Πότε περιμένετε να ζήσετε, ρε φραγκομαζώχτρες; Οταν πεθάνετε; Είμαι ο μόνος ανάμεσά σας που εκπροσωπεί την αθωότητα και τη φυσική υπόσταση του ανθρώπου». «Το βλέμμα έπαιρνε από το χέρι την ψυχή και την οδηγούσε στη γοητευτική αισθητική του παραλόγου». Και: «Δύο τανάλιες έσφιγγαν το κορμί μου. Η πείνα και η παγωνιά».

Ο έρωτας παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου και επίμονα ο συγγραφέας πασχίζει να τον απενοχοποιήσει, να τον υψώσει εκεί που του αξίζει στις καθημερινές σχέσεις. Σημειώνει γι’ αυτόν: «Δολοφονείτε το πιο αθώο ανθρώπινο συναίσθημα, την πηγή του πολιτισμού, τον έρωτα. Και είναι γνωστό πως αυτή η καταπίεση οδηγεί στην ψυχοπάθεια. Η ενοχοποίηση του έρωτα χαλκεύει τις πιο βαριές αλυσίδες στην ελευθερία του ανθρώπου». Ενας από τους ήρωες «πίστευε στην ανάγκη μιας νέας ηθικής, ενός νέου ερωτικού πολιτισμού, χωρίς εξουσιαστικά χαρακτηριστικά και εγωπαθή συναισθήματα, σε έναν έρωτα χωρίς ενοχές, όπου ελεύθερα οδηγείται κανείς από την έλξη και την επιθυμία. “Αγαπώ”, της έλεγε συχνά, “θα πει θέλω να μπορείς να ζεις ευτυχισμένη και πέρα από μένα”».

Και τούτο [ειρωνικό και οξυδερκές]: «Γιατί άραγε το αξίωμα του Καρτέσιου “σκέφτομαι άρα υπάρχω” έχει μεγαλύτερη φιλοσοφική πληρότητα και σχέση ζωής από το “συνουσιάζομαι άρα υπάρχω”; Τουλάχιστον το δεύτερο αναγνωρίζει την ύπαρξη του “άλλου”. Το πρώτο είναι ένας συλλογισμός, το δεύτερο μια συμπαντική ψυχοσωματική εμπειρία».

Απολαυστικό, διεπίπεδο μυθιστόρημα. Από τη μια, μια διήγηση του συγγραφέα και από την άλλη μια ξεχωριστή, οιονεί αντεργκράουντ παρέα καθένας και καθεμία από την οποία προσπαθούν να ξεκλειδώσουν τη γοητεία της διαφορετικότητάς τους, να διώξουν τους φόβους και τα πρέπει της εξουσίας, να διατηρήσουν παντί τρόπω και σθένει την αξιοπρέπειά τους. Ο άνθρωπος να ξαναβρεί τον άνθρωπο, το φυσικό του. Είπαμε: βιβλίο-ύμνος στον έρωτα και τη φύση, στην ισότητα και τον σεβασμό στον άλλο -ωδή στον άνθρωπο.

Η κατακλείδα από την [άψογη] επιμελήτρια: «Ολα τα βιβλία του Χρόνη Μίσσιου είναι προσανατολισμένα σταθερά σε έναν στόχο: στις ανεξέλεγκτες δραστηριότητες εταιρειών και κυβερνήσεων που πιστεύουν ότι οι δυνατότητές τους ισούνται με τα δικαιώματά τους, άρα τα πάντα τους επιτρέπονται»

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Συνομολόγηση με το κακό του ναζισμού
Από την πρώτη σελίδα του βιβλίου «Μεφίστο» του Klaus Mann, ξέρεις ότι έχεις μπροστά σου ένα κλασικό έργο. Δεν είναι μόνο η τόσο δυνατή γραφή όσο το ότι γρήγορα νιώθεις τον ίλιγγο μιας ερμηνείας που διαρκώς σου...
Συνομολόγηση με το κακό του ναζισμού
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενα ρέκβιεμ για την Κομμούνα μεταμφιεσμένο σε νουάρ
Σύμφωνα με όσα λέει στις συνεντεύξεις του ο Γάλλος συγγραφέας Ερβέ Λε Κορ, το νέο μυθιστόρημα του «Στον ίσκιο της πυρκαγιάς» αντλεί την έμπνευσή του από το δοκίμιο του Ιταλού στοχαστή Εντσο Τραβέρσο «Αριστερή...
Ενα ρέκβιεμ για την Κομμούνα μεταμφιεσμένο σε νουάρ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ελευθεριακός δημοτισμός και άμεση δημοκρατία
Το βιβλίο «Ελευθεριακές διαδρομές» αποτελείται από επιλεγμένα κείμενα του Μάρεϊ Μπούκτσιν, που καλύπτουν μια μεγάλη γκάμα των θεμάτων με τα οποία αυτός ασχολήθηκε: διαλεκτικός νατουραλισμός, κοινωνική...
Ελευθεριακός δημοτισμός και άμεση δημοκρατία
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η ρίμα και το ρήμα
Την έχει δουλέψει με πολύ κόπο τη νέα ποιητική συλλογή του ο Θωμάς Κιάος (γεν. 1979). Περιέχει γερούς, δυνατούς στίχους και αξιοπρόσεκτη, πολυτυπική ρίμα και ρίχνει το βάρος του στο ρήμα, κάτι που τον...
Η ρίμα και το ρήμα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο αντιγραφειοκράτης υπερασπιστής της εργατικής δημοκρατίας
Η ταυτότητα του Πολωνοεβραίου Κάρολ Μοτζελέφσκι έγραφε καθηγητής μεσαιωνικής ιστορίας, ανθρωπιστικών επιστημών, μέλος της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών. Ομως η βιογραφία του συνδέθηκε κυρίως με τον αγώνα του...
Ο αντιγραφειοκράτης υπερασπιστής της εργατικής δημοκρατίας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Εργατική αυτοδιαχείριση στην Ευρώπη
Ο τίτλος του βιβλίου του Donny Gluckstein «Τα Σοβιέτ στη Δύση – Εργατικά συμβούλια απέναντι σε κοινοβούλια 1915-1920» (μετ. Παρασκευάς Ψάνης) μπορεί με πρώτη ματιά να ξενίζει. Η λέξη «σοβιέτ» είναι ρωσική:...
Εργατική αυτοδιαχείριση στην Ευρώπη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας