Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας θαρραλέος, οξύνους σκιτσογράφος

Σκίτσο του Μιχάλη Κουντούρη

Ενας θαρραλέος, οξύνους σκιτσογράφος

  • A-
  • A+
ANTIFA - ΛΕΥΚΩΜΑ

Το τελευταίο λεύκωμα του Μιχάλη Κουντούρη είναι -θαρρώ- από τα καλύτερά του, τόσο αισθητικά όσο και καταγγελτικά - αποκαλυπτικά - παιδαγωγικά. Το μαύρο του φασισμού και το κόκκινο της σφαγής επικρατούν θα έλεγα εκβιαστικά εκ μέρους του σκιτσογράφου ώστε να μη μας αφήσει στιγμή αδιάφορους, να μην αποσπαστεί η προσοχή μας από το έγκλημα του φασισμού, που σηκώνει ξανά κεφάλι στη δυτική κυρίως πλευρά του «πολιτισμού».

Εξαιρετικά αφαιρετικός και οξύνους, γεμάτος από οργή αλλά και φαντασία, στρέφει το πενάκι του κατά πάντων, τόσο κατά του εγχώριου φασισμού [πρώτη ενότητα] όσο και κατά του ευρωπαϊκού [δεύτερη ενότητα], αλλά και του αμερικανικού [τρίτη ενότητα]. Οι συλλήψεις των έργων του, εφυέστατες, ακόμη και τότε που προσδίδει χαρακτηριστικά ανεγκέφαλου σε μέλη της Χρυσής Αυγής ή βάζει αυτά τα μέλη να φωτογραφίζονται με εκπροσώπους της Εκκλησίας ή ακόμη τους ταυτίζει με συμπαθή κατά τα άλλα τετράποδα, τους χιμπατζήδες.

Τα σκίτσα του ένα και ένα, όπως αυτό π.χ. με τη στρουθοκάμηλο που χώνει το κεφάλι της μες στο αυγό και απ’ αυτό βγαίνει το φίδι του φασισμού. Μια καταλυτική καταγγελία για όλους που αδιαφορήσαμε, στρουθοκαμηλίζοντας, υποβοηθώντας έτσι την εκκόλαψη του θηρίου. Το ίδιο φίδι βγαίνει και από το σφυρί της Δικαιοσύνης - άλλη καταγγελία με πολλαπλές προεκτάσεις.

Κάτι στραβό έχει συμβεί σε όλους μας, θέλει να πει ο δημιουργός, κάπου όλοι αρκεστήκαμε να σφυρίζουμε κλέφτικα, κάπως λησμονήσαμε την πρόσφατη Ιστορία μας και, να, ο εφιάλτης του φασισμού επανακάμπτει και εισδύει στο σκοτάδι που έχει κυριεύσει τα μυαλά πολλών -κοσμικών και θρησκευτικών- ηγετών. Η υποκρισία της Ευρώπης στην κορύφωσή της· παρά τα συρματοπλέγματα που έχει υψώσει για τους πρόσφυγες είναι πλημμυρισμένη από αγκυλωτούς σταυρούς και χιτλερικά σύμβολα.

Εκεί όμως νομίζω που απογειώνεται η τέχνη του είναι στα σκίτσα που στηλιτεύουν -τι στηλιτεύουν, ξεγυμνώνουν στην κυριολεξία- τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους κινδύνους που εγκυμονούν στην περίπτωση, πρωτοφανή ίσως στα αμερικανικά δεδομένα, του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Μιχάλης Κουντούρης, «Η θεωρία των άκρων». Εκδόσεις CartoonArk. Πρόλογος Περικλής Κοροβέσης

Δεν είναι καιρός για τέτοια αστεία λέει ο σκιτσογράφος προσπαθώντας να μας γαλουχήσει στη σοβαρότητα με αστείο, δραματικά αστείο, εννοώ, τρόπο. Κρατώντας ένα ψαλίδι και έχοντας ως ντουντούκα την κουκούλα της Κουκ Κλουξ Κλαν, το αφρισμένο πρόσωπο του Τραμπ προκαλεί ρίγος και πανικό. Ο φασισμός κυκλοφορεί παντού, ακόμη και στην κρεβατοκάμαρα, όπου το ζευγάρι δεν μπορεί να φυλαχτεί από τα μαχαίρια του φασισμού που εκτοξεύονται από την τηλεόραση.

Η ευθύνη των δημοσιογράφων είναι μεγάλη στην εμφάνιση και γιγάντωση του ναζιστικού κόμματος· ας μην ποιούνται την νήσσαν τινές δημοσιογράφοι και ας μην ξελαρυγγιάζονται για τον φασιστικό κίνδυνο. Χρειάζεται γενναία αυτοκριτική ώστε να φύγει πάνω από τα κεφάλια μας η δαμόκλειος σπάθη του φασισμού.

Ο Μιχάλης τιτλοφορεί το βιβλίο του «Η θεωρία των άκρων». Και πολύ εύστοχα μας φανερώνει ότι η θεωρία αυτή είναι άστοχη, επίπλαστη. Μόνο ένα άκρο υπάρχει, ο φασισμός - στο άλλο άκρο είναι το αίμα, το έγκλημα, ο θάνατος.

Ο φασισμός είναι η μόνη ιδεολογία που σαν κύριο σύνθημα προέταξε το «ζήτω ο θάνατος». Θλιβερές, μαύρες στιγμές για την ανθρωπότητα, για την εξέλιξη και το μέλλον του είδους άνθρωπος. Χρειάζεται -μας λέει- όλοι μας να αντιδράσουμε στον ευρύτερο ευρωπαϊκό και ατλαντικό εκφασισμό στον οποίο οδηγούν οι τεράστιες οικονομικές ανισότητες, οι πολυεθνικές και οι τάχα δεξαμενές σκέψεις των τεχνοκρατών αλλά και όσων διανοουμένων υπηρετούν αυτό το οικονομικό -που είναι και πολιτισμικό- μοντέλο.

Εχει σημασία ότι ο Μ. Κ. βλέπει μεν τον φασισμό ως το απόλυτο κακό, αλλά δεν το αποδίδει σε αρρωστημένους και διεστραμμένους τάχα εγκεφάλους. Βλέπει και προτρέπει και εμάς να δούμε ποια είναι τα πραγματικά αίτια, πόσο οργανωμένη είναι η φασιστική ιδεολογία, πόσο πρέπει να επανεξετάσουμε τη στάση μας, τις σχέσεις μας, τη συμπεριφορά μας απέναντι σε ό,τι ενέχει κινδύνους για τη δημοκρατία. Εκείνο επίσης που εντυπωσιάζει είναι το σθένος του. Οπου βλέπει το κακό [π.χ. θηριωδίες του Ισραήλ] το χτυπάει και δέχεται γι’ αυτό σφοδρές επιθέσεις. Αλλά έτσι είναι ο δημιουργός: ένας κοινωνικός αγωνιστής, διαφορετικά, αν ασχολείται με γλυκανάλατα και ακίνδυνα, ας πάει για βρούβες.

Μερικοί ίσως απορήσουν με την ανελέητη, ίσως και ωμή κριτική του, ο στόχος του όμως επιτυγχάνεται, διότι τα σκίτσα του αν και προβληματίζουν μερικές φορές εντούτοις υποβοηθούν την κριτική μας ικανότητα, μας ωθεί εννοώ να οξύνουμε την κριτική μας ματιά. Το κάθε σκίτσο είναι ένας μικρός πίνακας ζωγραφικής - ένα έργο τέχνης.

Ενα έργο υπάρχει ως έργο τέχνης όταν προκαλεί εσωτερική αναταραχή στον θεατή παρότι τα λόγια είναι ελάχιστα έως ανύπαρκτα. Κινεί μέσα μας εκείνες τις δυνάμεις, συνήθως ερωτικές, που καταλαμβάνουν το είναι μας και δονούμεθα από πρωτόγνωρες συγκινήσεις· επίσης ψάχνουμε να βρούμε τα λόγια που λείπουν, να καλύψουμε τα κενά της γραμματικής και του συντακτικού. Εάν τραυλίσουμε έστω και μία μικρή φράση, εάν σκεφτούμε έστω, ακόμα και ένα επιφώνημα να αναβρύσει, τότε επέρχεται η μέθεξη και το έργο είναι έργο τέχνης, άρα δημιουργία, που είναι και το ζητούμενο κάθε καλλιτέχνη.

Εχω βρεθεί σε προηγούμενες εκθέσεις του και έχω δει την έκπληξη, την απορία αλλά και τον θαυμασμό στα πρόσωπα μικρών παιδιών και των γονιών τους, προσφύγων, μαθητών, φοιτητών... Αυτό μας λέει πολλά. Μας λέει ότι έχουμε να κάνουμε με έναν καλλιτέχνη που επικοινωνεί με τον λαό, με την κοινωνία, στεκόμενος πάντοτε αξιοθαύμαστα κριτικά απέναντι σε όλες τις εξουσίες.

Δεν χρειάζεται να τονίσω πόσο δηκτικό και διαβρωτικό είναι το χιούμορ του, ακόμη κι όταν δεν κρύβει την αγανάκτησή του· αλλ’ αυτό είναι που μας κρατάει όρθιους, ακόμη και τότε που κάποιος μπορεί να διαφωνεί ή να δυσφορεί με την αφοπλιστική αφαιρετικότητα των σκίτσων του - και εκείνος που αντιτίθεται ιδεολογικά. Πρέπει όμως να πω ότι μόνη ιδεολογία του είναι ο άνθρωπος και μάλιστα ο πάσχων· αυτόν θέλει να εμψυχώσει, να τον κάνει να ευθυμήσει, να χαμογελάσει, να νιώσει ότι δεν είναι μόνος του στον πόλεμο που δέχεται από ολοκληρωτικές νοοτροπίες και αβάσταχτες μνημονιακές πολιτικές.

Δεν πειράζει αν τα σκίτσα του προκαλούν - αυτό σημαίνει υγεία σε μια δημοκρατική κοινωνία αλλά πρέπει, επιτέλους, να συστήσουμε και μια δημοκρατική Πολιτεία. Επραξε σοφά που τα σκίτσα αυτά τα συγκέντρωσε σε βιβλίο γιατί δίνεται παραστατικά η άνοδος των φασιστικών μορφωμάτων όχι μόνο στη χώρα αλλά και στην Ευρώπη και την Αμερική.

Εχουμε μπροστά μας ανάγλυφη τη φρίκη αλλά και την εικόνα του εαυτού μας που έχει παραιτηθεί από την κοινότητα, από την πολιτική ζωή. Το λεύκωμα είναι ο προσωπικός καθρέφτης του καθένα μας και απομένει στον καθένα μας να επαναξιολογήσει τη ζωή του ή να πυργωθεί σε αξιακούς κώδικες που σέβονται και υμνούν τον διπλανό, τον διαφορετικό, τον συνάνθρωπο. Εργο πολύτιμο.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Με βλέμμα και αγωνία στο μέλλον της κρίσης
Το βιβλίο του Δημοσθένη Παπαδάτου «Ο ΜαυροΚόκκινος Δεκέμβρης» αποτελεί μια απόπειρα αναστοχασμού και διαύγασης τόσο της ίδιας της εξέγερσης του 2008 όσο και του πολιτικού περιβάλλοντος που οδήγησε αλλά και...
Με βλέμμα και αγωνία στο μέλλον της κρίσης
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Γνώση: ύβρις ή αρετή;
Γνώση, άγνοια, μυστήριο, στο βιβλίο με αυτόν τον τίτλο, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, ο Εντγκάρ Μορέν μάς εισάγει σε μια συζήτηση που σχεδόν έκλεισε πριν καν ξεκινήσει ο Γκέντελ. Την ισχυρότερη διάψευση της...
Γνώση: ύβρις ή αρετή;
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Λιχνίζοντας το μέλλον, ζυμώνοντας την πλάση
Στο άρτι εκδοθέν βιβλίο του με τίτλο «Πλωτή Πατρίδα» ο Δ. Παπαχρήστος μιλάει για τη δύναμη της μνήμης και τα οικουμενικά όρια του ελληνισμού, για την οικονομική και πολιτισμική κρίση, για τον έρωτα και το...
Λιχνίζοντας το μέλλον, ζυμώνοντας την πλάση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Εναλλακτικά βιβλία του 2016
Μακριά από κατεστημένες ιδέες, τα βιβλία που παρουσιάζουμε (υπάρχουν κι άλλα) προβάλλουν κάθε τι εναλλακτικό, κυρίως στην οικονομία, την πολιτική και τον πολιτισμό, και προωθούν συνεργατικές μορφές κοινωνικής...
Εναλλακτικά βιβλία του 2016
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο αντιγραφειοκράτης υπερασπιστής της εργατικής δημοκρατίας
Η ταυτότητα του Πολωνοεβραίου Κάρολ Μοτζελέφσκι έγραφε καθηγητής μεσαιωνικής ιστορίας, ανθρωπιστικών επιστημών, μέλος της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών. Ομως η βιογραφία του συνδέθηκε κυρίως με τον αγώνα του...
Ο αντιγραφειοκράτης υπερασπιστής της εργατικής δημοκρατίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας